حضرت الیاس

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



یکی از پیامبران مرسل، حضرت الیاس است که نام مبارکش در قرآن در دو مورد آمده است، در یک جا به عنوان انسانی شایسته در ردیف زکریا و عیسی و یحیی ـ علیهم السلام ـ ذکر شده و در جاهای دیگر به عنوان پیامبر مرسل یاد شده است .


معرفی اجمالی حضرت الیاس

[ویرایش]

الیاس از پیامبران بنی اسرائیل و از نواده‌های هارون ـ علیه السلام ـ
[۱] . به این ترتیب: «الیاس بن یاسین بن فنحاص بن عیزار بن هارون» .
برادر موسی ـ علیه السلام ـ است، و از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده که الیاس از پیامبران عابد بنی اسرائیل بود.

حضرت الیاس در قرآن

[ویرایش]

در آیه ۱۳۰ سوره صافات می‌خوانیم: «سَلامٌ عَلى إِلْ‌یاسِینَ؛ سلام بر اِلْیاسین»
سپس در آیه ۱۳۲ می‌فرماید: «إِنَّهُ کانَ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِینَ؛ او از بندگان مؤمن ما است.» این آیه بیانگر آن است که منظور آل یاسین نیست، بلکه اِلیاسین است.
کلمه الیاسین همان الیاس است که یا و نون بر آن افزوده شده است، و نیز احتمال دارد نظر به این که پدرش یاسین نام داشت،‌ او را الیاسین خواندند.

شیوه دعوت الیاس

[ویرایش]

حضرت الیاس ـ علیه السلام ـ از طرف خدا مأمور هدایت بت پرستان شد، که به قول بعضی، آنها در بَعْلُبک (که اکنون در کشور لبنان قرار گرفته) بودند. الیاس ـ علیه السلام ـ آنها را به تقوا و پاکسازی دعوت کرد. و از بت پرستی و پرستش بت بَعْلُ (که بت بزرگ آنها بود) برحذر داشت، و قوم بت پرست را به خاطر پرستش بت، سخت نکوهش نمود.

ایمان آورندگان

[ویرایش]

تبلیغات الیاس ـ علیه السلام ـ باعث شد که عده‌ای از بندگان خالص خدا، به او ایمان آوردند، و برخلاف مسلک جامعه، سنّت شکنی نموده، و باطل را رها کرده و به حق پیوستند. با این که چنین کاری در شرایط سخت آن عصر، ‌بسیار دشوار بود، ولی آنها سنت باطل تقلید کورکورانه و جمله بی‌اساس «خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو» را رها کرده، و دعوت به حق الیاس ـ علیه السلام ـ را باور کردند و جزء یاران او شدند.

راز گریه جانسوز الیاس

[ویرایش]

مطابق بعضی از روایات، الیاس ـ علیه السلام ـ از زندگان است و همانند خضر ـ علیه السلام ـ زنده می‌باشد، و خداوند این زندگی ابدی را به خاطر عشق و علاقه‌اش به مناجات با خدا به او داده است،
در این راستا به روایت زیر توجه کنید:
روزی عزرائیل نزد الیاس آمد تا روحش را قبض کند.
الیاس به گریه افتاد.عزرائیل گفت: «آیا گریه می‌کنی، با این که به سوی پروردگارت باز می‌گردی؟»
الیاس گفت: «گریه‌ام برای مرگ نیست، بلکه برای فراق از شبهای (طولانی) زمستان و روزهای (گرم و طولانی) تابستان است که دوستان خدا این شبها را به عبادت می‌گذرانند، و در این روزها روزه می‌گیرند. و در خدمت خدا هستند و از مناجات با محبوبشان، خدا لذّت می‌برند، ولی من می‌خواهم از صف آنها جدا گردم و اسیر خاک شوم.
خداوند به الیاس چنین وحی کرد: «تو را به خاطر آن که علاقه به مناجات داری و می‌خواهی در خدمت مردم باشی. تا روز قیامت مهلت دادم، تا زندگی را ادامه دهی، و از صف اولیای خدا جدا نگردی، و با آنها به مناجات و راز و نیاز، مأنوس باشی.
[۴] کاشانی، عباس، المخازن،‌ ج ۱، ص ۲۸۶.


سرانجام حضرت الیاس

[ویرایش]

الیاس ـ علیه السلام ـ پس از نابودی طاغوتیان زمانش، وصیتهای خود را به وصی خود «اَلْیسَع» نمود و سپس به سوی آسمان عروج کرد، و لباس نبوّت را از طرف خدا به اَلْیسَع ـ علیه السلام ـ پوشانید. اَلْیسَع به هدایت بنی اسرائیل پرداخت. بنی اسرائیل از او اطاعت کرده و احترام شایانی به او نمودند.
در بعضی از تفاسیر چهار قول در مورد ایشان آمده است:«الیاس همان خضر است؛بعضی دیگر معتقدند، الیاس از دوستان خضر است، و هر دو زنده‌اند. با این تفاوت که الیاس مأموریتی در خشکی دارد؛ ولی خضر در جزائر و دریاها، بعضی دیگر مأموریت الیاس را در بیابانها و مأموریت خضر را در کوه‌ها می‌داند و برای هر دو عمر جاودان قائلند،»

الیاس در قرآن

[ویرایش]

الیاس علیه‌السّلام از پیامبران الهی است که نام او دو بار و به یک احتمال سه بار در قرآن آمده است. در مورد مشخصات او میان مفسران و اهل حدیث اختلافات زیادی است.

← اسوه‌پذیری از الیاس


اقتدا به هدایت الیاس علیه‌السّلام، از جمله وظایف پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم بود.
«وزکریا ویحیی وعیسی والیاس...»؛ و (همچنین) زکریّا و یحیی و عیسی و الیاس را؛ همه از صالحان بودند. «اولـئک الذین هدی الله فبهدلـهم اقتده...»؛ آنها کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرده؛ پس به هدایت آنان اقتدا کن! (و) بگو: «در برابر این (رسالت و تبلیغ)، پاداشی از شما نمی‌طلبم! این (رسالت)، چیزی جز یک یادآوری برای جهانیان نیست! (این وظیفه من است)» (منظور از «هدایتی» که مورد اقتدای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم است، براساس احتمالی، توحید و تبلیغ رسالت و طبق احتمالی دیگر، صبر و استقامت در برابر مشکلات است).

← ایمان الیاس


الیاس علیه‌السّلام ، از بندگان مؤمن خداوند بود.
«و ان الیاس..»؛ و الیاس از رسولان (ما) بود! «انه من عبادنا المؤمنین»؛ او از بندگان مؤمن ما است!
ستایش خدا از الیاس علیه‌السّلام به خاطر ایمان و عبودیت او بود.
«سلـم علی ال یاسین»؛ سلام بر الیاسین! انه من عبادنا المؤمنین. (از سیاق آیات ۱۲۳، ۱۳۰ و ۱۳۲ سوره صافات به دست می‌آید که ال یاسین علیه‌السّلام همان الیاس علیه‌السّلام است و مفسران نیز گفته‌اند که ال یاسین علیه‌السّلام لغتی دیگر از الیاس علیه‌السّلام است؛ مانند میکال و میکائیل و نیز احتمال داده‌اند که جمع باشد. توضیح این که الیاس به یای نسبت اضافه، سپس جمع بسته (الیاسیین) و برای تخفیف، یک «یای» آن حذف شده است. در این احتمال، منظور از آن، پیروان الیاس علیه‌السّلام هستند. برداشت براساس احتمال اول می‌باشد).

← پاداش


بقای نام نیک و وجاهت الیاس علیه‌السّلام در تاریخ ، جزای نیکوکاری وی بود.
و ان الیاس لمن المرسلین «وترکنا علیه فی الاخرین»؛ ما نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی گذاردیم! «انا کذلک نجزی المحسنین»؛ ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!
درود و سلام خدا بر الیاس علیه‌السّلام، پاداش احسان وی بود.
سلـم علی ال یاسین انا کذلک نجزی المحسنین.
پاداش خداوند به الیاس علیه‌السّلام، ثمره ایمان و بندگی وی بود.
سلـم علی ال یاسین• انا کذلک نجزی المحسنین• انه من عبادنا المؤمنین.

← پیروان


الیاس علیه‌السّلام ، دارای پیروانی مخلص بود.
و ان الیاس لمن المرسلین «اذ قال لقومه الاتتقون..»؛ به خاطر بیاور هنگامی را که به قومش گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟! «فکذبوه فانهم لمحضرون»؛ امّا آنها او را تکذیب کردند؛ ولی به یقین همگی (در دادگاه عدل الهی) احضار می‌شوند! «الا عباد الله المخلصین»؛ مگر بندگان مخلص خدا!
خداوند بر پیروان الیاس علیه‌السّلام درود و سلام می‌فرستد.
سلـم علی ال یاسین. (برداشت بر این اساس است که «الیاسین» جمع منسوب باشد و در این صورت، مقصود از آن، پیروان الیاس علیه‌السّلام هستند).
پیروان مخلص الیاس علیه‌السّلام از مجازات الهی در امنیت هستند.
و ان الیاس لمن المرسلین اذ قال لقومه الاتتقون فکذبوه فانهم لمحضرون الا عباد الله المخلصین.

← تکذیب الیاس


الیاس علیه‌السّلام از سوی مشرکان قومش تکذیب می‌شد.
و ان الیاس لمن المرسلین فکذبوه فانهم لمحضرون.

← تنزیه


الیاس علیه‌السّلام از شرک مبرا بودند.
وزکریا ویحیی وعیسی والیاس کل من الصـلحین «ذلک هدی الله یهدی به من یشآء من عباده ولو اشرکوا لحبط عنهم ما کانوا یعملون»؛ این، هدایت خداست؛ که هر کس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمایی می‌کند! و اگر آنها مشرک شوند، اعمال (نیکی) که انجام داده‌اند، نابود می‌گردد (و نتیجه‌ای از آن نمی‌گیرند). (حرف شرط «لو»، اغلب در موردی به کار می‌رود که جزای شرط ممتنع باشد. آوردن این کلمه در جمله، دلالت می‌کند که شرک ورزیدن الیاس علیه‌السّلام و دیگر پیامبران ، ممتنع است).

← دعوت


الیاس علیه‌السّلام بازدارنده قوم خود از بت پرستی با دعوت به خدای یکتا بود.
و ان الیاس لمن المرسلین اتدعون بعلا وتذرون احسن الخــلقین الله ربکم ورب ءابائکم الاولین.
الیاس علیه‌السّلام ، دعوت کننده قومش به تقوا بود.
و ان الیاس لمن المرسلین اذ قال لقومه الاتتقون.
الیاس علیه‌السّلام دعوت کننده قوم خود به یکتاپرستی و بازدارنده آنان از شرک و بت پرستی بود.
و ان الیاس لمن المرسلین• اذ قال لقومه الاتتقون• اتدعون بعلا وتذرون احسن الخــلقین• الله ربکم ورب ءابائکم الاولین.
الیاس علیه‌السّلام دعوت کننده قوم خود به توحید ، با استدلال به خالقیت و ربوبیت خدا بود.
و ان الیاس لمن المرسلین اتدعون بعلا وتذرون احسن الخــلقین الله ربکم وب ءابائکم الاولین.

← رسالت


الیاس علیه‌السّلام ، از فرستادگان الهی است.
و ان الیاس لمن المرسلین.

عناوین مرتبط

[ویرایش]

فضایل الیاس علیه‌السّلام ، نیاکان الیاس علیه‌السّلام .

پانویس

[ویرایش]
 
۱. . به این ترتیب: «الیاس بن یاسین بن فنحاص بن عیزار بن هارون» .
۲. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۲۲۷.    
۳. سوره صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۸    
۴. کاشانی، عباس، المخازن،‌ ج ۱، ص ۲۸۶.
۵. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۱۳، ص۳۹۶    
۶. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۹، ص۱۴۳-۱۴۴.    
۷. انعام/سوره۶، آیه۸۵.    
۸. انعام/سوره۶، آیه۹۰.    
۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۴، ص۱۰۵.    
۱۰. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۱۱. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۲.    
۱۲. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۰.    
۱۳. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۲.    
۱۴. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۸، ص۳۲۸.    
۱۵. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج۱۲، ص۱۳۵.    
۱۶. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۱۷. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۹.    
۱۸. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۱.    
۱۹. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۰.    
۲۰. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۱.    
۲۱. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج۱۲، ص۱۳۵.    
۲۲. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۰ - ۱۳۲.    
۲۳. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۲۴. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۴.    
۲۵. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۷.    
۲۶. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۸.    
۲۷. صافات/سوره۳۷، آیه۱۳۰.    
۲۸. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج۱۲، ص۱۳۵.    
۲۹. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۳۰. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۴.    
۳۱. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۷.    
۳۲. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۸.    
۳۳. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۳۴. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۷.    
۳۵. انعام/سوره۶، آیه۸۵.    
۳۶. انعام/سوره۶، آیه۸۸.    
۳۷. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۳۸. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۵.    
۳۹. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۶.    
۴۰. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۴۱. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۴.    
۴۲. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳ - ۱۲۶.    
۴۳. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    
۴۴. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۵.    
۴۵. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۶.    
۴۶. صافات/سوره۳۷، آیه۱۲۳.    


منبع

[ویرایش]

سایت اندیشه قم.    
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۴، ص۲۰۹، برگرفته از مقاله «الیاس».    






جعبه ابزار