حسن‌علی تهرانی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



حسن‌علی تهرانی، فقیه و عالم قرن چهاردهم است.


معرفی حسن‌علی تهرانی

[ویرایش]

وی در تهران به دنیا آمد.
[۱] امین،اعیان الشیعة، ج۵، ص۲۱۴.

از تاریخ تولدش اطلاعی در دست نیست.
او پس از آشنایی با مقدمات و سطوح، همراه استادش آخوند ملاعلی دماوندی، و همدرسش سیدعزیزاللّه تهرانی به نجف
[۲] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۹، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
و پس از چند سال به سامرا رفت و از شاگردان خاص میرزا محمد حسن مجدد شیرازی (میرزای شیرازی) شد.
تهرانی پس از نیل به درجه اجتهاد در زمان حیات میرزا، در حوزه به تدریس سطوح عالی پرداخت.
همچنین تصدی امور مدرسه میرزای شیرازی را در سامرا، در زمان حیات وی، به عهده داشت.
[۳] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۴ـ ۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
[۴] آقا بزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۱، قسم ۱، ۱۳۶۲ ش، ص ۱۳۱

تهرانی در ۱۳۱۴ از عتبات به تهران بازگشت اما ناسازگاری او با ارکان حکومت قاجار موجب شد که به مشهد برود.
[۵] محمد گلپایگانی، علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی، ج۱، ص۳۳۰، قم ۱۳۶۴ ش.
وی در مشهد به تدریس فقه و اصول پرداخت.

شاگردان حسن‌علی تهرانی

[ویرایش]

در بحثهای او بسیاری از فضلا و مدرّسان حوزه مشهد حاضر می‌شدند.
[۶] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
برخی از شاگردان وی این اشخاص بودند: سید حسین موسوی معروف به ادیب بجنوردی، ملا محمدعلی فاضل خراسانی، میرزا علی اکبر نوغانی و سید محمد باقر رضوی
[۷] تاریخ علماء خراسان، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
۱۲۷۰ـ۱۳۴۲صاحب شجرة طیبّه که از وی اجازه روایت داشته است.
[۸] عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۲۴۹، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
[۹] عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۳۰۲، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
[۱۰] عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۳۰۸، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
[۱۱] محمدعلی فاضل خراسانی، «شرح دعاء العرفة»، ج۱، ص۶۷، نشریة دانشکدة الهیات و معارف اسلامی مشهد، ش ۲۶ـ۲۷ (بهار و تابستان ۱۳۵۷).
[۱۲] امین،اعیان الشیعة، ج۹، ص۱۸۵.


امام جماعت مسجد گوهرشاد

[ویرایش]

تهرانی از مقبولیت عامه برخوردار بود و در کنار درس و بحث، امام جماعت مسجد گوهرشاد بود.
[۱۳] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
وی در ۴ رمضان ۱۳۲۵ در مشهد درگذشت
[۱۴] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
و در صُفة قوام شیرازی به خاک سپرده شد.
[۱۵] علی مؤتمن، راهنما(تاریخ و توصیف دربار ولایتمدار رضوی)، ص۴۲۶ ، تهران ۱۳۴۸ ش.


ترجمه مَتاجِر

[ویرایش]

تهرانی، منتخبی از رساله عملیه فارسی وحید بهبهانی معروف به مَتاجِر را که مطابق با فتاوی میرزای شیرازی شده بود، به عربی ترجمه کرد.
[۱۶] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۹، ص۵۹، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
همچنین تقریرات درس میرزای شیرازی را از اول «بیع» تا آخر «خیارات» تحریر نمود.
[۱۷] محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۶، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
احتمالاً رسالة فی الکبائر، که درباره گناهان کبیره است، از آثار اوست
[۱۸] محمود فاضل، فهرست نسخه های خطی کتابخانه جامع گوهرشاد مشهد۱۳۶۳ـ ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۸۹۵.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۲) محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
(۳) محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، میرزای شیرازی: ترجمة هدیة الرازی الی الامام المجدد الشیرازی، تهران ۱۳۶۲ ش.
(۴) امین، اعیان الشیعة.
(۵) محمود فاضل، فهرست نسخه های خطی کتابخانه جامع گوهرشاد مشهد، مشهد ۱۳۶۳ـ ۱۳۶۷ ش.
(۶) محمدعلی فاضل خراسانی، «شرح دعاء العرفة»، نشریة دانشکدة الهیات و معارف اسلامی مشهد، ش ۲۶ـ۲۷ (بهار و تابستان ۱۳۵۷).
(۷) محمد گلپایگانی، علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی، قم ۱۳۶۴ ش.
(۸) عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
(۹) علی مؤتمن، راهنما، یا، تاریخ و توصیف دربار ولایتمدار رضوی (ع)، تهران ۱۳۴۸ ش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. امین،اعیان الشیعة، ج۵، ص۲۱۴.
۲. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۹، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۳. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۴ـ ۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
۴. آقا بزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۱، قسم ۱، ۱۳۶۲ ش، ص ۱۳۱
۵. محمد گلپایگانی، علمای بزرگ شیعه از کلینی تا خمینی، ج۱، ص۳۳۰، قم ۱۳۶۴ ش.
۶. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
۷. تاریخ علماء خراسان، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
۸. عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۲۴۹، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
۹. عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۳۰۲، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
۱۰. عبدالرحمان بن نصراللّه مدرس، تاریخ علماء خراسان، ج۱، ص۳۰۸، چاپ محمد باقر ساعدی خراسانی، مشهد ۱۳۴۱ش.
۱۱. محمدعلی فاضل خراسانی، «شرح دعاء العرفة»، ج۱، ص۶۷، نشریة دانشکدة الهیات و معارف اسلامی مشهد، ش ۲۶ـ۲۷ (بهار و تابستان ۱۳۵۷).
۱۲. امین،اعیان الشیعة، ج۹، ص۱۸۵.
۱۳. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
۱۴. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة، ج۱، قسم ۱، ص۴۵۵، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
۱۵. علی مؤتمن، راهنما(تاریخ و توصیف دربار ولایتمدار رضوی)، ص۴۲۶ ، تهران ۱۳۴۸ ش.
۱۶. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۱۹، ص۵۹، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۱۷. محمد محسن آقا بزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۴، ص۳۷۶، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
۱۸. محمود فاضل، فهرست نسخه های خطی کتابخانه جامع گوهرشاد مشهد۱۳۶۳ـ ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۸۹۵.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «حسن‌علی تهرانی»، شماره۴۱۲۱.    






جعبه ابزار