حجر اسماعیل (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فضائی که بین حطیم و بین دیوار است، حجر اسماعیل نامیده می‌شود. که تقریبا سه متر از آن در بنای ابراهیم علیه‌السّلام داخل کعبه بوده، بعدها بیرون افتاده است. و به همین جهت در اسلام واجب شده است که طواف پیرامون حجر و کعبه انجام شود، تا همه کعبه زمان ابراهیم علیه‌السّلام داخل در طواف واقع شود.


مشخصات حجر

[ویرایش]

حجر، دیوار دایره شکلی در سمت غربی کعبه است که در آن قبر اسماعیل علیه‌السّلام و مادرش قرار دارد
[۲] اخبار مکه، ازرقی، ج۱، ص۳۱۳.
و بنا بر قولی، مدفن دختران اسماعیل و نیز طبق برخی روایات، مدفن شماری از پیامبران است. برخی از مفسران گفته‌اند: حجر اسماعیل از مصادیق «آیات بینات» در آیه ۹۷ سوره آل عمران است.

شکل کعبه

[ویرایش]

کعبه بنائی است تقریبا مربع، که از سنگ کبود رنگ و سختی ساخته شده، بلندی این بنا شانزده متر است، در حالی که در زمان رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم خیلی از این کوتاهتر بوده، آنچه که از روایات فتح مکه بر می‌آید - که : رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم ، علی علیه‌السّلام را به دوش خود سوار کرد، و علی علیه‌السّلام از شانه رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم توانست بر بام کعبه رفته، بت هائی را که در آنجا بود بشکند - ثابت کننده این مدعا است.

حجر الاسود

[ویرایش]

و طول ضلع شمالی آن که ناودان و حجر اسماعیل در آن سمت است، و همچنین ضلع جنوبی آن، که مقابل ضلع شمالی است، ده متر و ده سانتی متر است و طول ضلع شرقی اش که باب کعبه در دو متری آن از زمین واقع شده، و ضلع روبرویش یعنی ضلع غربی دوازده متر است و حجر الاسود در ستون طرف دست چپ کسی که داخل خانه می‌شود قرار دارد. در حقیقت حجر الاسود در یک متر و نیمی از زمین مطاف، در ابتدای ضلع جنوبی واقع شده، و این حجر الاسود سنگی است سنگین و بیضی شکل و نتراشیده، رنگی سیاه متمایل به سرخی دارد. و در آن لکه‌هایی سرخ و رگه‌هایی زرد دیده می‌شود که اثر جوش خوردن خود بخودی ترکهای آن سنگ است،

ارکان کعبه

[ویرایش]

و چهار گوشه کعبه از قدیم الایام، چهار رکن نامیده می‌شده : رکن شمالی را رکن عراقی ، و رکن غربی را رکن شامی ، و رکن جنوبی را رکن یمانی ، و رکن شرقی را که حجر الاسود در آن قرار گرفته رکن اسود نامیدند، و مسافتی که بین در کعبه و حجر الاسود است، ملتزم می‌نامند. چون زائر و طواف کننده خانه خدا، در دعا و است غاثه اش به این قسمت متوسل می‌شود.

ناودان

[ویرایش]

و اما ناودان که در دیوار شمالی واقع است، و آن را ناودان رحمت می‌گویند چیزی است که حجاج بن یوسف آنرا احداث کرد. و بعدها سلطان سلیمان در سال ۹۵۴ آن را برداشت و به جایش ناودانی از نقره گذاشت. و سپس سلطان احمد در سال ۱۰۲۱ آن را به ناودان نقره‌ای مینیاتور شده مبدل کرد مینیائی کبود رنگ که در فواصلش نقشه هائی طلائی بکار رفته بود و در آخر سال ۱۲۷۳ سلطان عبد المجید عثمانی آن را به ناودانی یک پارچه طلا مبدل کرد که هم اکنون موجود است.

حطیم

[ویرایش]

و در مقابل این ناودان، دیواری قوسی قرار دارد که آن را حطیم می‌گویند، و حطیم نیم دایره‌ای است، جزء بنا که دو طرفش به زاویه شمالی (و شرقی و جنوبی) و غربی منتهی می‌شود. البته این دو طرف متصل به زاویه نامبرده نیست، بلکه نرسیده به آن دو قطع می‌شود. و از دو طرف، دو راهرو بطول دو متر و سی سانت را تشکیل می‌دهد. بلندی این دیوار قوسی یک متر و پهنایش یک متر و نیم است. و در طرف داخل آن سنگهای منقوشی به کار رفته. فاصله وسط این قوس از داخل با وسط دیوار کعبه هشت متر و چهل و چهار سانتیمتر است.

محل حجر اسماعیل

[ویرایش]

فضائی که بین حطیم و بین دیوار است، حجر اسماعیل نامیده می‌شود. که تقریبا سه متر از آن در بنای ابراهیم علیه‌السّلام داخل کعبه بوده، بعدها بیرون افتاده است. و به همین جهت در اسلام واجب شده است که طواف پیرامون حجر و کعبه انجام شود، تا همه کعبه زمان ابراهیم علیه‌السّلام داخل در طواف واقع شود. و بقیه این فضا آغل گوسفندان اسماعیل و هاجر بوده، بعضی هم گفته‌اند: هاجر و اسماعیل در همین فضا دفن شده‌اند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مجمع البحرین، شیخ طریحی، ج۱، ص۴۶۳.    
۲. اخبار مکه، ازرقی، ج۱، ص۳۱۳.
۳. الکافی، شیخ کلینی، ج۴، ص۲۱۰، ح ۱۴.    
۴. مجمع البحرین، شیخ طریحی، ج۱، ص۴۶۳.    
۵. المیزان، علامه طباطبائی، ج۳، ص۳۶۰.    
۶. الکافی، ج۴، ص۲۱۰، ح ۱۵.    
۷. آل عمران/سوره۳، آیه۹۷.    
۸. جامع البیان، طبری، ج۳، ص۱۶.    
۹. تفسیر عیاشی، محمد بن مسعود، ج۱، ص۱۸۷.    
۱۰. ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبائی، ج۳، ص۵۵۲.    
۱۱. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ج۳، ص۳۰.    
۱۲. ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبائی، ج۳، ص۵۵۶.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، برگرفته از مقاله «حجر اسماعیل».    



جعبه ابزار