جنگ یرموک

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



یرموک، وادیی است میان نهر اردن و بحر لوط واقع در شام است. در آن جا نبردی در سال پانزدهم هجرت میان مسلمانان و رومیان به وقوع پیوست و به پیروزی مسلمانان انجامید. جنگ یرموک اصلی‌ترین جنگ منطقه شام و فتح الفتوح آن سرزمین محسوب می‌شود.


مقدمه

[ویرایش]

با آغاز خلافت ابوبکر فتوحات مسلمین آغاز شد، ابتدا جزیرة العرب و سپس عراق را تصرف کردند. پس از آن متوجه منطقه شامات شدند. در آن زمان هرقل پادشاه روم شرقی بر آن منطقه مسلط بود، اما مسلمانان یکی پس از دیگری شهرهای اولیه شام را تصرف می کردند.
ابوبکر در سال ۶۳۳ میلادی گروهی را به سوریه و فلسطین فرستاد و اینان توانستند سالی پس از آن بر یک دسته کوچک از جنگاوران روم چیره شوند. جنگ اجنادین در سال ۶۳۴ میلادی در شام و فلسطین به پیروزی اعراب منجر شد و یکی از زد و خوردهای خونینی بود که پیش از جنگ قادسیه انجام گرفت.
دومین شکست سخت هراکلیوس امپراتور روم در خاک سوریه که دست آن امپراتوری را در آسیا کوتاه ساخت، جنگ یرموک می‌باشد که در سال ۶۳۶ میلادی رخ داد.
[۱] پورداود، ابراهیم، آناهیتا، پنجاه گفتار پورداود، ص۳۶۹، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳.
در این زمان که مصادف با دوران خلافت خلیفه دوم بود.

آخرین تلاش رومیان

[ویرایش]

هرقل که مراکز مهم شام را از دست داده بود، بار دیگر کوشید تا با سامان دادن لشگری عظیم از رومی‌ها، شامی‌ها، اهالی جزیره و ارمنستان، در کنار قبایل عربی جذام، لحم و غیره به جنگ مسلمانان برود. این جنگ بزرگ که آخرین حد تلاش امپراطوری روم شرقی برای حفظ شامات بود، در همین منطقه یرموک رخ داد و به همین خاطر، جنگ یرموک نام گرفت.

ابوعبیده جراح که فرمانده مسلمانان در نبرد با رومیان بود، رزمندگان مسلمان را گردآوری و به نبرد آنان فرستاد و سپس سپاهی دیگر به فرماندهی سعید بن عامر به یاری رزمندگان مسلمان اعزام کرد و نبرد سنگینی میان طرفین به وقوع پیوست و ده‌ها هزار تن از نیروهای دو طرف کشته، زخمی و اسیر گردیدند. ولی سرانجام مسلمانان بر رومیان پیروز شده و آنان را به عقب‌نشینی وادار کردند.

فرار هرقل

[ویرایش]

این جنگ برای مسلمانان به اندازه ای سخت بود که گفته اند زنان مسلمان نیز مجبور به جنگیدن شدند. سرانجام این جنگ به نفع مسلمانان خاتمه یافت. هرقل، امپراتور روم شرقی که در انطاکیه مستقر بود و فرماندهی جنگ را از راه دور مدیریت می‌کرد، همین که از پیروزی مسلمانان در یرموک باخبر شد، از انطاکیه گریخت و در قسطنطنیه (استانبول) ماوا گرفت و هنگامی که از انطاکیه می‌گریخت، با حسرت تمام گفت: عَلَیکَ یَا سُورِیَةُ اَلسَّلامُ وَ نِعمَ البَلَدُ هَذا لِلعَدُوِّ!؛ بدرود‌ ای سرزمین سوریه، چه سرزمین زیبایی نصیب دشمنان شد! » به هر روی این واقعه در پنجم رجب سال پانزدهم قمری و در عصر خلافت عمر بن خطاب واقع گردید.
برخی از کشته‌شدگان نامدار مسلمان، عبارت بودند از: عمرو بن سعید، ابان بن سعید، عکرمة بن ابی‌جهل، عبدالله بن سفیان، سعید بن حارث، سهیل بن عمرو و هشام بن عاص (برادر عمرو بن عاص).

فرماندهان جنگ

[ویرایش]

جبلة بن ایهم در همین جنگ فرماندهی سپاه مقدم روم را عهده دار بود. وی در گذشته اسلام آورده بود، اما پس از مدتی به خاطر برخوردی که خلیفه دوم با او داشت از اسلام برگشت و طرفدار رومیان گردید.

به نظر بسیاری از مورخان فرمانده نظامی مسلمانان در جنگ، خالد بن ولید بوده است.
یک سال پس از واقعه یرموک، مسلمانان موفق شدند بیت المقدس را به محاصره در آورند. در واقع جنگ یرموک اصلی‌ترین جنگ منطقه شام و فتح الفتوح آن سرزمین محسوب می شود.
شمار مسلمانان را حدود بیست و چهار هزار نفر و شمار رومیان را چندین برابر آنان ذکر کرده اند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. پورداود، ابراهیم، آناهیتا، پنجاه گفتار پورداود، ص۳۶۹، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳.
۲. بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶۰.    
۳. رازی، ابن‌ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۹، ص۶۳.    
۴. سیوطی، عبدالرحمان، تاریخ الخلفاء، ص۱۰۵.    
۵. نک:عصفری، خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفه بن خیاط، ص۸۸.    
۶. ابن‌عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج۲، ص۱۴۲.    
۷. ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد، تاریخ ابن‌خلدون، ج۱، ص۴۸۹.    


منبع

[ویرایش]
پایگاه اطلاع‌ رسانی حوزه، برگرفته از مقاله «هراکلیوس»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۱۲/۲۶.    






جعبه ابزار