جزیره خضراء در ترازوی نقد (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«جزیره خضراء در ترازوی نقد، پژوهشی در علامات ظهور، بیان الائمه، خطبه البیان و جزیره خضراء»، اثر عربی علامه سید جعفر مرتضی عاملی، با ترجمه فارسی محمد سپهری، پژوهشی است انتقادی درباره پاره‌ای از روایات مربوط به مهدویت و علائم آخرالزمان که در سال ۱۴۱۱ ق نوشته شده است.


ساختار

[ویرایش]

کتاب با دو مقدمه از مترجم و مؤلف آغاز شده و مطالب در چهار بخش و هر بخش در چندین فصل ارائه شده است.
مباحث با هدف ارائه واقعیت مسائل آخرالزمان، نخست پیش گویی‌های منسوب به ائمه علیه‌السّلام درباره نشانه‌های ظهور را به دو دسته محتوم و غیر محتوم تقسیم و بسیاری از روایات آن را ساختگی و جعلی معرفی کرده است.
سپس به تفصیل، متن دو کتاب «بیان الائمه علیه‌السّلام » و «خطبه البیان» را بررسی و مطالب عنوان شده در آن‌ها را بی اساس و موهوم ارزیابی کرده است.
در پایان، به روایات مربوط به جزیره خضراء پرداخته و آن‌ها را مخدوش شمرده است.
از دیدگاه نویسنده بسیاری از این روایات، پس از وقوع حوادث مورد نظر، جعل شده و نمی‌توان آن‌ها را به معصوم علیه‌السّلام استناد داد.
در لابه لای مطالب، پژوهشی ابتکاری و بدیع در مورد «علامات ظهور» نیز به چشم می‌آید.

گزارش محتوا

[ویرایش]

آنچه مترجم در مقدمه خود بدان اشاره می‌کند، انتقاد از عده‌ای است که خواسته‌اند با سوء استفاده از احساسات و عواطف منتظران امام زمان عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف ، مطالب کذب و تحریف شده‌ای را در قالب نشانه‌های ظهور به خورد جامعه دهند و از راه بازارگرمی، به اسم و رسمی برسند.
مقدمه مؤلف، بیان اجمالی و مختصر ساختار کلی کتاب است.

پیش گویی‌های غیبی ائمه

[ویرایش]

بخش اول در دو فصل، بعد از نگاهی به مسائل مربوط به امامت و امت، به بحث از پیش گویی‌های غیبی ائمه علیه‌السّلام از علامات ظهور، موضع اتخاذ شده، موضعی که می‌بایست اتخاذ شود و تقسیم علامات ظهور به محتوم و غیر محتوم می‌پردازد.
مؤلف ضمن تشریح وضعیت حاکم بر جامعه اسلامی در عصر ائمه علیه‌السّلام ، چنین نتیجه گیری می‌کند که در چنان شرایطی که حاکمیت شک و تردید بر موضع گیری‌ها و جهت گیری‌های مردم در قبال خوارج و شعارهای آن‌ها، طبیعی قلمداد می‌شد، چاره‌ای جز پناه بردن به شیوه ایجاد شوک در ضمیر و وجدان امت برای بیداری وجدان عمومی و با اعتماد بر مبانی کلی ایمان به غیب، وجود نداشت.
وی بر این باور است که این شوک و ضربه روانی، در قالب پیش گویی‌های غیبی از جانب ائمه علیه‌السّلام که مردم تحقق مضمون آن را به چشم خود می‌دیدند، ظاهر شد.

نمونه پیش گویی ها

[ویرایش]

نویسنده در بخش دوم، در چهار فصل، به ارائه دو نمونه از روایات، اخبار و پیش گویی‌هایی که ساختگی و تحریف شدن آن‌ها به صورت کاملا آشکاری نمایان است، پرداخته، که این دو نمونه عبارتند از:
الف) کتاب «بیان الائمه علیه‌السّلام :» وی بر این باور است که این کتاب، چند سال پیش با روایاتی منسوب به حضرت علی علیه‌السّلام منتشر شده که هیچ گونه اساسی نداشته و معلوم شده که یا این روایات پس از وقوع حوادث جعل شده یا آن موقع که علامات و نشانه‌های صریح و روشن آن نمایان گشته است.

اشکالات کتاب

[ویرایش]

از جمله اشکالاتی که به این کتاب شده است، عبارتند از این که:
۱- نویسنده آن، بخشی از روایات را به کتاب‌هایی ارجاع می‌دهد که ناشناخته است.
۲- برخی از روایات، به امام علی علیه‌السّلام نسبت داده شده، بدون این که به منابع و مآخذ آن اشاره‌ای شده باشد.
۳- روایاتی به اشخاص مجهول نسبت داده شده است و...
ب) «خطبه البیان:» نقد و بررسی خطبه منسوب به حضرت علی علیه‌السّلام و مطالبی که به نظر مؤلف کذب، نادرست و تحریف شده بوده و برای اهداف پست و شیطانی وضع گردیده است.
مؤلف در مورد این خطبه، دو احتمال را بررسی می‌کند:
۱- این که شاید بعضی به گوشه‌ای از علامات ظهور آگاهی یافته و علاماتی بدان افزوده باشند.
۲- خطبه اصل مسلمی داشته، لکن هواپرستان آن را تحریف نموده‌اند.
مؤلف در بخش سوم، بعد از بیان متن کامل روایت جزیره خضراء، به بررسی متن و سند این روایت پرداخته و معتقد است، این روایت نه تنها مقبول و معتبر نیست، بلکه در لابلای آن مطالب فراوانی وجود دارد که موجب شک و تردید در صحت آن بوده و این احتمال را تقویت می‌کند که از اساس ساختگی و جعلی باشد و مطالبی که درباره یاران حضرت مهدی عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف و نزدیکی ظهور حضرت، در آن برهه زمانی آورده، قابل قبول نبوده و نمی‌توان به آسانی آن را پذیرفت.
مؤلف ضمن کشیدن خط بطلان به هر سه موضوع مطرح شده، آن‌ها را از اساس باطل دانسته و ادعا دارد، به دنبال ارائه صریح و بی پرده و همراه با واقع گرایی نظر خویش درباره مطالب مورد بحث و موضع گیری علمی در قبال آن است.

وضعیت کتاب

[ویرایش]

این کتاب تاکنون دوبار با عنوان «جزیره خضرا افسانه یا واقیعت؟» و زیر نویس «پژوهشی در علامات ظهور، خطبه البیان و جزیره خضرا» منتشر شده است.
فهرست اجمالی مطالب در ابتدا و فهرست تفصیلی، منابع و مآخذ در انتهای کتاب آمده است.
پاورقی‌ها بیشتر به ذکر منابع پرداخته است.
[۱] «امام مهدی عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف در آینه قلم کارنامه منابع پیرامون امام مهدی علیه‌السّلام و مهدویت»، ج۱ ص۱۶۰.

[۲] «آینه موعود معرفی و بررسی پانصد کتاب درباره امام زمان علیه‌السّلام»، دفتر نشر معارف، ص۲۴۷.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. «امام مهدی عجّل‌الله‌فرجه‌الشریف در آینه قلم کارنامه منابع پیرامون امام مهدی علیه‌السّلام و مهدویت»، ج۱ ص۱۶۰.
۲. «آینه موعود معرفی و بررسی پانصد کتاب درباره امام زمان علیه‌السّلام»، دفتر نشر معارف، ص۲۴۷.


منبع

[ویرایش]

نرم افزار کتابخانه مهدویت، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.



جعبه ابزار