تفسیر الکاشفذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تفسیر الکاشف در ۷ جلد به زبان عربی شامل تمام قرآن و نسبتا به اختصار به شیوه تحلیلی و اقناعی و با عنایت به تقریب بین مذاهب اسلامی، به دوستداران قرآن، عرضه شده است.


انگیزه نگارش[ویرایش]

انگیزه ایشان از تفسیر، بر طرف کردن نیاز مسلمانان به فهم کتاب الهی در جهت هدایت انسان و نجات از ضلالت و گمراهی. به همین جهت شیوه تربیتی و ارشادی را در تفسیر خودی لحاظ نموده است.

نسل جوان از نگاه مغنیه[ویرایش]

ایشان در مقدمه خود، درباره نسل جدید و علت عدم اهتمام آنها به دین و علاج آن، پیشنهاد اهمیت دادن به آموزش قرآن، حفظ و تفسیر آن را به عنوان پایه اساسی درمان مطرح می‌کند.
و در مرحله بعد توضیح و تبیین حقایق دینی، متناسب با فهم نسل جدید و پیوند دادن قرآن با زندگی انسانی را لازم می‌داند.
ایشان در باب مفسر و تفسیر می‌نویسد: یکی از مقدمات مورد نیاز تفسیر، درک مفاهیم قرآنی با تمام وجود از طرف مفسر و ایمان عمیق به آنهاست. و خواستار پیشرفت و بیان جدید در تفسیر است. ایشان معتقد است دعوت قرآن، دعوت به حیات انسانها است به همین جهت قرآن به عنوان کتاب دین و هدایت است، کتاب اصلاح و تشریع و دعوت انسانها به امن و آسایش دنیوی و اخروی.

روش تفسیر[ویرایش]
ایشان در مقدمه خود محورهای اساسی روش خود را اینچنین ترسیم می‌نماید:

← روش اقناعی
۱- روش ادبی و اعجاز بیانی و... نخواهم داشت. روش تفسیر من روش اقناعی است، اقناع مخاطب به اینکه دین با جمیع اصول و فروعش و سایر تعالیمش، خیر انسان و کرامت و سعادت او را هدف قرار داده است. کسیکه از این مسیر منحرف شود از حقایق دین و راه حیات مستقیم به دور شده است. هدفم رساندن و رسیدن به این راه و شرح روان و بسیط و واضح که مخاطب، آن را به راحتی با هر سطحی بفهمد. و متعرض مطالب دیگر تفسیر نیز شده‌ام، بحثهایی نظیر جبر و اختیار،هدایت و ضلالت،عصمت- لغت و اعراب را مطرح نموده‌ام، اما علم بدیع و بیان را به خاطر کشاف زمخشری و البحر المحیط ابو حیان، متعرض نشده‌ام.
۲- از اسرائیلیات پرهیز کرده‌ام،شان نزول را اکثر متعرض نشدم و خود را مشغول بیان تناسب بین آیات ننمودم زیرا قرآن به تدریج نازل شده است، قرآن کتاب فنی نیست بلکه کتاب وعظ و هدایت خواهد بود.

← توجه به روایات
۳- در تفسیر آیات و بیان مراد از آیه به سنت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم تکیه کرده‌ام، در صورت نبودن حدیثی از سنت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم به ظاهر آیه و سیاق آن تکیه کرده‌ام

← تفسیر آیه به آیه
اگر آیه دومی در معنای آیه اول بیاید و واضح تر از آن باشد، هر دو را با هم تفسیر نموده‌ام. اگر ظاهر لفظ با حکم بدیهی عقل معارض شود، لفظ را بر وجهی که با آن حکم هماهنگ شود، تفسیر نمودم.
اگر ظاهر لفظ با اجماع مسلمین در همه عصرها تعارض داشته باشد،ظاهر لفظ را مطابق حکم مجمع علیه تبیین کردم، مانند «اذا تدانیتم...» و استجاب کتابت دین.

← طرح دیدگاه ها
در اقوال مفسرین حجت قاطع ندیدم، و آنها را به عنوان مرجح آورده‌ام، اقوال آنها راه را برای تفهیم و تفهم معانی آیه سهل می‌نماید.
بنابر این می‌توان گفت تفسیر الکاشف، سبکی جدید دارد و با نیازهای جامعه اسلامی در عصر کنونی متناسب است و بخوبی از عهده انجام این رسالت بر آمده و مفاهیم قرآن را با بیانی موجز و متناسب با مقتضیات زمان و با عباراتی زیبا و محکم و دلایلی متین و معقول بیان کرده است، بدون اینکه از دست آوردهای مفسران گذشته و معاصر غفلت ورزد.

← شیوه ورودبه بحث
در شیوه ورود و خروج به مطالب، تفسیر را با استعاذه آغاز می‌کند و آن را تبیین می‌نماید. در ابتدای سوره‌ها به نزول مکی یا مدنی بودن، اسماء آنها اشاره دارد، سپس به مقاطع آیات می‌پردازد. وجهه ادبی الفاظ و مقاطع را با استفاده از آیات دیگر بیان می‌دارد. هنگام توضیح آیات از روایات کمک می‌گیرد و به اختلاف قرائت اشاره دارد.
نمونه‌ای از مطالب کتاب[ویرایش]


← پرسش و پاسخ
بدلیل هدف، اقناعی بودن برای نسل حاضر، سؤال و جوابهای مطرح شده در عصر جدید را بیان می‌کند، مانند رابطه قرآن با علم و می‌نویسد: که قرآن کتاب بیان علم نیست بلکه کتاب هدایت و اخلاق و شریعت است و اشاره‌های علمی را بدین منظور داشته است و نسبت به تفسیر علمی و تطبیق آیات بر فرضیه‌های علمی معترض است. از همین باب کلام فلاسفه جدید مانند ژان پل سارتر را نقل و بحث می‌کند. [۱]

← طرح مباحث اعتقادی
بحث طرق معرفت انسان و دیدگاه طبیعیون در خلقت [۲] نسبیت فهم قرآن [۳] تصادفی بودن هستی [۴] و دیگر بحثهای اعتقادی را خوب بررسی می‌کند مانند،توحید،نبوت ت، [۵] معجزات ت، [۶] اعجاز قرآن ت، [۷] عصمت [۸] ذیل آیه ۳۵- ۳۸ بقره. [۹] و به مشکلات فکری مانند جبر و اختیار،شفاعت،رؤیت خدا می‌پردازد.
بحثهای موضوعی را کوتاه مطرح می‌نماید، مانند الهدی و الضلال [۱۰] ذیل آیات ۲۶- ۲۷ بقره. [۱۱]

← بیان پیام آیات
پیامهای آیات را بعنوان «درس بلیغ» در برخی مقاطع عنوان می‌دارد، [۱۲] ذیل آیه ۳۰- ۳۲ بقره. [۱۳] قرآن و سیاسة الحرب را در [۱۴] ذیل آیات ۳۲ تا ۳۸ سوره محمد متعرض می‌شود. [۱۵]

← اشاره به عقاید اهل کتاب
بدلیل محیط جغرافیایی و فکری مفسر که در ارتباط مستمر با اهل کتاب بوده، در جای جای تفسیر به آنها و عقاید و کتابهایشان اشاراتی دارد. از قبیل اشاره به اناجیل اربعه در [۱۶] ذیل یومنون بما انزل الیک در سوره بقره. اشاره‌ای مختصر نیز به بحثهای تاریخی مانند تاریخ یهود ذیل آیات ۴۰- ۴۶ بقره [۱۷] [۱۸] تحت عنوان «محمد و یهود المدینه»، دارد. تحریف ۱-تورات و انجیل را در [۱۹] ذیل آیات ۱ تا ۶ صف [۲۰]مطرح می‌دارد.

← نقد عقاید فرق
به عقاید مختلف اشاره دارد و به نقل و نقد برخی معتقدات آنها می‌پردازد، مانند صوفیه [۲۱] ذیل آیه ۲۸۲- ۲۸۳ بقره. [۲۲]در بحثهای علوم قرآنی نیز به تناسب مجال، وارد می‌شود مانند بحث نسخ ذیل آیه ۱۰۶ و ۱۰۷ بقره [۲۳] [۲۴]

← نقل قول از سایر تفاسیر
به اقوال مفسرین اهتمام می‌ورزد و از تفاسیر مختلف نقل قول می‌نماید، از جمله از صاحب المنار و شیخ محمد عبده که در برخی امور به نقد آنان نیز می‌پردازد. از مجمع البیان،مفاتیح الغیبفخر رازی، استفاده می‌نماید. گاهی به طور کلی به عناوین تفاسیر اشاره دارد.
روایات منقوله از اهل بیت علیه‌السّلام از طریق محدثین شیعه را مورد توجه قرار می‌دهد، اما مصدر آنان را ذکر نمی‌کند و با تعابیر «نقل عنه»، «و فی الحدیث»، «نقل مجمع البیان» و امثال آن، یادآور روایات می‌شود.

← توجه به آیات الاحکام
آیات احکام را نیز مورد توجه قرار داده، برخی احکام فقهی را متعرض می‌شود مانند احکام مساجد ذیل آیه ۱۱۴ بقره، [۲۵]التجاء الجانی الی الحرم [۲۶] ذیل ۱۲۵- ۱۲۶ بقره، [۲۷]که ضمن آن به طور مختصر به اقوال اهل سنت نیز می‌پردازد. بحث تقلید و اجتهاد را ذیل آیه ۱۶۵- ۱۷۰ بقره [۲۸] [۲۹] به طور نسبتا مفصل مطرح می‌نماید. در مواردی که ذهن مخاطبین را به خود مشغول کرده باشد تفصیل بیشتری می‌دهند، مانند زن و مرد در شریعت اسلامی، [۳۰]

← عنانوین به کار رفته در تمامی آیات
در پایان می‌توان گفت: ایشان سه عنوان مشترک اللغة، الاعراب و المعنی را در همه آیات، مطرح می‌نماید. یادآوری می‌شود که درباره تفسیر قرآن معتقدند که مفسر، کاری بس دشوار را انجام می‌دهد زیرا در صدد کشفاراده الهی از ورای الفاظ قرآنی است، اما تفسیر او در واقع کشف اراده الهی از زاویه فهم و تصور خود اوست، به مانند فقیه که استنباط او از احکام بر اساس اطلاعات و واقعیت موجود الفاظ روایات و قرائن است، ممکن است، به اصل آن نرسد و در آن مخطا باشد ولی در هر صورت بر عملیات فکری و عملی خود ماجور خواهد بود.

نسخه شناسی[ویرایش]

تفسیر الکاشف از تاریخ تالیف خود (۱۳۹۰ ه ۱۹۷۰ م) بارها توسط انتشارات مختلف در بیروت و ایران به چاپ رسیده است. دارالعلم للملایین بیروت در ۷ مجلد در سال ۱۹۸۱ میلادی چاپ دوم آن را ارائه داد.
نسخه حاضر توسط مؤسسه دارالکتاب الاسلامی در قطع وزیری به سال ۱۴۲۴ ه مطابق با ۲۰۰۳ میلادی به عنوان چاپ اول در ایران، تهران، بصورت ۷ جلد به بازار عرضه گردید. شابک مجموعه ۷ جلدی: ۹- ۰۸۵- ۴۶۵- ۹۶۴: NBSI
شابک جلد اول: ۷- ۰۸۶- ۴۶۵- ۹۶۴ «نام کامل مؤسسه ناشر دارالکتب العربی- مکتبة الصدر»

منابع مقاله[ویرایش]

۱- مجلدات هفتگانه الکاشف و مقدمه مفسر
۲-دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی به کوشش خرمشاهی ج۲ ص۲۱۲۵
۳-طبقات مفسران شیعهعقیقی بخشایشی ج۵ ص۷۲
۴-المفسرون حیاتهم و منهجهم سید محمد علی ایازی ص۵۶۸

پانویس[ویرایش]
 
۱. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۳۴.
۲. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ص۴۳ ج۱، .
۳. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۴۱، .
۴. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۴۵.
۵. فسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۵۹.
۶. فسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۶۶.
۷. فسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۶۵.
۸. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۸۶ .
۹. بقره/سوره۲، آیه۳۸.    
۱۰. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۷۰.
۱۱. بقره/سوره۲، آیه۲۶.    
۱۲. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۸۱.
۱۳. بقره/سوره۲، آیه۳۰.    
۱۴. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۷ ص۷۸.
۱۵. محمد/سوره۴۷، آیه۳۲.    
۱۶. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۴۸ و ۴۹.
۱۷. بقره/سوره۲، آیه۴۰.    
۱۸. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ص۹۱ ج۱.
۱۹. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۷ ص۳۱۴.
۲۰. صف/سوره۶۱، آیه۱.    
۲۱. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۴۵۰.
۲۲. بقره/سوره۲، آیه۲۸۲.    
۲۳. بقره/سوره۲، آیه۱۰۶.    
۲۴. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۱۶۸.
۲۵. بقره/سوره۲، آیه۱۱۴.    
۲۶. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۲۰۰.
۲۷. بقره/سوره۲، آیه۱۲۵.    
۲۸. بقره/سوره۲، آیه۱۶۵.    
۲۹. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۲۵۶ به بعد.
۳۰. تفسیر الکاشف، مغنیه محمد جواد، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۴۲۴ ق، چاپ اول، ج۱ ص۳۴۱.


منبع[ویرایش]


نرم افزار جامع التفاسیر، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور).


رده‌های این صفحه : کتاب شناسی | کتب تفسیر شیعه




جعبه‌ابزار