تفرش

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تفرش، شهرستان و شهری در استان مرکزی می باشد.


شهرستان تفرش

[ویرایش]

در شرق استان مرکزی واقع است. از شمال به شهرستان ساوه ، از مشرق به شهرستان قم ، از جنوب به شهرستانهای اراک و آشتیان و از مغرب به شهرستان اراک محدود می‌شود و مشتمل است بر دو بخش به نامهای مرکزی و فراهان ، شش دهستان، و دو شهرِ فَرمَهین و تفرش.
[۱] سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵.


← کوههای مهم


از کوههای مهم آن، کوه گُوجِه (بلندترین قله ح۱۴۱، ۳ متر)، دو بَرادران (بلندترین قله ح۹۲۱، ۲ متر) و قرِه گُوزیل قَرِلان (بلندترین قله ح۴۲۰، ۲ متر) است.
[۲] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۲۵۸.
[۳] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۴۸۲.
در این شهرستان غارهایی وجود دارد، از جمله: گاوخور/ گاوخُل (خل در اصطلاح محلی: سوراخ)، علی خورنده، و اَمْجَک.

← رودهای مهم


رودهای مهم این شهرستان عبارت‌اند از: آبْکَمَر که از ارتفاعات جنوبی تفرش سرچشمه می‌گیرد و در حدود ۲۳ کیلومتری شمال غربی شهر تفرش به رود قَره چای می‌پیوندد؛ فرمهین که از دهستان رودبار سرچشمه می‌گیرد و پس از آبیاری بخشهایی از اراضی شهرستان، به کویر میقان می‌ریزد؛ قَره چای که بخشهایی از اراضی شمالی شهرستان را آبیاری می‌کند و سپس به دریاچه نمک قم می‌ریزد.
[۴] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۲، ص۸۷.
[۵] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۳۲۹ـ۳۳۱.
[۶] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۱.


← گونه های گیاهی و جانوری


شهرستان تفرش از گیا، گل خطمی ، شیرین بیان، گل بابونه، خاکشیر ، کاسنی، شاتره، ریواس و گون کتیرا دارد و از زیا، دارای گرگ، روباه، جوجه تیغی، خرگوش، بزکوهی، کبک، قرقاول و قرقی است.

← مشاغل


اهالی تفرش عمدتاً به زراعت ، باغداری، دامداری (عمدتاً کار طوایفی از عشایر شاهسَوَن) و صنایع دستی اشتغال دارند. محصول مهم این شهرستان، گندم و جو و حبوبات است. بادام و گردو و سیب و انگور و گلابیِ آنجا صادر می‌شود. قالی و قالیچه و گلیم از محصولات صنایع دستی آنجاست. فرشهای تفرش ارزش صادراتی دارند و مهمترین بازار فروش آن‌ها در ایران، شهرهای همدان و تهران و در خارج از ایران کشور آلمان است.
[۷] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.


← معادن و صنایع


این شهرستان، معادن گچ، سنگ ساختمانی، خاک نسوز ، سنگ تراورتن و سنگ آهک دارد. صنایع آن عبارت‌اند از: کارگاههای یخ سازی، ریخته گری، پِرِس کاری، مبل سازی، گونی بافی، موزاییک سازی و آسفالت سازی.
[۸] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۱ـ۴۲.


← زبان و جمعیت


اهالی تفرش به فارسی و ترکی سخن می‌گویند. در سرشماری ۱۳۷۵ ش، جمعیت این شهرستان ۲۲۷، ۵۲ تن بود که از این میان، ۹۱۳، ۱۴ تن (ح ۲۸%) شهرنشین و بقیه روستانشین بودند.

← تقسیمات کشوری


به لحاظ تقسیمات کشوری، تفرش تا قبل از ۱۳۳۶ ش نام یکی از دهستانهای اراک در استان یکم (مرکزی) بود
[۹] ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، ج ۱، ص ۷۷.
در ۱۳۳۶ ش، قسمتی از بخش فراهان به نام «فراهان بالا» از توابع شهرستان اراک، قسمتی از بخش خلجستان از توابع شهرستان قم (شامل دهستانهای دستجرد ، راهجرد و وَزوا)، و دهستان آشتیان، شهرستان تفرش را تشکیل دادند. در ۱۳۳۷ ش، دهستان آشتیان یکی از بخشهای شهرستان تفرش شد.
[۱۰] د فارسی، ذیل «آشتیان» و «تفرش».
در ۱۳۵۶ ش، آشتیان شهرستانی مستقل، و تفرش شامل بخشهای حومه و فراهان و دهستان رودبار در استان مرکزی شد. در ۱۳۵۸ ش، دَه آبادی از بخش فراهانِ تفرش جدا و جزو بخش مرکزی شهرستان آشتیان گردید.
[۱۱] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۴۶ـ۴۷.
در ۱۳۶۶ ش، در شهرستان تفرش چهار دهستان (بازرجان، فِشْک، رودبار، فرمهین) ایجاد شد. در ۱۳۶۹ ش، این شهرستان مشتمل بود بر بخش مرکزی به مرکزیت شهر تفرش شامل دهستانهای بازرجان و رودبار، و بخش فراهان به مرکزیت آبادی فرمهین شامل دهستانهای فرمهین و فشک
[۱۲] ایران، قوانین و احکام، ص ۷۲۸، ۸۱۶.
در تقسیمات کشوری ۱۳۷۴ ش، دهستانهای خرازان و کوه پناه نیز جزو این شهرستان ذکر شدند و تاکنون به همین صورت در تقسیمات کشوری باقی‌مانده اند.

← آثار قدیمی و زیارتگاههای تفرش


آثار قدیمی و زیارتگاههای تفرش عبارت‌اند از: امامزاده احمد، از نوادگان امام موسی کاظم علیه‌السلام ، متعلق به سده نهم در آبادی کوهین ایوان ؛ قلعه مراد سلطان متعلق به دوره زندیه در بازرجان؛ ویرانه های برج آقابیک در بازرجان؛ امامزاده بی بی خاتون در آبادی فَرَسْمانه؛ امامزاده بی بی/ بی بی ستین در طرخوران / ترخوران؛ مقبره عُزَیْر نبی، متعلق به ۹۵۷ در آبادی دینجرد/ دینگرد؛ و بقایای قبرهای قدیمی با سنگ قبرهای سفالی در آبادی کبوران .
[۱۳] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.
[۱۴] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۱۳۹.
[۱۵] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۵.


شهر تفرش

[ویرایش]

مرکز شهرستان. در ارتفاع حدود ۸۷۸، ۱ متری، در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک و در مسیر جاده اراک ـ آشتیان قرار دارد.

← کوههای مهم


کوههای قشلاق (ارتفاع ح۳۶۲، ۲ متر) و گندم کوه (ارتفاع ح۱۵۶، ۲ متر) از شمال و منار (ارتفاع ح۲۳۷، ۲ متر) و نقره کمر (ارتفاع ح۳۷۹، ۳ متر) از جنوب شرقی شهر را احاطه کرده اند؛ ازینرو تفرش را «چال تفرش» هم خوانده اند.
[۱۶] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۵۰.


← رود و آب و هوا


رود آب کمر در شهر جریان دارد. آب و هوای شهر نسبتاً سرد و خشک است. حداکثر دمای آن ْ۳۲ در تابستانها و حداقل آن ْ۱۵- در زمستانها و میانگین بارش سالانه آن‌جا حدود ۲۶۰ میلیمتر است. شهر تفرش با راه اصلی به اراک و با جاده سراسری تهران ـ اصفهان، از طریق شهر دستجرد (در استان قم) و دلیجان ، به مرکز استانِ اصفهان مرتبط می‌شود. تفرش در ۱۳۳۳ ش به شهر تبدیل شد.
[۱۷] نقشه تقسیمات کشوری ایران، مقیاس ۰۰۰، ج۱، ص۸۱، ۵۰۰، ۲:۱.
در سرشماری ۱۳۷۵ ش، جمعیت آن ۵۵۵، ۱۲ تن ذکر شده است.

← آثار تاریخی و قدیمی


آثار تاریخی و قدیمی این شهر عبارت‌اند از: بقعه ابوالعلی مهدی بن محمد، از نوادگان امام جعفرصادق علیه‌السلام ؛
[۱۸] متعلق به دوره خوارزمشاهیان، حسن بن محمد قمی، کتاب تاریخ قم.
[۱۹] سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵.
آرامگاه آقامؤمن تفرشی (داعی انجدانی)، حکیم و عارف و شاعر سده یازدهم و دوازدهم، در باغ ملی فم؛ آب انبار قدیمی به نام بلور که امروزه موزه شده است، و مسجدجامع شِشْناو/ شش ناو، که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد، که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده، ششناو خوانده شده است. مقصوره ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دوره سلجوقی دارد. به روایتی این مقصوره بر روی قبر محمد محدّث ، از صحابه امام حسن عسکری علیه‌السلام ، ساخته شده است. در سمت شمالی مقصوره، ایوانی متعلق به دوره صفوی دیده می‌شود.
[۲۰] فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.
[۲۱] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۹۲ـ ۹۵، تصاویر بین ص۱۲۰ـ۱۲۱.
[۲۲] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۹۲ـ ۹۵، تصاویر ص۲۰۰.


← پیشینه


برخی نام شهر تفرش را، به سبب آن‌که در سده های قبل از اسلام و حتی پس از آن زردشتیان در آن سکونت داشتند، «گَبْرِش» به معنای «جایگاه آتش» می دانند و برخی نیز گفته‌اند که نام آن از نام بانی تفرش، طبرش بن همدان یا به گفته بعضی آرش کمانگیر ، گرفته شده است.
[۲۳] مهرالزمان نوبان، نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان، ج۱، ص۱۴۷.
[۲۴] حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸ـ۷۹.
نام تفرش در منابع به صورتهای طیرس، طَبْرَش، طبرس، تبرس، طبرتو، تپرش، تبرش و طفرش آمده است
[۲۶] حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸.
[۲۷] جوینی، ج۲، ص۱۹۱.
[۲۸] محمدابراهیم دهگان و ابوتراب هدائی، تاریخ اراک، ج۱، ص۱۴۵.
[۲۹] عبداللّه بن فضل اللّه وصاف الحضره، تحریر تاریخ وصاف، ج۱، ص۱۰۶.
[۳۰] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۳.


← دوره پیش از اسلام


از تفرش در دوره پیش از اسلام اطلاع چندانی در دست نیست. ابن مقفع بنای آن را به «طبرش بن همدان» نسبت داده است.
[۳۱] حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸ـ ۷۹.
ظاهراً در دوره ساسانیان جزو حصه قباد، که آن را « خوره قباد » می گفتند، بوده است؛ چنانکه حسن بن محمد قمی در تاریخ قم (ص ۹۱) به تپه ای در قم مشرف بر تفرش به نام « تلّمآستر »، که یکی از سیزده تفریحگاه «مملکت قباد» بوده، اشاره کرده است.

← دوره فتح اسلام


ظاهراً در دوره خلافت عمربن خطاب (۱۳ـ۲۳) هم زمان با فتح قم و اصفهان و کاشان، تفرش نیز فتح شد. در قرن دوم تفرش یکی از رستاقهای قم بود.
[۳۳] حسن بن محمد قمی، کتاب تاریخ قم، ج۱، ص۲۶۳.
در زمان هارون الرشید (۱۷۰ـ۱۹۳) سلمه بن سلمه همدانی رستاق تفرش و مزارع آن را به مهاجران عرب اشعری واگذار کرد.
[۳۴] بلاذری، ج۱، ص۲۶۳.
در قرن سوم، یعقوبی نیز تفرش را یکی از رستاقهای قم ضبط کرده است.

← پس از رحلت حضرت معصومه


پس از رحلت حضرت معصومه در ۲۰۱، قم به یکی از مراکز مهم شیعه تبدیل شد و مذهب شیعه از آن‌جا به ناحیه تفرش راه یافت. به نوشته راوندی ،
[۳۶] محمدبن علی راوندی، راحة الصدور و آیه السرور در تاریخ آل سلجوق، ج۱، ص۳۹۵.
تفرش و آوه (آبه) و قم و کاشان در دوران وی، قرن ششم، از مکانهای رافضیان بوده است. در قرن هشتم، حمداللّه مستوفی
[۳۷] حمداللّه مستوفی، ج۱، ص۶۸.
آن را ولایتی با سیزده دیه، هوای معتدل، غله، میوه و شش هزار دینار حقوق دیوانی خوانده و اهالی تفرش را شیعه و فم و طرخوران را از روستاهای بزرگ آن ذکر کرده است. از این دوره دستِکم تا قرن دهم مطلب چندانی در باره تفرش دیده نشده است.

← دوره صفوی


ظاهراً تفرش در دوره صفوی (ح ۹۰۶ـ ۱۱۳۵) و حتی پس از آن برای شکار موقعیت مطلوبی داشته و از شکارگاههای شاه اسماعیل اول (حک :۹۰۵ـ۹۳۰) محسوب می‌شده است.
[۳۸] جهانگشای خاقان: تاریخ شاه اسماعیل، ج۱، ص۴۱۲.
در دوره صفوی، بویژه در زمان حکومت شاه عباس اول (۹۹۶ـ ۱۰۳۸)، تفرش آباد شد و بزرگان آن توانستند به دربار راه یابند
[۳۹] مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۲۱.
[۴۰] اسکندر منشی، ج ۲، ص ۷۵۶.
در اوایل قرن یازدهم، امین احمد رازی
[۴۱] امین احمدرازی، هفت اقلیم، ج۲، ص۴۹۰.
تفرش را ولایتی در اقلیم چهارم، با آب و هوای معتدل و میوه های خوب وصف کرده و نوشته که آب آن‌جا از چشمه و کاریز تأمین می‌شود.
[۴۲] امین احمدرازی، هفت اقلیم، ج۲، ص۴۹۱.
وی در باره غار گاوخور نیز سخن گفته است.

← دوره قاجار


میرزا یحیی سرخوش
[۴۳] یحیی بن عبدالغنی سرخوش، دیوان، ج۱، ص۱۰ـ۱۱.
در دوره ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴ـ۱۳۱۳) تفرش را ییلاق ممتاز عراق (اراک) خوانده و گفته است که خشکبار آن به خارج از کشور صادر می‌شود. وی
[۴۴] یحیی بن عبدالغنی سرخوش، دیوان، ج۱، ص۱۲.
اهالی آنجا را خوش سیما و صاحب ذوق و هنر و دانش وصف کرده است. اعتمادالسلطنه
[۴۵] اعتمادالسلطنه، ج۱، ص۷۵۶.
نیز در همین دوره، به شکارگاه خوبی در حوالی تفرش که در آن ارغالی (قوچ کوهی) و کبک بسیار بوده و نیز به قلعه ای در آبادی خرازان و قناتی قدیمی در طرخوران به نام خرزنویه و امامزاده ای به نام احمدبن موسی علیه‌السلام اشاره کرده است.

← بزرگان و علما


برخی بزرگان منسوب به تفرش عبارت‌اند از: نظامی گنجوی ، شاعر سده ششم؛ ابوعلی فضل بن حسن معروف به طبرسی، فقیه و محدّث و مفسر و از بزرگان علمای امامیه در سده ششم؛ میرزا عیسی فراهانی معروف به قائم مقام اول، از منشیان و رجال بزرگ اوایل دوره قاجار؛ میرزا ابوالقاسم فراهانی، معروف به قائم مقام ثانی، صدراعظم محمدشاه قاجار؛ میرزا تقی خان امیرکبیر ، صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار؛ میرزا مهدی بدایع نگار ، دولتمرد و ادیب دوره قاجار؛
[۴۶] عباس جعفری، گیتاشناسی ایران.
و محمود حسابی ، فیزیکدان مشهور معاصر.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۲) اسکندرمنشی.
(۳) اعتمادالسلطنه.
(۴) امین احمدرازی، هفت اقلیم.
(۵) ایران، قوانین و احکام.
(۶) ایران، وزارت کشور اداره کل آمار و ثبت احوال، کتاب اسامی دهات کشور.
(۷) ایران، وزارت کشور معاونت سیاسی و اجتماعی.
(۸) ایران، سازمان تقسیمات کشوری جمهوری اسلامی ایران.
(۹) ایران، نشریه تاریخ تأسیس عناصر تقسیماتی به همراه شماره مصوبات آن.
(۱۰) بلاذری.
(۱۱) عباس جعفری، گیتاشناسی ایران.
(۱۲) جوینی.
(۱۳) جهانگشای خاقان: تاریخ شاه اسماعیل.
(۱۴) حمداللّه مستوفی.
(۱۵) د فارسی.
(۱۶) محمدابراهیم دهگان و ابوتراب هدائی، تاریخ اراک.
(۱۷) محمدبن علی راوندی، راحه الصدور و آیه السرور در تاریخ آل سلجوق.
(۱۸) یحیی بن عبدالغنی سرخوش، دیوان.
(۱۹) مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان.
(۲۰) فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران.
(۲۱) حسن بن محمد قمی، کتاب تاریخ قم.
(۲۲) مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵.
(۲۳) نقشه تقسیمات کشوری ایران، مقیاس ۰۰۰، ۵۰۰، ۲:۱.
(۲۴) مهرالزمان نوبان، نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان.
(۲۵) عبداللّه بن فضل اللّه وصاف الحضره، تحریر تاریخ وصاف.
(۲۶) یعقوبی، البلدان.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵.
۲. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۲۵۸.
۳. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۴۸۲.
۴. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۲، ص۸۷.
۵. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران، ج۱، ص۳۲۹ـ۳۳۱.
۶. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۱.
۷. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.
۸. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۱ـ۴۲.
۹. ایران، وزارت کشور، اداره کل آمار و ثبت احوال، ج ۱، ص ۷۷.
۱۰. د فارسی، ذیل «آشتیان» و «تفرش».
۱۱. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۴۶ـ۴۷.
۱۲. ایران، قوانین و احکام، ص ۷۲۸، ۸۱۶.
۱۳. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.
۱۴. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۱۳۹.
۱۵. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۵.
۱۶. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۵۰.
۱۷. نقشه تقسیمات کشوری ایران، مقیاس ۰۰۰، ج۱، ص۸۱، ۵۰۰، ۲:۱.
۱۸. متعلق به دوره خوارزمشاهیان، حسن بن محمد قمی، کتاب تاریخ قم.
۱۹. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۷۵.
۲۰. فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران، ج۴۸، ص۴۲.
۲۱. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۹۲ـ ۹۵، تصاویر بین ص۱۲۰ـ۱۲۱.
۲۲. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۹۲ـ ۹۵، تصاویر ص۲۰۰.
۲۳. مهرالزمان نوبان، نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان، ج۱، ص۱۴۷.
۲۴. حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸ـ۷۹.
۲۵. یعقوبی، البلدان، ص ۸۵.    
۲۶. حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸.
۲۷. جوینی، ج۲، ص۱۹۱.
۲۸. محمدابراهیم دهگان و ابوتراب هدائی، تاریخ اراک، ج۱، ص۱۴۵.
۲۹. عبداللّه بن فضل اللّه وصاف الحضره، تحریر تاریخ وصاف، ج۱، ص۱۰۶.
۳۰. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۳.
۳۱. حسن بن محمد قمی، تاریخ قم، ج۱، ص۷۸ـ ۷۹.
۳۲. بلاذری، ج۱، ص۳۰۴ - ۳۰۶.    
۳۳. حسن بن محمد قمی، کتاب تاریخ قم، ج۱، ص۲۶۳.
۳۴. بلاذری، ج۱، ص۲۶۳.
۳۵. یعقوبی،البلدان، ص ۸۵.    
۳۶. محمدبن علی راوندی، راحة الصدور و آیه السرور در تاریخ آل سلجوق، ج۱، ص۳۹۵.
۳۷. حمداللّه مستوفی، ج۱، ص۶۸.
۳۸. جهانگشای خاقان: تاریخ شاه اسماعیل، ج۱، ص۴۱۲.
۳۹. مرتضی سیفی فمی تفرشی، سیری کوتاه در جغرافیای تاریخی تفرش و آشتیان، ج۱، ص۱۲۱.
۴۰. اسکندر منشی، ج ۲، ص ۷۵۶.
۴۱. امین احمدرازی، هفت اقلیم، ج۲، ص۴۹۰.
۴۲. امین احمدرازی، هفت اقلیم، ج۲، ص۴۹۱.
۴۳. یحیی بن عبدالغنی سرخوش، دیوان، ج۱، ص۱۰ـ۱۱.
۴۴. یحیی بن عبدالغنی سرخوش، دیوان، ج۱، ص۱۲.
۴۵. اعتمادالسلطنه، ج۱، ص۷۵۶.
۴۶. عباس جعفری، گیتاشناسی ایران.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «تفرش»، شماره ۳۶۷۳.    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه جهان اسلام




جعبه ابزار