تعصب ابلیس (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



ابلیس پايه‌ گذار نافرمانى و گناه در برابر خدا است، چون اوّلين نافرمانى توسّط او و در برابر امر الهی صورت گرفت.


تعصب به ماده خلقت

[ویرایش]

تعصب ابلیس به ماده خلقت خویش، در مقایسه با ماده خلقت آدم علیه‌السّلام :
•«ولقد خلقنـکم... قلنا للملـئکة اسجدوا لاءدم فسجدوا الا ابلیس... قال ما منعک الا تسجد... قال انا خیر منه خلقتنی من نار وخلقته من طین:ما شما را آفريديم؛ سپس صورت بندى كرديم؛ بعد به فرشتگان گفتيم: «براى آدم خضوع كنيد!» آنها همه سجده كردند؛ جز ابليس كه از سجده كنندگان نبود. ( خداوند به او) فرمود: «در آن هنگام كه به تو فرمان دادم، چه چيز تو را مانع شد كه سجده كنى؟» گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفريده ‌اى و او را از گل !»».
•«واذ قال ربک للملـئکة انی خــلق بشرا من صلصـل من حما مسنون:و (به خاطر بياور) هنگامى كه پروردگارت به فرشتگان گفت: «من بشرى را از گل خشكيده ‌اى كه از گل بدبويى گرفته شده، مى ‌آفرينم‌»
•«فسجد الملـئکة کلهم اجمعون الا ابلیس ابی... قال یـابلیس ما لک الا تکون مع السـجدین قال لم اکن لاسجد لبشر خلقته من صلصـل من حما مسنون:همه فرشتگان، بى استثنا ، سجده كردند ...جز ابليس، كه ابا كرد از اينكه با سجده كنندگان باشد.(خداوند) فرمود: «اى ابليس! چرا با سجده كنندگان نيستى؟!» گفت: «من هرگز براى بشرى كه او را از گل خشكيده‌ اى كه از گل بدبويى گرفته شده است آفريده ‌اى، سجده نخواهم كرد!»»
•«واذ قلنا للملـئکة اسجدوا لادم فسجدوا الا ابلیس قال ءاسجد لمن خلقت طینـا:(به ياد آوريد) زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» آنها همگى سجده كردند، جز ابليس كه گفت: «آيا براى كسى سجده كنم كه او را از خاک آفريده ‌اى؟!»»اعتراض ابلیس به وجوب سجده بر آدم خاکی، تعصب وی بر ماده خلقت خویش را بیان می‌کند.
•«قال یـابلیس ما منعک ان تسجد لما خلقت بیدی... قال انا خیر منه خلقتنی من نار وخلقته من طین:گفت: «اى ابليس! چه چيز مانع تو شد كه بر مخلوقى كه با قدرت خود او را آفريدم سجده كنى؟! آيا تکبّر كردى يا از برترين ها بودى؟! (برتر از اينكه فرمان سجود به تو داده شود!)»گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفريده‌ اى و او را از گل!»»

آثار تعصب ابلیس

[ویرایش]


← کینه توزی


کینه توزی ابلیس با بنی آدم، بر اثر تعصب وی بر برتری ماده خلقتش:
•«ولقد خلقنـکم ثم صورنـکم ثم قلنا للملـئکة اسجدوا لاءدم فسجدوا الا ابلیس لم یکن من السـجدین• قال ما منعک الا تسجد اذ امرتک قال انا خیر منه خلقتنی من نار وخلقته من طین:ما شما را آفريديم؛ سپس صورت بندى كرديم؛ بعد به فرشتگان گفتيم: «براى آدم خضوع كنيد!» آنها همه سجده كردند؛ جز ابليس كه از سجده كنندگان نبود.(خداوند به او) فرمود: «در آن هنگام كه به تو فرمان دادم، چه چيز تو را مانع شد كه سجده كنى؟» گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفريده ‌اى و او را از گل!»»
•«قال فبما اغویتنی لاقعدن لهم صرطک المستقیم ثم لاتینهم من بین ایدیهم ومن خلفهم وعن‌ایمـنهم وعن شمائلهم ولا تجد اکثرهم شـکرین:گفت: «اكنون كه مرا گمراه ساختى، من بر سر راه مستقيم تو، در برابر آنها کمین مى كنم!سپس از پيش رو و از پشت سر، و از طرف راست و از طرف چپ آنها، به سراغ شان مى ‌روم؛ و بيشتر آنها را شکرگزار نخواهى يافت!»»
•«قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَني‌ لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعين‌:گفت: «پروردگارا! چون مرا گمراه ساختى، من (نعمتهاى مادّى را) در زمین در نظر آنها زینت مى‌ دهم، و همگى را گمراه خواهم ساخت،»
•«واذ قلنا للملـئکة اسجدوا لادم فسجدوا الا ابلیس قال ءاسجد لمن خلقت طینـا قال ارءیتک هـذا الذی کرمت علی لئن اخرتن الی یوم القیـمة لاحتنکن ذریته الا قلیلا:(به ياد آوريد) زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» آنها همگى سجده كردند، جز ابليس كه گفت: «آيا براى كسى سجده كنم كه او را از خاك آفريده ‌اى؟!»(سپس) گفت: «به من بگو، اين كسى را كه بر من برترى داده‌ اى (به چه دلیل بوده است؟) اگر مرا تا روز قیامت زنده بگذارى، همه فرزندانش را، جز عده كمى، گمراه و ريشه ‌كن خواهم ساخت!»» امام صادق علیه‌السّلام می‌فرمایند: فرشتگان، ابلیس را از خودشان می‌پنداشتند ولی در علم خدا، ابلیس از آنها نبود. پس آنچه را در درون خود داشت با حمیت خارج کرد.آنجا که گفت: مرا از آتش و او را از گل آفریدی.
•«قال فبعزتک لاغوینهم اجمعین:گفت: «به عزّتت سوگند، همه آنان را گمراه خواهم كرد،»

← نافرمانی خدا


تعصب ابلیس، در پی دارنده نافرمانی وی از فرمان خدا:
•«قال ما منعک الا تسجد اذ امرتک قال انا خیر منه خلقتنی من نار وخلقته من طین:(خداوند به او) فرمود: «در آن هنگام كه به تو فرمان دادم، چه چيز تو را مانع شد كه سجده كنى؟» گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفريده ‌اى و او را از گل!»».
•«إِلاَّ إِبْليسَ أَبى‌ أَنْ يَكُونَ مَعَ السَّاجِدينَ:جز ابليس، كه ابا كرد از اينكه با سجده كنندگان باشد.»
•«واذ قلنا للملـئکة اسجدوا لادم فسجدوا الا ابلیس قال ءاسجد لمن خلقت طینـا:(به ياد آوريد) زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» آنها همگى سجده كردند، جز ابليس كه گفت: «آيا براى كسى سجده كنم كه او را از خاك آفريده‌ اى؟!»».
•«قال یـابلیس ما منعک ان تسجد لما خلقت بیدی استکبرت‌ام کنت من العالین قال انا خیر منه خلقتنی من نار وخلقته من طین:گفت: «اى ابليس! چه چيز مانع تو شد كه بر مخلوقى كه با قدرت خود او را آفريدم سجده كنى؟! آيا تکبّر كردى يا از برترين ها بودى؟! (برتر از اينكه فرمان سجود به تو داده شود!)»گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفريده ‌اى و او را از گل!»».
•«وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْليسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ أَوْلِياءَ مِنْ دُوني‌ وَ هُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمينَ بَدَلا:به ياد آريد زمانى را كه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد!» آنها همگى سجده كردند جز ابليس- كه از جن بود- و از فرمان پروردگارش بيرون شد آيا (با اين حال،) او و فرزندانش را به جاى من اولياى خود انتخاب مى‌ كنيد، در حالى كه آنها دشمن شما هستند؟! (فرمانبردارى از شيطان و فرزندانش به جاى اطاعت خدا،) چه جايگزينى بدى است براى ستمكاران!»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۱.    
۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۲.    
۳. حجر/سوره۱۵، آیه۲۸.    
۴. حجر/سوره۱۵، آیه۳۰.    
۵. حجر/سوره۱۵، آیه۳۱.    
۶. حجر/سوره۱۵، آیه۳۲.    
۷. حجر/سوره۱۵، آیه۳۳.    
۸. اسراء/سوره۱۷، آیه۶۱.    
۹. ص/سوره۳۸، آیه۷۵.    
۱۰. ص/سوره۳۸، آیه۷۶.    
۱۱. اعراف/سوره۷، آیه۱۱.    
۱۲. اعراف/سوره۷، آیه۱۲.    
۱۳. اعراف/سوره۷، آیه۱۶.    
۱۴. اعراف/سوره۷، آیه۱۷.    
۱۵. حجر/سوره۱۵، آیه۳۹.    
۱۶. اسراء/سوره۱۷، آیه۶۱.    
۱۷. اسراء/سوره۱۷، آیه۶۲.    
۱۸. تفسیر نورالثقلین، الشیخ الحویزی، ج۱، ص۵۷.    
۱۹. ص/سوره۳۸، آیه۸۲.    
۲۰. اعراف/سوره۷، آیه۱۲.    
۲۱. حجر/سوره۱۵، آیه۳۱.    
۲۲. اسراء/سوره۱۷، آیه۶۱.    
۲۳. ص/سوره۳۸، آیه۷۵.    
۲۴. ص/سوره۳۸، آیه۷۶.    
۲۵. کهف/سوره۱۸، آیه۵۰.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، برگرفته از مقاله «تعصب ابلیس».    



رده‌های این صفحه : تعصب | شیطان | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار