تعارض اشتراک و مجاز

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تعارض اشتراک و مجاز، تنافی میان احتمال دو حالت اشتراک و مجاز در یک لفظ را می‌گویند.


تعریف

[ویرایش]

تعارض اشتراک و مجاز در صورتی پیش خواهد آمد که در یک واژه هم اشتراک احتمال داده شود و هم مجاز، مانند لفظ « نکاح » در آیه: ﴿وَلا تَنْکِحُوا ما نَکَحَ آباؤُکُمْ﴾. که در مورد آن، دو احتمال داده می‌شود: یک احتمال این است که لفظ «نکاح» که معنای حقیقی آن وطی است، از باب مجاز، در مسبب وطی ، یعنی « عقد »؛ به کار رفته باشد و احتمال دیگر این است که لفظ نکاح میان معنای وطی و عقدمشترک لفظی باشد.

حکم

[ویرایش]

در تعارض اشتراک و مجاز، درباره تقدم و ترجیح هر یک بر دیگری، میان اصولی‌ها اختلاف است؛ جمهور اصولیون شافعی ، حنبلی و شیعی ، به تقدم مجاز بر اشتراک ، وبرخی دیگر به تقدم اشتراک بر مجاز معتقد هستند.
[۲] التعارض و الترجیح بین الادلة الشرعیة، عزیز برزنجی، عبداللطیف عبدالله، ج۲، ص (۹۲-۹۰).


پانویس

[ویرایش]
 
۱. نساء/سوره۴، آیه۲۲.    
۲. التعارض و الترجیح بین الادلة الشرعیة، عزیز برزنجی، عبداللطیف عبدالله، ج۲، ص (۹۲-۹۰).
۳. الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، اصفهانی، محمد حسین، ص۴۰.    
۴. مفاتیح الاصول، مجاهد، محمد بن علی، ص۹۴.    
۵. مبادی الوصول الی علم الاصول، علامه حلی، حسن بن یوسف، ص۷۵.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۳۱۸، برگرفته از مقاله «تعارض اشتراک و مجاز».    







جعبه ابزار