تشبیه به نور (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



در قرآن کریم مواردی مانند قرآن، ایمان، مؤمنین و ... به نور تشبیه شده‌اند که در این مقاله معرفی می‌شوند.


تشبيه ایمان به نور

[ویرایش]


← هدایت کردن مردم


تشبيه ایمان به نور، در هدایت كردن مردم:
۱. اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ ....
۲. يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ‌ ....
۳. ... ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا ... بنابر قولى، مراد از «نوراً» ايمان و قرآن است.

← راه نجات مردم


تشبيه ايمان به نور، با عنوان راه نجات مردم:
وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ. بنابر احتمالى، مرجع ضمير «جعلناه» ايمان است.

← ایمان قلبی


تشبيه ایمان قلبی مؤمن به نور:
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضِي‌ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى‌ نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌ . مثال مؤمن، ايمان، قرآنِ قرار داده شده در قلب او، مثال مشکات است.

← روشنایی‌بخشی


ايمان، همچون نور روشنايى‌بخش:
۱. اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ‌ ....
۲. يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ‌ ... وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ ....
۳. أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْكافِرِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ‌. ظلمات، به قرينه ذيل آيه، كفر است، بنابراين مقصود از نور به قرينه مقابله، ايمان است‌.
۴. قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَ فَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعاً وَ لا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ. مطابق يك احتمال، منظور از ظلمات و نور، کفر و ايمان است.
۵.الر كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى‌ صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ.
۶. وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى‌ بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ.
۷. هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً.
۸. وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ. مقصود از ظلمات و نور، ظلمت كفر و نور ايمان است.
۹. وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ.
۱۰. هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلى‌ عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ‌ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ.
۱۱. رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْكُمْ آياتِ اللَّهِ مُبَيِّناتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقاً.

تشبيه قرآن به نور

[ویرایش]

تشبيه قرآن به نور، براى هدايت مردم:
۱. ... ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا ... مراد از «نور» قرآن است.
۲. فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ.

••• تشبيه قرآن، به نورى درخشنده در ميان مردم:
وَ داعِياً إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِيراً . «سراج منير» به قرآن هم گفته شده است، بنابر اينكه‌مضاف در آيه حذف شده باشد: «ذا سراج منير»

••• تشبيه قرآن به نور نازل شده از سوى خدا براى مردم:
۱. يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ‌ كَثِيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ. بنابر قولى، مراد از نور، قرآن است، چون بيانگر راه هدايت و یقین است.
۲. فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ.

تشبيه ادله هدایت به نور

[ویرایش]

تشبيه ادله هدايت به نور، در شناخت پروردگار و هدايت به سوى او:
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ‌ ... «فهو على نور» يعنى بر دلالت و هدايت مى‌باشد كه ادّله -شناخت پروردگار- به نور تشبيه شده است، زيرا به وسيله آن خدا را مى‌شناسد هم چنان‌كه به وسيله نور امور دنیا را مى‌شناسد.

تشبيه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله به نور

[ویرایش]

••• محمّد صلی‌الله‌علیه‌وآله، همچون چراغ و نورى درخشنده در ميان مردم:
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ‌ .... وَ سِراجاً مُنِيراً . «سراجاً منيراً» تشبيه بليغ است.

••• تشبيه پيامبراكرم صلى‌الله‌عليه‌وآله به نور، در هدايت كردن بشر:
يا أَهْلَ الْكِتابِ قَدْ جاءَكُمْ رَسُولُنا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيراً مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتابِ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ‌ مُبِينٌ. بنابر يك احتمال، مراد از «نور» رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌وآله است، واين از صدر آيه استفاده مى‌شود، چون روشن كردن چيزهايى كه علماى یهود و نصارا آن را پنهان كرده بودند از آثار نور بودن رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌وآله است.

••• تشبيه نور محمّد صلى‌الله‌عليه‌وآله، به چراغدانى دربرگيرنده چراغى در ميان آبگينه بلورين و چونان ستاره درخشان، چراغ فروزان شده از روغن زیتون با برکت و آماده اشتعال:
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضِي‌ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى‌ نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ‌ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌. مقصود از نور در آيه، محمّد صلى‌الله‌عليه‌وآله است.

تشبيه مؤمن به نور

[ویرایش]

مؤمن، همانند نور، داراى روشنایی:
وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ . گفته شده اعمى مشرک و بصیر مؤمن است.

تشبيه حقیقت آسمان و زمین به نور

[ویرایش]

مانند شدن حقيقت آسمانها و زمین به نور، و خداوند صاحب آن:
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضِي‌ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى‌ نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌. يعنى خداوند صاحب نور آسمانها و زمين است، و نور آسمانها و زمين، حق است، حق در ظهور و آشكار شدنش به نور تشبيه شده است.

تشبيه حق به نور

[ویرایش]

تشبيه حق به نور، در هدايت كردن مردم:
وَ ما يَسْتَوِي‌ ... وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ ... إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ. مراد از «نور» حق و مقصود از ظلمت، باطل است كه حق به نور تشبيه شده است.

تشبيه بصیرت به نور

[ویرایش]

فقدان بصیرت براى شناخت خداوند، به مانند نداشتن نور:
... قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ ....

تشبيه اعمال صالح به نور

[ویرایش]

تشبيه اعمال صالح به نور در به دست آوردن حیات واقعى:
أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ‌ ...در آيه شريفه استعاراتى به كار رفته و راه پيدا كردن به اعمال صالح را به نور تشبيه كرده است.

تشبيه آثار اعمال به نور

[ویرایش]

تمثيل و تشبيه آثار اعمال مؤمنان به نور:
وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ. اين آيات، تمثيل براى مؤمن و كافر است كه تبعات و اثر اعمال اين دو طايفه را شرح مى‌دهد.

تشبيه انجیل به نور

[ویرایش]

تشبيه هدايتگرى انجیل به نور:
... وَ آتَيْناهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدىً وَ نُورٌ ... انجيل، به نور و هدايت تشبيه شده و ادات تشبيه نيز حذف گرديده است.

تشبيه تورات به نور

[ویرایش]

تشبيه تورات و احكام آيات آن به نور:
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّهِ وَ كانُوا عَلَيْهِ شُهَداءَ فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَ اخْشَوْنِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلًا وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ.

تشبيه ایمان منافقان به نور

[ویرایش]

••• ناپايدارى ادّعاى ایمان منافقان، مانند استفاده از نور آتش ناپايدار:
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ.

••• ايمان ناپايدار منافقان، همچون نور لحظه‌اى ايجاد شده از رعد و برق:
أَوْ كَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ‌ .... كُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا ... آيه شريفه در بيان و توضيح حال منافقان است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. بقره/سوره۲، آیه۲۵۷.    
۲. مائده/سوره۵، آیه۱۶.    
۳. شوری/سوره۴۲، آیه۵۲.    
۴. فخررازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج ۲۷، ص ۶۱۵.    
۵. شوری/سوره۴۲، آیه۵۲.    
۶. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۵۸.    
۷. نور/سوره۲۴، آیه۳۵.    
۸. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج ۱۹، ص ۱۷۹.    
۹. بقره/سوره۲، آیه۲۵۷.    
۱۰. مائده/سوره۵، آیه۱۵.    
۱۱. مائده/سوره۵، آیه۱۶.    
۱۲. انعام/سوره۶، آیه۱۲۲.    
۱۳. رعد/سوره۱۳، آیه۱۶.    
۱۴. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۶، ص ۴۳۸.    
۱۵. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۱.    
۱۶. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۵.    
۱۷. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۳.    
۱۸. فاطر/سوره۳۵، آیه۱۹.    
۱۹. فاطر/سوره۳۵، آیه۲۰.    
۲۰. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج ۱۶، ص ۴۰۶.    
۲۱. شوری/سوره۴۲، آیه۵۲.    
۲۲. حدید/سوره۵۷، آیه۹.    
۲۳. طلاق/سوره۶۵، آیه۱۱.    
۲۴. شوری/سوره۴۲، آیه۵۲.    
۲۵. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج ۲۱، ص ۵۶۰.    
۲۶. تغابن/سوره۶۴، آیه۸.    
۲۷. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۶.    
۲۸. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۵۶۹.    
۲۹. مائده/سوره۵، آیه۱۵.    
۳۰. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج ۳، ص ۲۶۹.    
۳۱. تغابن/سوره۶۴، آیه۸.    
۳۲. زمر/سوره۳۹، آیه۲۲.    
۳۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۷۷۲.    
۳۴. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۵.    
۳۵. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۶.    
۳۶. درویش، محیی الدین، اعراب القرآن الکریم و بیانه، ج ۸، ص ۳۰.    
۳۷. مائده/سوره۵، آیه۱۵.    
۳۸. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۵، ص ۲۴۴.    
۳۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۳، ص ۲۷۰.    
۴۰. نور/سوره۲۴، آیه۳۵.    
۴۱. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج ۱۹، ص ۱۷۹.    
۴۲. فاطر/سوره۳۵، آیه۱۹.    
۴۳. فاطر/سوره۳۵، آیه۲۰.    
۴۴. فخررازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، ج ۲۶، ص ۲۳۲.    
۴۵. نور/سوره۲۴، آیه۳۵.    
۴۶. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، ج ۳، ص ۲۴۰.    
۴۷. فاطر/سوره۳۵، آیه۱۹.    
۴۸. فاطر/سوره۳۵، آیه۲۰.    
۴۹. فاطر/سوره۳۵، آیه۲۲.    
۵۰. شوکانی، محمد بن علی، فتح القدیر، ج ۴، ص ۳۹۶.    
۵۱. شریف کاشانی، فتح الله، زبدة التفاسیر، ج ۵، ص ۴۷۶.    
۵۲. رعد/سوره۱۳، آیه۱۶.    
۵۳. انعام/سوره۶، آیه۱۲۲.    
۵۴. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۷، ص ۳۳۷.    
۵۵. فاطر/سوره۳۵، آیه۱۹.    
۵۶. فاطر/سوره۳۵، آیه۲۰.    
۵۷. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱۷، ص ۳۷.    
۵۸. ابن ابی حاتم، عبدالرحمان بن محمد، تفسیر القرآن العظیم، ج ۱۰، ص ۴۹.    
۵۹. مائده/سوره۵، آیه۴۶.    
۶۰. درویش، محیی الدین، اعراب القرآن الکریم و بیانه، ج ۲، ص ۴۹۲.    
۶۱. مائده/سوره۵، آیه۴۴.    
۶۲. بقره/سوره۲، آیه۱۷.    
۶۳. بقره/سوره۲، آیه۱۹.    
۶۴. بقره/سوره۲، آیه۲۰.    
۶۵. زحیلی، وهبه، التفسیر المنیر، ج ۱، ص ۹۱.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۳۱، ص۵۳۳، برگرفته از مقاله «تشبیه به نور».    






جعبه‌ابزار