تدبر در قرآن

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تدبر در قرآن، تفکر در قرآن برای کشف مفاهیم و روابط ناپیدا است.


معنای لغوی

[ویرایش]

«تدبر» از ریشه «دبر» به معنای اندیشیدن در ماورای امور و فراتر از ظاهر کارها و مسائل است که ژرف اندیشی، عاقبت اندیشی و درنتیجه کشف حقایقی را درپی دارد که در ابتدای امر و با نظر سطحی به چشم نمی‌آید.

معنای اصطلاحی

[ویرایش]

تدبر در قرآن عبارت است از:
۱. اندیشیدن در ورای ظواهر آیات به منظور روشن شدن چهره باطنی قرآن، در حد امکان؛
۲. جست وجو برای کشف مفاهیم و روابط ناپیدا در هریک از آیات و ارتباط آن‌ها با یکدیگر؛
۳. پی گیری و کشف انسجام و هماهنگی بین آیات.

مشتقات تدبر

[ویرایش]

مشتقات این واژه چهار بار به شرح ذیل در قرآن به کار رفته است:
۱. (افلا یتدبرون القرآن ولو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا)؛ "آیا در (معانی) قرآن نمی‌اندیشند اگر از جانب غیر خدا بود قطعا در آن اختلاف بسیاری می‌یافتند"؛
۲. (افلم یدبروا القول...) ؛ "آیا در (عظمت) این سخن نیندیشیده‌اند"؛
۳. (افلا یتدبرون القرآن‌ام علی قلوب اقفالها)؛ "آیا به آیات قرآن نمی‌اندیشند یا (مگر) بر دلهایشان قفلهایی نهاده شده است"؛
۴. (کتاب انزلناه الیک مبارک لیدبروا آیاته ولیتذکر اولوا الالباب)؛ "[۴]     کتابی مبارک است که آن را به سوی تو نازل کرده‌ایم تا در(باره) آیات آن بیندیشند و خردمندان پند گیرند".

روایت حضرت علی در مورد تدبر

[ویرایش]

در روایتی از امیرمؤمنان علی علیه‌السّلام آمده است: «الا لا خیر فی قراءة لیس فیها تدبر؛ هان! هیچ خیری در قرائت قرآن بدون تدبر وجود ندارد».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نساء/سوره۴، آیه۸۲.    
۲. مؤمنون/سوره۲۳، آیه۶۸.    
۳. محمد/سوره۴۷، آیه۲۴.    
۴. ص/سوره۳۸، آیه۲۹.    
۵. زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۴۴۹-۴۵۵.    
۶. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، ج۱، ص۳۶۸-۳۷۱.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «تدبر در قرآن».    


رده‌های این صفحه : تدبر | مباحث قرآنی




جعبه ابزار