تخم

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



به تخم هر جانور ماده و یا بذر و همچنین به بیضه تخم گفته می‌شود و از آن در بابهایی نظیر طهارت، حج، تجارت، رهن، اطعمه و اشربه سخن گفته شده است.


مقصود از تخم در معنای اول

[ویرایش]

تخم هر جانور ماده است که تولیدمثل از آن امکان‏پذیر است.

طهارت و نجاست تخ جام

[ویرایش]

تخم جانوران، چه حلال گوشت و چه حرام گوشت پاک است. همچنین تخم درون شکم مردار در صورتی که لایه سخت، روی آن را پوشانده باشد. برخی حکم یادشده را مخصوص مردار حلال گوشت دانسته و در تخم مردار حرام گوشت حکم به نجاست آن کرده‏اند.
بنابر قول به نجاست حیوان نجاستخوار، تخم آن نیز نجس است.

حلّیت و حرمت تخم

[ویرایش]

خوردن تخم حیوان حلال گوشت، حلال و تخم حیوان حرام گوشت، حرام است. در موارد اشتباه، اگر دو طرف آن مانند تخم مرغ یکسان نباشد، حلال وگرنه حرام است و در تخم ماهی، اگر زبر و سفت باشد حلال و اگر نرم و سست باشد حرام است.

تخم جانوران حرم

[ویرایش]

تلف کردن تخم جانوران وحشی خشکی در حرم مکه بدون فرق بین مباشرت، راهنمایی یا کمک در اتلاف و نیز خوردن آن برای همه اعم از مُحرم و مُحِلّ (غیر محرم)، حرام و در خصوص موارد زیر موجب ثبوت کفاره نیز می‏شود.

تخم شترمرغ

[ویرایش]

اگر مُحرم تخم شترمرغی را که تبدیل به جوجه شده و دارای حرکت است بشکند و بر اثر آن جوجه بمیرد، باید برای هر تخم، یک شتر جوان کفّاره بدهد ولی اگر جوجه به حرکت در نیامده باشد، بنابر قول مشهور باید به تعداد هر تخم، شتر ماده‏ای را که بتواند آبستن شود با یک یا چند شتر نر در یک محل رها کند تا با شترهای ماده جفت‏گیری کنند و نتیجه جفت‏گیری را قربانی قرار دهد. با عجز از آن، برای هر تخم، یک گوسفند کفّاره دهد و اگر نتوانست، ده مسکین را اطعام کند و اگر توانایی آن را نیز نداشت، سه روز روزه بگیرد.

تخم پرنده سنگخوارو کبک

[ویرایش]

کفّاره شکستن تخم پرنده سنگخوار و کبک که تبدیل به جوجه و دارای حرکت شده است در صورتی که منجرّ به مرگ آن شود بنابر قولی بچه گوسفند (بره) و یا گوسفند ماده‏ای است که قابلیت آبستن شدن دارد. اگر جوجه در تخم به حرکت در نیامده است، باید به تعداد تخمها، گوسفند ماده را با یک یا چند گوسفند نر در یک محل جمع کند تا جفت‏گیری شود و نتیجه آن را قربانی (هدی) قرار دهد و در صورت عجز از این کار، حکم تخم شترمرغ در این مورد نیز جاری می‏شود.

تخم کبوتر

[ویرایش]

اگر محرم تخم کبوتر را که جوجه داخل آن زنده است، بشکند و به سبب آن جوجه بمیرد، کفّاره آن یک حَمَل است.مراد از حمَل برّه نری است که از شیر گرفته شده و می‏چرد و به نظر برخی برّه چهار ماهه است.
گروهی غیرمحرم را نیز مشمول این حکم دانسته‏اند. در مقابل، برخی، آن را به مُحرم اختصاص داده و برای مُحِلّ نصف درهم به عنوان کفّاره واجب دانسته‏اند. کفّاره شکستن تخم قبل از به حرکت درآمدن آن، در حرم بر مُحرم یک و یک چهارم درهم، و بر مُحِلّ یک چهارم درهم است و در غیر حرم بر مُحرم یک درهم است. اقوال دیگری نیز در مسئله وجود دارد.

تجارت تخم

[ویرایش]

بنابر قول مشهور در خرید و فروش کالاهای شمارشی مانند تخم جانوران و گردو، ربای معاوضی جاری نمی‏شود. بنابر این، فروش ده عدد تخم مرغ در مقابل دوازده عدد از آن جایز است.
در بیع سلم در صحّت فروش کالاهای شمارشی به صورت شمارشی، اختلاف است.

رهن تخم

[ویرایش]

اگر تخم جانوری رهن قرار داده شود، تبدیل آن به جوجه، رهن را باطل نمی‏کند و مالک جوجه همان مالک تخم است.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. منتهی المطلب ج۳، ص۲۰۷-۲۰۹.    
۲. جواهر الکلام ج۵، ص۳۲۲.    
۳. منتهی المطلب ج۳، ص۲۰۹.    
۴. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۳۴-۳۳۵    
۵. جواهر الکلام ج۳۶، ص۲۶۲-۲۶۴.    
۶. جواهر الکلام ج۱۸، ص۲۸۶-۲۹۳.    
۷. جواهر الکلام ج۲۰، ص۲۱۱-۲۱۸.    
۸. جواهر الکلام ج۲۰، ص۲۱۸-۲۲۴.    
۹. جواهر الکلام ج۲۰، ص۲۳۶-۲۳۸.    
۱۰. جواهر الکلام ج۲۰،ص۲۳۳.    
۱۱. جواهر الکلام ج۲۰، ص۲۳۶-۲۳۸.    
۱۲. جواهر الکلام ج۲۳، ص۳۵۸-۳۶۰.    
۱۳. جواهر الکلام ج۲۴، ص۲۹۸.    
۱۴. جواهر الکلام ج۲۵، ص۲۵۴.    



منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۳۹۷-۳۹۹.    






جعبه ابزار