تجهیزذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



فراهم آوردن ساز و برگ چيزي را تَجهيز مي‌گويند.



تجهيز در فقه در سه مورد[ویرایش]

تجهيز میت، نایب و رزمنده به کار رفته؛ ليکن کاربرد رايج آن مورد نخست است که به معناي فراهم آوردن مقدّمات دفن ميّت از قبيل غسل دادن، کفن کردن و نمازگزاردن بر او است. از اين عنوان در بابهاي طهارت، حج و جهاد سخن رفته است.


تجهيز درطهارت[ویرایش]

تجهيز ميّت مسلمان بر هر مکلفی واجب کفایی است. برخي، آن را بر وليّ ميّت واجب عینی و در صورت خودداري يا نبود وي، بر ساير مسلمانان واجب کفايي دانسته‌اند. [۱]
بنابر قول به وجوب کفايي، تجهيز ميّت توسط غير وليّ ـ به قول مشهور ـ منوط به اذن وليّ است و اگر وليّ از دادن اذن به ديگري خودداري کند، خود نيز اقدام به تجهيز ننمايد، در اينکه اذن گرفتن از وليّ ساقط مي‌شود يا حاکم شرع در صورت امکان، وليّ را بر يکي از دو امر ـ اقدام به تجهيز يا اذن دادن ـ وادار مي‌کند و درصورت عدم امکان، غير وليّ با اذن حاکم اقدام به تجهيز مي‌کند، اختلاف است. [۲] [۳] [۴] [۵]

هزينه تجهيز[ویرایش]

هزينه تجهيز ميّت از اصل مال (ترکه)، پيش از پرداخت بدهيها، وصايا و تقسيم ارث برداشت مي‌شود. [۶] [۷]هزينه تجهيز زن در صورت توانايي شوهر بر عهده او است. [۸]

اجرت تجهيز[ویرایش]

گرفتن مزد براي تجهيز ـ از آن جهت که واجب کفايي است ـ حرام مي‌باشد. [۹] [۱۰]برخي گفته‌اند: اگر وليّ براي تجهيز ميّت نايبي برگزيند، او مي‌تواند به جهت نيابت اجرت بگيرد؛ البتّه بنابر قول به صحّت نيابت از انسان زنده در اعمال واجب بر او، که بر عدم صحّت آن ادّعاي اجماع شده است. [۱۱]

ساير احکام[ویرایش]

تعجيل در تجهيز ميّت مستحب است و در صورت عدم اطمينان به مرگ وي، سه روز صبر مي‌کنند. برخي گفته‌اند: ملاک، حصول علم به مرگ است و تحديد به سه روز بدان جهت است که به طور غالب در اين مدّت علم به مرگ حاصل مي‌شود. [۱۲]
تقديم تجهيز ميّت بر نماز واجب ـ در صورت عدم بيم از فوت آن ـ مستحب [۱۳]و عدم شرکت تجهيز کننده آن در نماز جمعه بلامانع است. [۱۴]
ميّتي که امر تجهيز خود را به غير وليّ وصيّت کرده است در اينکه نفوذ وصيّت او منوط به اجازه وليّ مي‌باشد يا نه، اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. [۱۵]

تجهيز درحج[ویرایش]

جمعي از فقها برآنند که مستطيع اگر بر اثر بيماري يا پيري قادر به انجام دادن مناسک حج نباشد بايد ـ در مواردي که نيابت گرفتن در حج بر انسان واجب مي‌شود ـ نايب بگيرد و او را تجهيز کند (لوازم سفر نايب را فراهم و هزينه‌اش را تأمين نمايد). [۱۶] [۱۷]

تجهيز درجهاد[ویرایش]

کسي که جهاد بر او واجب کفايي است چنانچه ديگري را به نيابت از خود براي جهاد تجهيز نمايد (ساز و برگ جهاد را براي او فراهم آورد) وجوب از او ساقط مي‌شود. [۱۸]

پانویس[ویرایش]
 
۱. بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۳، ص۳۵۸-۳۶۰    
۲. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۱، ص۲۸۵-۲۸۶.    
۳. طباطبایی حکیم، محسن، مستمسک العروة، ج۴، ص۳۴-۳۹.    
۴. خویی، ابوالقاسم، التنقیح، ج۸، ص۲۷۸-۲۷۹.    
۵. سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام، ج۳، ص۳۸۵.    
۶. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۵۹.    
۷. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۶۲.    
۸. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۵۳.    
۹. نراقی، احمد، مستند الشیعة، ج۱۴، ص۱۷۵.    
۱۰. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۶۲۰.
۱۱. طباطبایی حکیم، محسن، مستمسک العروة، ج۴، ص۳۷.    
۱۲. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴، ص۲۳-۲۵.    
۱۳. نراقی، احمد، مستند الشیعة، ج۳، ص۷۸.    
۱۴. محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۳۸۹.    
۱۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۰.
۱۶. حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعة، ج۴، ص۱۱.    
۱۷. بحرانی، یوسف، الحدائق الناضرة، ج۱۴، ص۱۴.    
۱۸. تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۳۷-۳۸.    


منبع[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۲، ص۳۶۴.    


رده‌های این صفحه : فقه | احکام اموات | حج | جهاد | اصطلاحات فقهی




جعبه‌ابزار