تجملذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



تجمّل، مبحثی در فقه و حدیث به معنای زینت دادن است.


معنای تجمل

[ویرایش]

تجمل در لغت به معنای خود را زینت دادن و آراستن است، و به صورت اسمی به معنای وسایل آرایش و آنچه موجب نشان دادن شأن و شکوه باشد.
[۱] «تجملات»، دهخدا، ذیل «تجمل»، لغت نامه.


تجمل در قرآن

[ویرایش]

این واژه در قرآن کریم نیامده، اما از واژه های هم ریشه با آن یک بار جمال و هفت بار جمیل آمده است.
بعلاوه، در قرآن به بلامانع بودن استفاده از زینت تصریح و به زینت کردن هنگام عبادت توصیه شده است، کما اینکه به جلال و شکوه تجمل آمیز و آراستگی برخی پیامبران نیز اشاره شده است.

تجمل در سیره اهل بیت علیهم‌السلام

[ویرایش]

سیره پیامبر اکرم و ائمه علیهم‌السلام نیز مؤید این است که تجمل به خودی خود ناپسند نیست و حتی ممدوح است.
درباره پیامبر اکرم نقل کرده‌اند که همیشه عطر می‌زد، به طوری که از بوی خوشش شناخته می‌شد و در سفر ، شانه و آیینه و روغن برای موی سر و مسواک و سرمه به همراه داشت، انگشتر نقره به دست می‌کرد و عبای خز و لباسهای نقشدار و زیبا می‌پوشید. از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که خداوند تجمل را و این‌که انسان خود را زیبا نشان دهد، دوست دارد و زندگی نکبت بار و آشفته را دشمن می‌دارد، زیرا خداوند وقتی به بنده اش نعمتی عطا می‌کند، دوست دارد که اثر آن را در زندگی او ببیند.
امام صادق درباره چگونگی تجمل، به لباس پاکیزه و بوی خوش و خانه زیبا و تمیز اشاره کرده اند.
همچنین وقتی شخصی از ایشان درباره کسی پرسید که لباسهای فاخر زیادی دارد و خود را با آن‌ها می‌آراید (یتجمّلُ بِها)، حضرت او را مسرف ندانست و آیه ۷ سوره طلاق را تلاوت فرمود.
ائمه علیهم‌السلام در هنگام عبادت زینت می‌کرده‌اند و لباسهای خوب می‌پوشیده‌اند.

← توصیه‌های ائمه به تجمل


توصیه‌های ائمه معصومین به تجمل در کتب روایی، تحت عناوین مختلفی نظیر «الزّیّ و التجمل»، «اظهار التجمل و کراهة التَّباؤس»، «التجمل و اظهار النعمة» و نیز «التّطیّب و التنظیف» و «الطهارة» آمده است.
در احادیث آمده است که تجمل، حزن و اندوه را از بین می‌برد و سبب ذلت دشمن و قطع طمع از مسلمانان می‌شود.

← تأکید بر تجمل


به تجمل در موارد و مواقعی توصیه و تأکید شده است، از جمله تجمل زن و شوهر برای یکدیگر، تجمل در وقت عبادت بجز زمان حج که باید بدون تشریفات بود، تجمل برای برادر دینی خود و تجمل در مقابل دشمنان.

← نهی از تجمل


تجمل در همه وقت و همه حال پسندیده نیست و در موارد خاصی از آن نهی شده است، از جمله تجمل از راه حرام، تجمل نامتناسب و ناهماهنگ با وضع اجتماعی و اقتصادی زمان، تجملی که سبب شهرت شود، تجملی که منجر به اسراف گردد، تجمل هنگام مصیبت، تجملی که سبب تشبه مردان به زنان یا برعکس و نیز تشبه به کفار شود
[۴۱] بخاری جعفی، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج۷، ص۵۵.
و تجملی که متناسب وضع مالی شخص نباشد.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) قرآن.
(۲) ابن سعد، الطبقات الکبری (بیروت).
(۳) محمد بن اسماعیل بخاری جعفی، صحیح البخاری، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱.
(۴) حرّ عاملی، وسائل الشیعة.
(۵) دهخدا، لغت نامه.
(۶) محمد بن مسعود عیاشی، کتاب التفسیر، چاپ هاشم رسولی محلاتی، قم ۱۳۸۰ـ۱۳۸۱، چاپ افست تهران.
(۷) محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، تفسیر الصافی، بیروت ۱۴۰۲/ ۱۹۸۲.
(۸) کلینی، ‌اصول الکافی.
(۹) مجلسی، ‌بحارالانوار.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. «تجملات»، دهخدا، ذیل «تجمل»، لغت نامه.
۲. نمل/ سوره۲۷، آیه۶۰.    
۳. یوسف/ سوره ۱۲، آیه۱۸.    
۴. یوسف/ سوره۱۲، آیه۸۳    .
۵. حجر/ سوره۱۵، آیه۸۵.    
۶. احزاب/ سوره۳۳، آیه۲۸.    
۷. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۹.    
۸. معارج/سوره۷۰، آیه ۵.    
۹. مزّمّل/ سوره۷۳،آیه۱۰.    
۱۰. اعراف/ سوره۷، آیه ۳۲-۳۱.    
۱۱. ص/ سوره۳۸، آیه۳۵.    
۱۲. نحل/ سوره۱۶، آیه۱۲۲.    
۱۳. یوسف/ سوره۱۲،آیه۱۰۱.    
۱۴. بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۹۹.    
۱۵. بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۴۸۴.    
۱۶. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۱۵.    
۱۷. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰۰.    
۱۸. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۴۳.    
۱۹. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۲۲.    
۲۰. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، ج۲، ص۱۴.    
۲۱. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۴، ص۴۵۵.    
۲۲. کلینی، ‌محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۴۴.    
۲۳. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۱۴.    
۲۴. کلینی، ‌محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۷۵.    
۲۵. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۱۱.    
۲۶. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، ج۲، ص۱۸۹.    
۲۷. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۴۴۲۴۴۴.    
۲۸. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۴۶۸.    
۲۹. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۲۹۸.    
۳۰. کلینی، ‌محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۸۰.    
۳۱. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۱۲.    
۳۲. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۶.    
۳۳. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰۵.    
۳۴. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۵، ص۸.    
۳۵. کلینی، ‌محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۴۵.    
۳۶. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۱۳۳۱۴.    
۳۷. کلینی، ‌محمد بن یعقوب، الکافی، ج۶، ص۴۴۳.    
۳۸. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۵، ص ۲۱۲۲.    
۳۹. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰۷.    
۴۰. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۲۹۶.    
۴۱. بخاری جعفی، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، ج۷، ص۵۵.
۴۲. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۴، ص ۳۸۵.    
۴۳. مجلسی، ‌محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۰۷ ۳۰۸.    


منابع

[ویرایش]
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «تجمل»، شماره۳۳۰۲.    






جعبه‌ابزار