بیانه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بَیّانه، در اسپانیایی: بائنا، شهری کوچک در استان قرطبه اسپانیا می‌باشد.


بیوگرافی

[ویرایش]

بَیّانه، در اسپانیایی: بائنا، شهری کوچک در استان قرطبه اسپانیا می‌باشد.

← جمعیت


این شهر ۴۰۰‘۱۸ تن جمعیت (۱۳۸۳ش/۲۰۰۴م) دارد.

← موقعیت جغرافیایی


این شهر در °۳۷ و ´۳۷ عرض شمالی و °۴ و´۱۹ طول غربی در ۶۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر کوردبا واقع است.
[۱] Andalucía، Pueblos de Espańa، wwwpueblos-espanaorg/andalucía/córdoba/baena/.
[۲] The World Gazetteer، wwwWorld-gazetteercom/d/d_es_Cohtm.
[۳] ۱۲، Britannica Atllas، chicago، ۱۹۹۶.
بیانه بر روی تپه‌ای بنا شده است و یکی از ریزابه‌های رودخانه گُواداخوز از کنار آن می‌گذرد. پیرامون این شهر را باغ‌ها و درختان زیتون فراگرفته، و روغن زیتون آن از مرغوبیت بسیاری برخوردار است.
[۴] Andalucía، Pueblos de Espańa، wwwpueblos-espanaorg/andalucía/córdoba/baena/.
[۵] Casa de Baena Yahoo! Geocities، wwwgeocitiescom/casadebaena/Links/baena۲html.


پیشینه تاریخی

[ویرایش]

هرچند از دوره پیش از اسلام آثاری در این شهر و حومه آن تا نواحی مجاور آنتیگوا یافت نشده است،
[۶] EI ۲.
اما یافته‌های باستان‌شناسی پیشینه تاریخی منطقه‌ای را که بیانه در آن واقع است، به دوره پیش از تاریخ می‌رساند.
[۷] Casa de Baena Yahoo! Geocities، wwwgeocitiescom/casadebaena/Links/baena۲html.


← سال ۹۲ قمری


با این همه، آگاهی‌های ما از تاریخ بیانه به عنوان یک شهر به دوره اسلامی باز می‌گردد.
در ۹۲ق/۷۱۱م به روزگار ولید بن عبدالملک خلیفه اموی (حکومت ۸۶-۹۶ق) شهرهای اندلس از جنوب تا شمال، در مدت یک سال به تصرف سپاهیان اموی درآمد (ه‌ د، اندلس).

← سده پنج و شش قمری


در سده ۵ق بیانه از شهرهای کوره قبره بوده است
[۸] ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۲۸۵، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
و در سده ۶ق به همراه شهرهای قبره، قرطبه، الزهراء، استجه و الیشانه، اقلیم کنبانیه را تشکیل می‌داد.

← سده هفت و هشت قمری


بیانه در سده ۷ق مرکز قبره بوده است و در اوایل سده ۸ق از توابع قرطبه به شمار می‌رفت.
بنابر گزارش جغرافیانویسان مسلمان، بیانه بر روی تپه‌ای واقع بود و رودخانه بزرگ مربله که آسیاب‌های بسیاری در کنار آن ساخته شده بود، از جنوب آن می‌گذشت. پیرامون شهر را همچون امروز باغ‌ها و تاکستان‌ها، درختان زیتون و کشتزارهای گندم و جو دربر می‌گرفت.
بنابر همین گزارش‌ها بیانه دژی بزرگ و استوار داشت و دو دیوار به دور آن کشیده شده بود. دیوار درونی، شهر را احاطه می‌کرد و دیوار بیرونی، نواحی مسکونی حومه شهر را دربرمی‌گرفت.
بیانه دارای مسجد جامعی بود که آن را عبدالرحمان دوم (حکومت‌ ۲۰۶-۲۳۸ق/۸۲۱-۸۵۲م) ساخته بود و با حمام‌های متعدد و بازارهای پررونق تا پیش از بروز آشوب‌هایی که به سقوط خلافت اموی انجامید، شهری آباد و باشکوه بود.
[۱۴] حموی، یاقوت، بلدان، ج۱، ص۷۷۴.
[۱۵] EI ۲.

پس از فتح اسلامی گروهی از بربرهای شمال آفریقا در بیانه سکنا گزیدند.
[۱۶] ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۱، ص۲۸، به کوشش محمود علی مکی، بیروت، ۱۳۹۳ق/۱۹۷۳م.


← سال۲۹۸ قمری


در ۲۹۸ق در زمان امیرعبدالله ‌بن ‌محمد اموی (حکومت‌ ۲۷۵-۳۰۰ق/۸۸۸-۹۱۳م) ابن حفصون (ه‌ م) در حدود بیانه دست به تاخت و تاز زد، اما در جنگی سخت با سپاهیان اموی هزیمت یافت.
[۱۷] ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۱، ص۱۴۶، به کوشش ملچور آنتونیا، پاریس، ۱۹۳۷م.


← سال ۳۱۰ قمری


در ۳۱۰ق هاشم‌ بن ‌محمد تجیبی که پس از مرگ پدرش به فرمان عبدالرحمان سوم اموی (حک‌ ۳۰۰-۳۵۰ق) در حکومت سرقسطه جانشین پدر شده بود، دژ بیانه را به تصرف درآورد.
[۱۸] ابن دلایی، احمد، ترصیع‌الاخبار، ج۱، ص۴۳، به کوشش عبدالعزیز اهوانی، مادرید، ۱۹۶۵م.

پس از آن، بیانه در تصرف والیانی بود که از سوی خلیفه اموی اندلس تعیین می‌شدند.
[۱۹] ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۲۸۵، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
[۲۰] ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۳۷۷، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.


← سال ۵۲۰ قمری


در ۵۲۰ق/۱۱۲۶م، فردیناند سوم بیانه را به تصرف درآورد.
[۲۱] EI ۲.
[۲۲] EUE.
ابوعبدالله محمد بن ‌اسماعیل ‌بن ‌فرج (حکومت ۷۲۵،۷۳۳ق/۱۳۲۵،۱۳۳۳م) از حکام بنونصر غرناطه، به بیانه لشکر کشید، اما نتیجه‌ای نگرفت.
[۲۳] ابن خطیب، محمد، اللمحة البدریة، ج۱، ص۹۲، بیروت، ۱۹۸۰م.


← اواخر سده نه قمری


پس از چیرگی مسیحیان در اواخر سده ۹ق/۱۵م بر سراسر اندلس (ه‌ د، اندلس)، مسلمانانی که در بیانه باقی‌مانده بودند، در ۹۷۹ق/۱۵۷۱م به قشتاله منتقل شدند، اما به آن‌ها اجازه داده شد که تا اخراج نهایی از اندلس در قرطبه اقامت کنند.
[۲۴] EI ۲.


عالم و دانشمند بیانه

[ویرایش]

برجسته‌ترین عالمی که از بیان برخاسته، ابومحمدقاسم ‌بن ‌اصبغ ‌بن ‌محمد (۳۴ق/۹۵۱م)، محدث مشهور و فقیه مالکی است که تألیفاتی در حدیث و فقه و علوم قرآنی و انساب دارد.
[۲۵] حمیدی، محمد، جذوة المقتبس، ج۲، ص۵۲۶-۵۲۸، به کوشش ابراهیم ابیاری، قاهره/بیروت، ۱۴۱۰ق/۱۹۸۹.
[۲۶] ضبی، احمد، بغیة الملتمس، ج۲، ص۵۸۹-۵۹۰، به کوشش ووستنفلد، گوتینگن، ۱۸۴۶م.
[۲۷] حموی، یاقوت، بلدان، ج۱، ص۷۷۴.
هرچند یاقوت انتساب وی را به بیّان (مُنت بیّان) از توابع بطلیوس نیز بعید نمی‌داند.
[۲۸] حموی، یاقوت، المشترک، ج۱، ص۷۴.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن حیان قرطبی حیان، المقتبس، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
(۲) ابن حیان قرطبی حیان، المقتبس، به کوشش محمود علی مکی، بیروت، ۱۳۹۳ق/۱۹۷۳م.
(۳) ابن حیان قرطبی حیان، المقتبس، به کوشش ملچور آنتونیا، پاریس، ۱۹۳۷م.
(۴) ابن خطیب محمد، اللمحة البدریة، بیروت، ۱۹۸۰م.
(۵) ابن دلایی احمد، ترصیع‌الاخبار، به کوشش عبدالعزیز اهوانی، مادرید، ۱۹۶۵م.
(۶) ابن عبدالمنعم حمیری محمد، الروض المعطار، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۹۸۰م.
(۷) ادریسی محمد، نزهة المشتاق، بیروت، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م.
(۸) حمیدی محمد، جذوة المقتبس، به کوشش ابراهیم ابیاری، قاهره/بیروت، ۱۴۱۰ق/۱۹۸۹.
(۹) ضبی احمد، بغیة الملتمس، به کوشش ووستنفلد، گوتینگن، ۱۸۴۶م.
(۱۰) Andalucía، Pueblos de Espańa، wwwpueblos-espanaorg/andalucía/córdoba/baena/.
(۱۱) Britannica Atllas، chicago، ۱۹۹۶.
(۱۲) Casa de Baena Yahoo! Geocities، wwwgeocitiescom/casadebaena/Links/baena۲html.
(۱۳) EI ۲.
(۱۴) EUE.
(۱۵) The World Gazetteer، wwwWorld-gazetteercom/d/d_es_Cohtm.
(۱۶) یاقوت حموی، بلدان.
(۱۷) یاقوت حموی، المشترک.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. Andalucía، Pueblos de Espańa، wwwpueblos-espanaorg/andalucía/córdoba/baena/.
۲. The World Gazetteer، wwwWorld-gazetteercom/d/d_es_Cohtm.
۳. ۱۲، Britannica Atllas، chicago، ۱۹۹۶.
۴. Andalucía، Pueblos de Espańa، wwwpueblos-espanaorg/andalucía/córdoba/baena/.
۵. Casa de Baena Yahoo! Geocities، wwwgeocitiescom/casadebaena/Links/baena۲html.
۶. EI ۲.
۷. Casa de Baena Yahoo! Geocities، wwwgeocitiescom/casadebaena/Links/baena۲html.
۸. ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۲۸۵، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
۹. ادریسی، محمد، نزهة المشتاق، ج۲، ص۵۳۷، بیروت، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م.    
۱۰. حموی، یاقوت، بلدان، ج۱، ص۵۱۸.    
۱۱. ابن عبدالمنعم حمیری، محمد، الروض المعطار، ج۱، ص۱۱۹، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۹۸۰م.    
۱۲. ابن عبدالمنعم حمیری، محمد، الروض المعطار، ج۱، ص۱۱۹، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۹۸۰م.    
۱۳. ادریسی، محمد، نزهة المشتاق، ج۲، ص۵۷۱، بیروت، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م.    
۱۴. حموی، یاقوت، بلدان، ج۱، ص۷۷۴.
۱۵. EI ۲.
۱۶. ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۱، ص۲۸، به کوشش محمود علی مکی، بیروت، ۱۳۹۳ق/۱۹۷۳م.
۱۷. ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۱، ص۱۴۶، به کوشش ملچور آنتونیا، پاریس، ۱۹۳۷م.
۱۸. ابن دلایی، احمد، ترصیع‌الاخبار، ج۱، ص۴۳، به کوشش عبدالعزیز اهوانی، مادرید، ۱۹۶۵م.
۱۹. ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۲۸۵، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
۲۰. ابن حیان قرطبی، حیان، المقتبس، ج۵، ص۳۷۷، به کوشش پ چالمتا و دیگران، مادرید، ۱۹۷۹م.
۲۱. EI ۲.
۲۲. EUE.
۲۳. ابن خطیب، محمد، اللمحة البدریة، ج۱، ص۹۲، بیروت، ۱۹۸۰م.
۲۴. EI ۲.
۲۵. حمیدی، محمد، جذوة المقتبس، ج۲، ص۵۲۶-۵۲۸، به کوشش ابراهیم ابیاری، قاهره/بیروت، ۱۴۱۰ق/۱۹۸۹.
۲۶. ضبی، احمد، بغیة الملتمس، ج۲، ص۵۸۹-۵۹۰، به کوشش ووستنفلد، گوتینگن، ۱۸۴۶م.
۲۷. حموی، یاقوت، بلدان، ج۱، ص۷۷۴.
۲۸. حموی، یاقوت، المشترک، ج۱، ص۷۴.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۳، ص۵۳۱۳، برگرفته از مقاله «بیانه».    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه بزرگ اسلامی




جعبه ابزار