بنی عامر بن صعصعه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بنی عامر بن صعصعه از قبایل بزرگ عدنانی نجد بود.


معرفی بنی عامر بن صعصعه

[ویرایش]

بنی عامر از قبایل بزرگ و مهم شبه جزیره و از فرزندان عامربن صعصعة بن معاویة بن بکر بن هوازن ، از قبایل عدنانی بودند که از شاخه قیس بن عیلان منشعب شدند.
[۱] المعارف، ص۸۶.
[۲] جمهرة النسب، ج۲، ص۱.
منسوبان به آنان را عامری می‌گفتند.
[۳] الطبقات، ج۲، ص۱۵۳.
[۴] اسدالغابه، ج۳، ص۱۳۸.
[۵] الثقات، ج۳، ص۳۱۱.
ریاست در قبایل قیس بن عیلان پس از عَدوانیها و بنی فزاره و عبس، در اختیار بنی عامر بود.
[۶] تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۲۷.
مُرّه، غالب و ربیعه از دیگر فرزندان صعصعه بودند که در عرض بنی عامر سر منشا قبایل و بطون مهمی شدند. از عامر بن صعصعه که در جد نهم خود (عیلان) به جد هفدهم پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم می‌رسد ۴ پسر به نامهای هلال، ربیعه، نُمَیر و سوائه باقی ماند که از آنها تیره‌هایی چون بنی کلاب بن ربیعه، بنی نمیر بن عامر، بنی جعفر بن کلاب ، بنی سوائة بن عامر، بنی قشیر بن کعب، بنی هلال بن عامر شکل گرفت. در مجموعه‌های منتسب به بنی عامر بیشترین آمار جمعیتی به ربیعة بن عامر تعلق دارد. از یهودیان بنی نضیر ،
[۷] السیرة النبویه، ج۳، ص۱۹۰.
[۸] المغازی، ج۱، ص۳۶۴.
بنی قریظه
[۹] تاریخ دمشق، ج۳، ص۱۶۶.
و همچنین قبایل و تیره‌های بنی غنی بن اعصر،
[۱۰] المفصل، ج۳، ص۲۱۳.
بجیله ،
[۱۱] النسب، ص۲۶۴.
ثقیف
[۱۲] المعجم الکبیر، ج۱۸، ص۱۹۰.
و ایاد
[۱۳] المفصل، ج۱، ص۵۱۵.
به عنوان متحدان بنی عامر یاد شده است. بنی عامر همچنین از سخنوران و شاعران بنامی در عرب برخوردار بودند که از آنها خطابه‌ها و اشعار ماندگاری موجود است.
[۱۴] تاریخ دمشق، ج۴۱، ص۱۴۹.
[۱۵] اسد الغابه، ج۵، ص۲۷۶.


موقعیت جغرافیایی

[ویرایش]

گستردگی و پراکندگی بنی عامر تعیین دقیق مناطق مسکونی آنان را دشوار می‌سازد؛ ولی می‌توان عمده حضور آنان را در منطقه جنوب نجد و بین منازل قبایل هوازن ، سلیم و ثقیف دانست. اینان همچنین در برهه‌ای از زمان در طائف ، در ۱۲ فرسخی مکه
[۱۶] معجم البلدان، ج۴، ص۹.
سکنا داشتند. منابع در این خصوص آورده‌اند که وقتی بنی عامر به سبب جمعیت انبوه خود توانستند بر عدوانیهای هوازنی ساکن در طائف چیره شوند و آنان را از طائف بیرون رانند این شهر را مسکن تابستانی خود، در کنار نجد به عنوان مسکن زمستانی خود قرار دادند؛ ولی پس از آنکه حاضر شدند در برابر نیمی از محصولات کشاورزی سالانه طائف، شهر را به ثقیف و اطرافیان او واگذارند به واقع طائف را از دست دادند و از لشکرکشی بر ضدّ ثقیف نیز چیزی عایدشان نشد.

← نجد


در منابع جغرافیایی از نجد به عنوان عمده منطقه مسکونی بنی عامر یاد کرده‌اند و در کنار آن از مناطق بسیاری نام برده‌اند که از مهم‌ترین آنها می‌توان به « یمامه »؛ « تربه » در نزدیک مکه ، « حره بنی هلال » در شرق طائف، «حِمَی ضریّه» که عبارت بود از حِمَی رَبَذَه و حمی کلیب در اطراف مدینه (در جهات مدینه، فدک و عوالی ) اشاره کرد،
[۲۰] معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
[۲۱] معجم قبایل العرب، ج۱، ص۲۶۷.
[۲۲] معجم قبایل العرب ج۳، ص۹۸۹.
[۲۳] معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۱۹۵.
[۲۴] معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۲۲۱.
[۲۵] المفصل، ج۴، ص۴۹۸.
[۲۶] المفصل، ج۴، ص۵۲۲.
چنان که برخی از بنی عامر چون تیره بنی عقیل در بحرین ساکن بودند
[۲۷] المفصل، ج۴، ص۴۹۸.
[۲۸] المفصل، ج۴، ص۵۲۲.
؛ همچنین از ذویقن ، شرَف، شُریف، بئر معونه همگی در نجد و اطراف آن، خرّاء در غرب یمامه ، نامیه ، ابرقان و صُفیّه در وسط حمی بنی کلاب به عنوان برخی از مهم‌ترین آبهای بنی عامر نام برده شده است.
[۲۹] معجم البلدان، ج۲، ص۱۰۴.
[۳۰] معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴-۱۹۵.
[۳۱] معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۱۹۵.
از کوههای آنان نیز می‌توان به «نبکاء» در نجد، «اَخرجان»؛ «جَبَلّه» و «جشر» در ضریه و همچنین « ذات السواس » و « بدومان » یاد کرد.
[۳۲] معجم البلدان، ج۱، ص۱۲۰.
[۳۳] معجم البلدان، ج۲، ص۱۰۴.
[۳۵] معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
[۳۶] معجم قبایل العرب، ج۲، ص۴۲۳.
[۳۷] معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۱۹۵.
«قرماء» از حواشی یمامه، «اُضاح» در یمامه، «اُسن» چسبیده به یمن، « تربه » در نزدیکی مکه و « جلذان » در شرق طائف از وادیهای بنی عامر، و « ملهم » و « قران » در نجد، و « اکمه » و « صداره » در یمامه از روستاهای بنی عامراند.
[۳۸] معجم البلدان، ج۱، ص۱۹۰.
[۳۹] معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
[۴۰] معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۱۹۵.
[۴۱] معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۲۲۱.


فهرست منابع

[ویرایش]

اسدالغابة فی معرفة الصحابه؛ الاغانی؛ ایام العرب قبل الاسلام؛ البدایة والنهایه؛ تاریخ الامم و الملوک، طبری؛ تاریخ خلیفة بن خیاط؛ تاریخ مدینة دمشق؛ تاریخ المدینة المنوره؛ تاریخ الیعقوبی؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ تفسیر مبهمات القرآن؛ التنبیه والاشراف؛ الجامع لاحکام القرآن، قرطبی؛ جمهرة النسب؛ الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور؛ زادالمسیر فی علم التفسیر؛ سیر اعلام النبلاء؛ السیرة النبویه، ابن هشام؛ الطبقات الکبری؛ فتوح البلدان؛ الکامل فی التاریخ؛ کتاب الثقات؛ کتاب الرده؛ کتاب الفتوح؛ کتاب النسب؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن؛ المحبر؛ مسند ابی یعلی الموصلی؛ المعارف؛ معجم ما استعجم من اسماء البلاد والمواضع؛ معجم البلدان؛ معجم قبائل العرب القدیمة والحدیثه؛ المعجم الکبیر؛ المغازی و السیر؛ المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام؛ المنتخب من کتاب ذیل المذیل من تاریخ الصحابة والتابعین؛ المنتظم فی تاریخ الملوک والامم؛ المنمق فی اخبار قریش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. المعارف، ص۸۶.
۲. جمهرة النسب، ج۲، ص۱.
۳. الطبقات، ج۲، ص۱۵۳.
۴. اسدالغابه، ج۳، ص۱۳۸.
۵. الثقات، ج۳، ص۳۱۱.
۶. تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۲۷.
۷. السیرة النبویه، ج۳، ص۱۹۰.
۸. المغازی، ج۱، ص۳۶۴.
۹. تاریخ دمشق، ج۳، ص۱۶۶.
۱۰. المفصل، ج۳، ص۲۱۳.
۱۱. النسب، ص۲۶۴.
۱۲. المعجم الکبیر، ج۱۸، ص۱۹۰.
۱۳. المفصل، ج۱، ص۵۱۵.
۱۴. تاریخ دمشق، ج۴۱، ص۱۴۹.
۱۵. اسد الغابه، ج۵، ص۲۷۶.
۱۶. معجم البلدان، ج۴، ص۹.
۱۷. الکامل، ج۱، ص۶۸۴-۶۸۵.    
۱۸. معجم البلدان، ج۴، ص۱۱-۱۲.    
۱۹. معجم البلدان، ج۳، ص۲۴.    
۲۰. معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
۲۱. معجم قبایل العرب، ج۱، ص۲۶۷.
۲۲. معجم قبایل العرب ج۳، ص۹۸۹.
۲۳. معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۱۹۵.
۲۴. معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۲۲۱.
۲۵. المفصل، ج۴، ص۴۹۸.
۲۶. المفصل، ج۴، ص۵۲۲.
۲۷. المفصل، ج۴، ص۴۹۸.
۲۸. المفصل، ج۴، ص۵۲۲.
۲۹. معجم البلدان، ج۲، ص۱۰۴.
۳۰. معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴-۱۹۵.
۳۱. معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۱۹۵.
۳۲. معجم البلدان، ج۱، ص۱۲۰.
۳۳. معجم البلدان، ج۲، ص۱۰۴.
۳۴. معجم البلدان، ج۲، ص۱۴۱.    
۳۵. معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
۳۶. معجم قبایل العرب، ج۲، ص۴۲۳.
۳۷. معجم قبایل العرب ج۳، ص۱۱۹۵.
۳۸. معجم البلدان، ج۱، ص۱۹۰.
۳۹. معجم قبایل العرب، ج۱، ص۱۹۴.
۴۰. معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۱۹۵.
۴۱. معجم قبایل العرب، ج۳، ص۱۲۲۱.


منبع

[ویرایش]

مرکز دائرة المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله «بنی عامر بن صعصعه».    



جعبه ابزار