بلد (آبادی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آبادی و شهر که محل سکنی و زندگی انسانها می‌باشد را بلد و بلدة گویند. از این عنوان در بیشتر ابواب فقهی همچون طهارت، صلات، زکات، خمس، صوم، حج، جهاد، تجارت، ضمان، وکالت، نکاح، اطعمه و اشربه، غصب و قضاء به مناسبت سخن رفته است.

فهرست مندرجات

۱ - تعریف بلد
۲ - طهارت
       ۲.۱ - جابجایی میت از بلدی به بلد دیگر
۳ - صلات
       ۳.۱ - اعتماد به قبله بلاد مسلمانان
       ۳.۲ - وجوب نماز آیات بر اهالی بلد
       ۳.۳ - مبدأ مسافت شرعی در بلاد
۴ - زکات و خمس
       ۴.۱ - انتقال زکات یا خمس به بلدی دیگر
       ۴.۲ - تلف‌ شدن متعلق زکات
       ۴.۳ - پرداخت وجوهات به ابن‌سبیل
۵ - صوم
       ۵.۱ - حکم رؤیت هلال در بلاد نزدیک به هم
۶ - حج
       ۶.۱ - اجیر گرفتن برای میت جهت حج نیابتی
۷ - جهاد
       ۷.۱ - بازسازی معابد در بلاد اسلامی
۸ - تجارت
       ۸.۱ - یافته شدن کالا در بلد قرارداد در بیع سلم
۹ - ضمان
       ۹.۱ - تحویل مکفول‌عنه در بلد عقد در کفالت
۱۰ - وکالت
       ۱۰.۱ - مقتضای اطلاق وکالت در بیع
۱۱ - نکاح
       ۱۱.۱ - شرط زن در عدم خروج از بلدش
۱۲ - اطعمه و اشربه
       ۱۲.۱ - حکم حیوان موطوئه غیر مقصود به أکل
۱۳ - غصب
       ۱۳.۱ - عودت مال غصبی به بلد غصب
۱۴ - قضاء
       ۱۴.۱ - تعیین محل تبعید مجرم توسط حاکم
       ۱۴.۲ - وظیفه حاکم در تبعیدی محارب
۱۵ - پانویس
۱۶ - منبع

تعریف بلد

[ویرایش]

بلد که جمع آن بلدان می‌باشد به معنای شهر آمده است؛ لیکن مراد از آن در کلمات فقها محلّ سکنی و زندگی انسانها-اعم از شهر و روستا- است.

طهارت

[ویرایش]

احکام بلد در باب طهارت

← جابجایی میت از بلدی به بلد دیگر


جابه‌جا کردن میّت از بلدی به بلد دیگر جز به مشاهد مشرّفه مکروه، و به مشاهد مشرّفه مستحب است.

صلات

[ویرایش]

احکام بلد در باب صلات

← اعتماد به قبله بلاد مسلمانان


اعتماد به قبلۀ بلاد مسلمانان در صورت عدم علم به انحراف آن جایز است.

← وجوب نماز آیات بر اهالی بلد


نماز آیات بر اهالی بلدی واجب می‌شود که سبب آن در همان بلد رخ داده است.

← مبدأ مسافت شرعی در بلاد


مبدأ مسافت شرعی در بلاد دارای دیوار، دیوار آنها و در بلاد فاقد دیوار آخرین خانه‌های بلد است. در بلاد کبیره اختلاف است که ملاک آخرین خانه‌های بلد است یا آخرین خانه‌های محله‌ای که شخص در آن زندگی می‌کند.

زکات و خمس

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب زکات و خمس

← انتقال زکات یا خمس به بلدی دیگر


انتقال زکات یا خمس به بلدی دیگر در صورت عدم وجود مستحق در بلد مبدأ جایز است و با وجود مستحق، اختلافی است.

← تلف‌ شدن متعلق زکات


در صورت تلف شدن عین مال متعلّق زکات، قیمت آن به عنوان زکات باید پرداخت گردد؛ لیکن در اینکه مبنا قیمت‌ بلدی است که زکات در آن بلد پرداخت می‌گردد یا بلدی که عین در آن تلف شده و یا بالاترین قیمت از دو قیمت یاد شده، اختلاف است. این اختلاف در فرض وجود عین مال، چنانچه شخص بخواهد قیمت آن را جهت زکات پرداخت کند نیز وجود دارد که ملاک، قیمت بلد اخراج است یا بلدی که مال در آنجا است و یا بالاترین قیمت از دو قیمت یاد شده.

← پرداخت وجوهات به ابن‌سبیل


میزان در جواز پرداخت زکات و خمس به ابن‌سبیل فقر او در بلد استحقاق زکات یا خمس است گرچه در بلد خودش نیازمند نباشد.

صوم

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب صوم

← حکم رؤیت هلال در بلاد نزدیک به هم


در بلادی که افق آنها نزدیک به یکدیگر است با رؤیت هلال در بلدی حکم به ثبوت آن در دیگر بلاد می‌شود. در نتیجه اوّل رمضان و نیز اوّل شوّال برای همۀ آن بلاد، هم‌زمان ثابت می‌گردد.

حج

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب حج

← اجیر گرفتن برای میت جهت حج نیابتی


اجیر گرفتن برای میّت جهت حج نیابتی، بنابر مشهور واجب نیست از بلد میّت باشد. آنچه واجب است اجیر گرفتن از نزدیک‌ترین میقاتها به مکّه است.

جهاد

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب جهاد

← بازسازی معابد در بلاد اسلامی


برای اهل کتاب جایز نیست در بلاد اسلامی معابد خود را بازسازی کنند.

تجارت

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب تجارت

← یافته شدن کالا در بلد قرارداد در بیع سلم


از شرایط بیع سلم وجود کالا (مسلم فیه) به‌طور غالب در زمان تحویل آن است و میزان در تحقّق این شرط یافت شدن آن در بلدی است که -براساس شرط یا اطلاق- تحویل کالا در آن بلد باید صورت گیرد.

ضمان

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب ضمان

← تحویل مکفول‌عنه در بلد عقد در کفالت


اطلاق عقد کفالت نسبت به تحویل مکفول عنه، منصرف به بلد عقد می‌باشد مگر آنکه قرائن برخلاف آن دلالت کند.

وکالت

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب وکالت

← مقتضای اطلاق وکالت در بیع


مقتضای اطلاق وکالت در بیع، بیع به ثمن مثل به قیمت نقدی بلد است.

نکاح

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب نکاح

← شرط زن در عدم خروج از بلدش


اگر زن ضمن عقد شرط کند که شوهرش او را از بلدش خارج نکند در لزوم وفای به این شرط بر شوهر بین فقها اختلاف است.

اطعمه و اشربه

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب اطعمه و اشربه

← حکم حیوان موطوئه غیر مقصود به أکل


حیوانی که در بلدی موطوء انسان واقع شده در صورتی که مقصود از نگهداری حیوان گوشت آن‌ نباشد- همچون الاغ و اسب- واجب است از آن بلد اخراج گردد.

غصب

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب غصب

← عودت مال غصبی به بلد غصب


مال غصبی‌ای که از بلد غصب به بلدی دیگر منتقل شده در صورتی که مالک آن در بلد غصب باشد باید بدانجا بازگردانده شود و اگر مالک در غیر بلد غصب باشد و غاصب، آن را به مالک بازگرداند، مالک بین قبول آن و بین وادار کردن غاصب به عودت دادن مال به بلد غصب، مخیّر است؛ هرچند برخی این نظر (تخییر مالک) را مورد اشکال قرار داده‌اند.

قضاء

[ویرایش]

احکام مربوط به بلد در باب قضاء

← تعیین محل تبعید مجرم توسط حاکم


در تبعید مجرم، تعیین محلّ تبعید به اختیار حاکم است.

← وظیفه حاکم در تبعیدی محارب


بر حاکم شرع واجب است هنگام تبعید محارب به بلدی، به اهالی آن بلد بنویسد که با وی همنشین و هم‌غذا نشوند و از دادوستد با وی خودداری کنند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴، ص۳۴۳.    
۲. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۷، ص۳۹۴.    
۳. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۵۶.    
۴. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۳، ص۴۲۲-۴۲۳.    
۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۲۰۳.    
۶. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۵، ص۴۳۰.    
۷. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۱۴.    
۸. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۴، ص۳۸-۳۹.    
۹. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۴، ص۲۲۱    
۱۰. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۱۱۲.    
۱۱. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۴، ص۶۳۱.    
۱۲. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۶، ص۳۶۰.    
۱۳. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۲، ص۴۷۲.    
۱۴. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۸۰-۲۸۱.    
۱۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۴، ص۳۱۱.    
۱۶. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۲۰۲.    
۱۷. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۷، ص۳۶۶.    
۱۸. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۱، ص۱۰۱.    
۱۹. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۴۰.    
۲۰. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۳۷، ص۲۲۱.    
۲۱. سبزواری، عبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام، ج۲۱، ص۳۱۶.    
۲۲. خمینی، روح الله، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۴۶۴.    
۲۳. خمینی، روح الله، تحریر الوسیلة، ج۲، ص۴۹۳.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۲، ص۱۲۹-۱۳۱.    


رده‌های این صفحه : حج | خمس | روزه | زکات | فقه | نماز مسافر | واژه شناسی




جعبه‌ابزار