بردابالکا

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بَردابالکا، یکی از قدیمترین زیستگاه‌های انسان در دوره ارینه سنگی قدیم در دامنه‌های شمال غربی زاگرس می‌باشد. این محل در درّه چمچمال • در نزدیکی شهر سلیمانیه امروزی واقع شده است و ارتفاع آن از سطح دریا هفتصد متر است.
[۱] H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۱۰۷ـ۱۱۷، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.



سال کشف بردابالکا

[ویرایش]

بردابالکا در ۱۳۲۸ش/ ۱۹۴۹ کشف شد. دو سال بعد یک گروه از باستان‌شناسان آمریکایی به کاوش‌های محدودی در این محل پرداختند که آثار به دست آمده از آن در موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو نگه‌داری می‌شود و تاکنون گزارشی درباره این آثار انتشار نیافته است.

قدمت

[ویرایش]

چارلز ردمن
[۲] Charles L Redman، The rise of civilization: from early farmers to urban society in the ancient Near East، ج۱، ص۶۲، San Francisco ۱۹۷۸.
بردابالکا را قدیمترین محّل باستانی شناخته شده در زاگرس معرفی کرده و قدمت آن را به قبل از دوره موستری (شانیدر D) یعنی افزون بر صد هزار سال پیش، تعیین کرده است، اما به نوشته فیلیپ اسمیت
[۳] Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.
قدمت بردابالکا به اواخر آخرین دوره بین یخبندان (ریس ـ ورم) یا آغاز آخرین دوره یخبندان وُرْم، یعنی هفتاد تا صد هزار سال پیش، می رسد. فرانسوا اور، انسان شناس فرانسوی، آثار به دست آمده از بردابالکا را متعلّق به فرهنگ آشولی جدید دانسته است که بیش از صد هزار سال سابقه دارد.

نشانه‌های حیات در بردابالکا

[ویرایش]

از درون لایه‌های رسوبیِ ایجاد شده در دوره پلئیستوسن بالایی و در بین دو لایه از گل و لای، آثار و نشانه‌های زیر از زندگی انسان در بردابالکا به دست آمده است: قلوه سنگ‌های آهکی تراشیده، ابزار ساخته شده از سنگ چخماق، عمدتاً مشتمل بر تبرهای دستی که از عناصر مشخص فرهنگ آشولی‌اند، با این تفاوت که بعضی از این تبرها بسیار کوچکتر از نمونه‌های شناحته شده‌اند
[۴] Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.
و ابزارهایی ساخته شده از قطعات کوچک سنگ با اندکی دست‌کاری (مرمت ـ لب پرشدگی). این ادوات عمدتاً بدون بهره گیری از فن لووالوا که یکی از فنون ابزارسازی مشخص فرهنگی آشولی است، ساخته شده‌اند.
[۵] H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۵۳۴، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.


شکار حیوانات

[ویرایش]

به نظر برخی از محقّقان استخوان‌های بر جای مانده از حیواناتی نظیر فیل، کرگدن، آهو، گوسفند، بز وحشی و اسب وحشی نشانه آن است که سازندگان این ابزارها به شکار این حیوانات می‌پرداخته‌اند. وجود این حیوانات علف‌خوار خود از پوشش گیاهی فراوان در دامنه‌های غربی زاگرس در این دوره خبر می‌دهد.
[۶] H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۵۳۶، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.
همچنین باقی‌مانده به دست آمده از نوعی حلزون زمینی از این محل نشان می‌دهد که آب و هوای منطقه در آن دوره با آب و هوای امروزی تفاوت چندانی نداشته است.
[۷] Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.


نشانه‌های فرهنگ آشولی

[ویرایش]

تا چندی پیش بردابالکا یگانه محل باستانی متعلّق به دوره آشولی در خاورمیانه به حساب می‌آمد، اما اخیراً نشانه‌های این فرهنگ در مکان‌های دیگری، در داخل و خارج ایران، مشاهده شده است. چنانکه در پی بررسی‌های جدیدتر در درّه دجله در نزدیکی اسکی مُسول (موصل قدیم) و در کناره رود فرات در جنوب مرز سوریه نیز آثاری از این فرهنگ به دست آمده است. نمونه‌های مشابه دیگری از این فرهنگ در خارج از مرزهای کنونی ایران، در جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و در مناطقی از قفقاز شناسایی شده است.
[۸] ، "A hand-ax From northwest Iran، ص ۱۳ـ۲۷، R Singer and JJ Wymer،، "A hand-ax From northwest Iran: the question of human movement between Africa and Asia in the Lower Palaeolithic Periods" in Views of the Past، ed LG Freeman، The Hague ۱۹۷۸.
از نمونه‌های مشابه این فرهنگ در ایران می‌توان به محلی معروف به پُل باریک، در درّه هُلیلان (لرستان)، اشاره کرد که در آن تعدادی تبرهای دستی کوچک و ابزارهایی ساخته شده از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای به دست آمده است.
[۹] P Mortensen، "Survey and soundings in the Holailan Valley ۱۹۷۴"، ج۱، ص۱ـ۲، in Proceedings of the rd Annual Symposium on Archeological Research in Iran، ed F Bagherzadeh، Tehran ۱۹۷۴.
همچنین آثار کشف شده از محلی به نام گاکیا، در نزدیکی کرمانشاه، ویژگی‌های بردابالکا را تداعی می‌کند.
[۱۰] R. J. Braidwood، Seeking the world's first farmers in Persian Kurdistan، London ۱۹۶۰، ص ۶۹۶.


فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) R JBraidwood، Seeking the world's first farmers in Persian Kurdistan، London ۱۹۶۰.
(۲) Dictionnaire de la Prإhistoire، ed Andrإ Leroi-Gourhan، Paris ۱۹۸۸، sv "BardaBalka" (by F Hours).
(۳) P Mortensen، "Survey and soundings in the Holailan Valley ۱۹۷۴"، in Proceedings of the rd Annual Symposium on Archeological Research in Iran، ed F Bagherzadeh، Tehran ۱۹۷۴.
(۴) Charles L Redman، The rise of civilization: from early farmers to urban society in the ancient Near East، San Francisco ۱۹۷۸.
(۵) R Singer and JJ Wymer،، "A hand-ax From northwest Iran: the question of human movement between Africa and Asia in the Lower Palaeolithic Periods" in Views of the Past، ed LG Freeman، The Hague ۱۹۷۸.
(۶) Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، Philadelphia ۱۹۸۷.
(۷) H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۱۰۷ـ۱۱۷، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.
۲. Charles L Redman، The rise of civilization: from early farmers to urban society in the ancient Near East، ج۱، ص۶۲، San Francisco ۱۹۷۸.
۳. Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.
۴. Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.
۵. H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۵۳۴، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.
۶. H E Jr Wright and B Howe، "Preliminary report on soundings Fran ois Valla، ج۱، ص۵۳۶، "Le Moyen- Orient"، dans La Prat BardaBalka"، Sumer، vol ۷ (۱۹۵۱) إhistoire dans le monde، ed Josإ Garanger، Paris ۱۹۹۲.
۷. Philip EL Smith، Palaeolithic archaeology in Iran، ج۱، ص۱۶، Philadelphia ۱۹۸۷.
۸. ، "A hand-ax From northwest Iran، ص ۱۳ـ۲۷، R Singer and JJ Wymer،، "A hand-ax From northwest Iran: the question of human movement between Africa and Asia in the Lower Palaeolithic Periods" in Views of the Past، ed LG Freeman، The Hague ۱۹۷۸.
۹. P Mortensen، "Survey and soundings in the Holailan Valley ۱۹۷۴"، ج۱، ص۱ـ۲، in Proceedings of the rd Annual Symposium on Archeological Research in Iran، ed F Bagherzadeh، Tehran ۱۹۷۴.
۱۰. R. J. Braidwood، Seeking the world's first farmers in Persian Kurdistan، London ۱۹۶۰، ص ۶۹۶.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بردابالکا»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۵/۱۴.    

رده‌های این صفحه : مقالات دانشنامه جهان اسلام




جعبه ابزار