براء بن معرور انصاری

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بَراءِ بْن‌ِ مَعْرور بن صَخر (د صفر ۱ق‌/اوت‌ ۶۲۲م‌)، از انصار و صحابی‌ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بود. وی‌ از تیره بنی‌ سلمه خزرج‌ بود.
[۱] عروه بن‌ زبیر، مغازی‌ رسول‌الله‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، ج۱، ص۱۲۶، به‌کوشش‌ محمد مصطفی‌ اعظمی‌، ریاض‌، ۱۴۰۱ق‌/۱۹۸۱م‌.
و در یثرب‌ سرور قوم‌ خویش‌ به‌ شمار می‌رفت‌.


بیعت در پیمان عقبه اولی‌

[ویرایش]

او یکی از هفتاد و پنج تن انصاری بود که در تابستان ۶۲۲ ( سه ماه پیش از هجرت) به هنگامِ مراسم حج در عَقَبه جمع شدند تا با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بیعت کنند.
اگرچه‌ مطابق‌ پاره‌ای‌ روایات‌ براء در «عقبه اولی‌» که‌ جمعی‌ از دو قبیله مهم‌ یثرب‌ - اوس‌ و خزرج‌ - با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بیعت‌ کردند، حضور داشت‌، اما به‌ روایاتی‌ دیگر او نخستین‌بار، هنگامی‌ که‌ همراه‌ گروهی‌ از مسلمانان‌ یثرب‌ برای‌ گزاردن‌ حج‌ به‌ مکه‌ آمد، موفق‌ به‌ دیدار حضرت‌ رسول‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) شد.
[۸] ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۸۱ -۸۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۶م‌.
[۱۰] احمد بن‌ حنبل‌، مسند احمد، ج۳، ص۴۶۰-۴۶۲، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
از این‌رو، می‌توان‌ احتمال‌ داد که‌ براء بر اثر تبلیغات‌ نخستین‌ گروه‌ از بیعت‌ کنندگان‌ با حضرت‌ رسول‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در «عقبه اولی‌»، به‌ اسلام‌ گرایش‌ یافت‌ و مسلمان‌ شد.
[۱۱] طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌، ج۲، ص۳۶۰-۳۶۱.
گفته‌ شده‌ است‌ که‌ از میان‌ گروه‌ بیعت‌ کنندگان‌ِ «عقبه ثانیه‌»، ۱۲ نفر «نقیب‌» شدند که‌ یکی‌ از آنان‌ براء بود.
[۱۴] عروه بن‌ زبیر، مغازی‌ رسول‌الله‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، ج۱، ص۱۲۶، به‌کوشش‌ محمد مصطفی‌ اعظمی‌، ریاض‌، ۱۴۰۱ق‌/۱۹۸۱م‌.

چون‌ عنوان‌ نخستین‌ بیعت‌ کننده‌ با حضرت‌ رسول‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در عقبه‌، میان‌ انصار، همواره‌ افتخارآمیز به‌ شمار می‌آمد، در اینکه‌ آیا براء نخستین‌ بیعت‌ کننده‌ بوده‌ است‌ یا نه‌، میان‌ روایات‌ منقول‌ از بازماندگان‌ قبایل‌ مدینه‌، اختلاف‌ است‌.
[۱۷] ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۱۰۳، به‌کوشش‌ مصطفی‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۶م‌.
براء در این‌ بیعت‌، به‌ نمایندگی‌ از سوی‌ مردم‌ یثرب‌ با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) عهد کرد که‌ همگی‌ از او و دیانت‌ اسلام‌ همچون‌ جان‌ و مال‌ و خاندان‌ خویش‌ دفاع‌ کنند.
[۲۳] احمد بن‌ حنبل‌، مسند، ج۳، ص۴۶۱-۴۶۲، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
بر مبنای‌ همین‌ روایات‌، وی‌ نخستین‌ کسی‌ بود که‌ در راه‌ سفر به‌ مکه‌، به‌ جانب‌ کعبه‌ - و نه‌ بیت‌المقدس‌ که‌ دیگر مسلمانان‌ به‌ هنگام‌ نماز روی‌ بدان‌ سو می‌کردند - نماز گزارد، اما چون‌ در نخستین‌ دیدار، آن‌ را با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در میان‌ نهاد، رسول‌ اکرم‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با این‌ کار مخالفت‌ فرمود.
[۲۵] ابن کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
[۲۸] احمد بن‌ حنبل‌، مسند، ج۳، ص۴۶۱، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.


وفات

[ویرایش]

براء در ماه صفر یعنی یک ماه پیش از آنکه‌ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به‌ مدینه‌ وارد شود، وفات‌ یافت‌، و پیش از مرگ، پیامبر را وصی و وارثِ ثلث اموال خود گردانید. آن‌ حضرت‌ بر مدفن‌ وی‌ نماز گزارد و در حق‌ او دعای‌ خیر کرد.
[۳۱] ابن کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.

گفته‌اند که‌ براء نخستین‌ کسی‌ بود که‌ وصیت‌ کرد تا ثلث‌ مالش‌ را در راه‌ اسلام‌ انفاق‌ کنند.
[۳۵] ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۹-۶۲۰، بیروت‌، دارصادر.
[۳۶] کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
بنابر حدیثی از امام صادق (علیه‌السّلام) این وصیت او و دو عمل دیگر او مورد رضا و خشنودی خدا واقع شد.

فرزندان

[ویرایش]

فرزند او بشر خود از صحابیان‌ حضرت‌ رسول‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بود و در بیعت‌ عقبه‌ همراه‌ پدر خویش‌ حضور داشت‌، سپس‌ در جنگ‌ بدر و جز آن‌ شرکت‌ جست‌.
[۴۲] کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
ام‌ مبشر، دختر براء، همسر زید بن‌ حارثه‌ - از بزرگان‌ صحابه‌ - بود و جابر بن‌ عبدالله‌ از او احادیثی‌ نقل‌ کرده‌ است‌.
[۴۴] ابن‌ قدامه مقدسی‌، عبدالله‌، الاستبصار فی‌ نسب‌ الصحابه من‌ الانصار، ج۱، ص۱۴۴، به‌کوشش‌ علی‌ نویهض‌، بیروت‌، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
خُلیده‌ همسر براء نیز از بیعت‌ کنندگان‌ با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) بود و هم‌ از آن‌ حضرت‌ حدیث‌ روایت‌ کرده‌ است‌.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن‌ اثیر، علی‌، اسد الغابه، بیروت‌، داراحیاء التراث‌ العربی‌.
(۲) ابن‌ حبیب‌، محمد، المحبر، به‌کوشش‌ ایلزه‌ لیشتن‌ اشتتر، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۶۱ق‌/۱۹۴۲م‌.
(۳) ابن‌ حجر عسقلانی‌، احمد، الاصابه، قاهره‌، ۱۳۲۸ق‌.
(۴) ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، بیروت‌، دارصادر.
(۵) ابن‌ عبدالبر، یوسف‌، الاستیعاب‌، به‌کوشش‌ علی‌محمد بجاوی‌، قاهره‌، ۱۳۸۰ق‌/ ۱۹۶۰م‌.
(۶) ابن‌ قدامه مقدسی‌، عبدالله‌، الاستبصار فی‌ نسب‌ الصحابه من‌ الانصار، به‌کوشش‌ علی‌ نویهض‌، بیروت‌، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
(۷) ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، به‌کوشش‌ مصطفی‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۶م‌.
(۸) احمد بن‌ حنبل‌، مسند، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
(۹) بلاذری‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، به‌کوشش‌ محمد حمیدالله‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.
(۱۰) دارقطنی‌، علی‌، المؤتلف‌ و المختلف‌، به‌کوشش‌ موفق‌ بن‌ عبدالله‌، بیروت‌، ۱۴۰۶ق‌/۱۹۸۶م‌.
(۱۱) ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، به‌کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.
(۱۲) طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌.
(۱۳) عروه بن‌ زبیر، مغازی‌ رسول‌الله‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، به‌کوشش‌ محمد مصطفی‌ اعظمی‌، ریاض‌، ۱۴۰۱ق‌/۱۹۸۱م‌.
(۱۴) کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
(۱۵) کلینی‌، محمد بن یعقوب، الفروع‌ من‌ الکافی‌، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، بیروت‌، ۱۴۰۱ق‌.
(۱۶) ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، چاپ ترنبرگ، لیدن ۱۸۵۱ـ۱۸۷۶، ج ۲، ص ۷۶ـ۷۸.
(۱۷) ابن بایویه، کتاب الخصال، چاپ علی اکبر غفاری، قم ۱۳۶۲ ش.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. عروه بن‌ زبیر، مغازی‌ رسول‌الله‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، ج۱، ص۱۲۶، به‌کوشش‌ محمد مصطفی‌ اعظمی‌، ریاض‌، ۱۴۰۱ق‌/۱۹۸۱م‌.
۲. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۸.، بیروت‌، دارصادر.    
۳. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۶۱.    
۴. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌، ج۲، ص۳۶۰.    
۵. ابن‌ عبدالبر، یوسف‌، الاستیعاب‌، ج۱، ص۱۵۱، به‌کوشش‌ علی‌محمد بجاوی‌، قاهره‌، ۱۳۸۰ق‌/ ۱۹۶۰م‌.    
۶. ابن‌ حجر عسقلانی‌، احمد، الاصابه، ج۱، ص۴۱۵.    
۷. ابن‌ اثیر، علی‌، اسد الغابه، ج۱، ص۱۷۳، بیروت‌، داراحیاء التراث‌ العربی‌.    
۸. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۸۱ -۸۲، به‌کوشش‌ مصطفی‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۶م‌.
۹. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۸-۶۱۹، بیروت‌، دارصادر.    
۱۰. احمد بن‌ حنبل‌، مسند احمد، ج۳، ص۴۶۰-۴۶۲، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
۱۱. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌، ج۲، ص۳۶۰-۳۶۱.
۱۲. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۷۵.    
۱۳. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۸، بیروت‌، دارصادر.    
۱۴. عروه بن‌ زبیر، مغازی‌ رسول‌الله‌ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، ج۱، ص۱۲۶، به‌کوشش‌ محمد مصطفی‌ اعظمی‌، ریاض‌، ۱۴۰۱ق‌/۱۹۸۱م‌.
۱۵. ابن‌ حبیب‌، محمد، المحبر، ج۱، ص۲۶۸-۲۷۰ به‌کوشش‌ ایلزه‌ لیشتن‌ اشتتر، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۶۱ق‌/۱۹۴۲م‌.    
۱۶. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۶۷.    
۱۷. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۱۰۳، به‌کوشش‌ مصطفی‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، ۱۳۵۵ق‌/۱۹۳۶م‌.
۱۸. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌، ج۲، ص۳۶۴.    
۱۹. بلاذری‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، ج۱، ص۲۵۳- ۲۵۴، به‌کوشش‌ محمد حمیدالله‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.    
۲۰. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۱، ص۲۲۲، بیروت‌، دارصادر.    
۲۱. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۴، ص۸ -۹، بیروت‌، دارصادر.    
۲۲. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۶۳.    
۲۳. احمد بن‌ حنبل‌، مسند، ج۳، ص۴۶۱-۴۶۲، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
۲۴. طبری‌، محمد بن جریر، تاریخ‌ طبری‌، ج۲، ص۳۶۲.    
۲۵. ابن کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
۲۶. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۶۱.    
۲۷. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۹، بیروت‌، دارصادر.    
۲۸. احمد بن‌ حنبل‌، مسند، ج۳، ص۴۶۱، قاهره‌، ۱۳۱۳ق‌.
۲۹. دارقطنی‌، علی‌، المؤتلف‌ و المختلف‌، ج۴، ص۲۰۳۷- ۲۰۳۸، به‌کوشش‌ موفق‌ بن‌ عبدالله‌، بیروت‌، ۱۴۰۶ق‌/۱۹۸۶م‌.    
۳۰. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۹-۶۲۰، بیروت‌، دارصادر.    
۳۱. ابن کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
۳۲. ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱، ص۲۶۷، به‌کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.    
۳۳. کلینی‌، محمد بن یعقوب، الفروع‌ من‌ الکافی‌، ج۳، ص۲۵۴، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، بیروت‌، ۱۴۰۱ق‌.    
۳۴. کلینی‌، محمد بن یعقوب، الفروع‌ من‌ الکافی‌، ج۴، ص۴۵، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، بیروت‌، ۱۴۰۱ق‌.    
۳۵. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۳، ص۶۱۹-۶۲۰، بیروت‌، دارصادر.
۳۶. کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
۳۷. بلاذری‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، ج۱، ص۲۴۶، به‌کوشش‌ محمد حمیدالله‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.    
۳۸. کلینی‌، محمد بن یعقوب، الفروع‌ من‌ الکافی‌، ج۳، ص۲۵۵، به‌کوشش‌ علی‌اکبر غفاری‌، بیروت‌، ۱۴۰۱ق‌.    
۳۹. ابن بایویه، الخصال، ج۱، ص۱۹۲، چاپ علی اکبر غفاری، قم ۱۳۶۲ ش.    
۴۰. بلاذری‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، ج۱، ص۲۵۲، به‌کوشش‌ محمد حمیدالله‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.    
۴۱. ابن‌ هشام‌، عبدالملک‌، السیره النبویه، ج۲، ص۷۵.    
۴۲. کلبی‌، هشام‌، نسب‌ معد و الیمن‌ الکبیر، ج۲، ص۹۹، به‌کوشش‌ محمود فردوس‌ العظم‌، دمشق‌، دارالیقظه العربیه‌.
۴۳. بلاذری‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، ج۱، ص۲۴۶، به‌کوشش‌ محمد حمیدالله‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.    
۴۴. ابن‌ قدامه مقدسی‌، عبدالله‌، الاستبصار فی‌ نسب‌ الصحابه من‌ الانصار، ج۱، ص۱۴۴، به‌کوشش‌ علی‌ نویهض‌، بیروت‌، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
۴۵. ابن‌ سعد، الطبقات‌ الکبری‌، ج۸، ص۳۱۳، بیروت‌، دارصادر.    


منبع

[ویرایش]
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «براء بن‌معرور»، شماره۴۶۷۶.    
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائره المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «براء بن معرور انصاری»    






جعبه ابزار