بدرالدین بن محمدپهلواروی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



بدرالدین پهلواروی، از مشایخ طریقه قادریه هند می‌باشد.


حیات

[ویرایش]

در ۱۲۶۸ در پهلواریِ ایالت بهار متولد شد.
[۱] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۸، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.

پدرش محمد شرف الدین (متوفی ۱۲۸۹) صوفی و شاعر (صاحبِ دیوان اشعار فارسی) بود و جدّش محمد هادی (متوفی ۱۲۷۱) نیز عالمِ علومِ عقلی و نقلی بود و از آثار او حاشیه فصوص الحکم در دست است.
[۲] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۳ ـ ۵۴، پتنه ۱۴۱۰.


زادگاه

[ویرایش]

پهلواری از دیرباز مرکز علم و عرفان بوده است و نیاکان بدرالدین، مخدوم شمس الدین جنید ثانی (متوفی ۱۰۷۲)، خانقاه جنیدیه و مخدوم مجیب ال لّه (متوفی ۱۱۹۱)، خانقاه مجیبیه را در آن‌جا بنیان نهادند.
[۳] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۲۵، پتنه ۱۴۱۰.
همه مشایخ و اقطاب این خانقاه صاحبِ تألیفات عربی و فارسی بوده‌اند و آثار آنان در کتابخانه خانقاه مجیبیه موجود است.

تحصیلات

[ویرایش]

بدرالدین نزد پدر و شیخ نعمت مجیب و مراد خود علی حبیب نصر به تحصیل پرداخت.
[۴] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۸، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
در ۱۳۰۴ به حج رفت و در محضر علمای آن‌جا از جمله عبدالله صالح سناری، ابوحضیر مدنی، عبدالحق مهاجر مکّی، محمدبن علی حریری و محمدسعید مغربی کتب حدیث را خواند و پس از مراجعت به هند از طریق مکاتبه از چند دانشمند دیگر عرب، چون عبدالجلیل براده، عبدالحی کتانی، و سلیمان حبیب الله، سند و اجازه خواندن برخی متون را گرفت.
[۵] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۵ ـ ۵۶، پتنه ۱۴۱۰.


ریاست خانقاه

[ویرایش]

در ۱۲۸۹ عمویش، فضل الله، او را به جانشینی خود در خانقاه جنیدیه منصوب کرد و در ۱۳۰۹ او رسماً عهده دار امور خانقاه شد و به تربیت مریدان پرداخت و طریقه خود را تا افغانستان رواج داد.
در خانقاه او مکتوبات صدی مخدوم الملک شرف الدین احمدبن یحیی مَنْیَری، به زبان فارسی، رسماً تا سال‌ها تدریس می‌شد و اغلب مریدان او در آن شرکت می‌کردند.

لقب

[ویرایش]

در ۱۳۳۳ دولت انگلیس به سبب علم و فضلش به او لقب «شمس العلما» داد، اما بدرالدین هنگام جنگ جهانی اول در پی سازش انگلیس با عثمانی‌ها این لقب را پس داد و به نهضتهای احیای خلافتِ ترکیه و عدم همکاری با دولت انگلیس که در هند فعالیت داشتند، پیوست.
[۶] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
[۷] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۶-۶۰، پتنه ۱۴۱۰.
در ۱۳۳۹ «امیر شریعت» ایالتهای بهار و اوریسه شد و در امور شرعی و اجتماعی و سیاسی به راهنمایی مسلمانان هند پرداخت.
[۸] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
[۹] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۶۰، پتنه ۱۴۱۰.


وفات

[ویرایش]

بدرالدین در ۱۷ صفر ۱۳۴۳ در پهلواری درگذشت.

اوصاف

[ویرایش]

به گفته عبدالحی حسنی
[۱۰] عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
او شیخِ کامل و صاحبِ اخلاق نیکو و دایم مشغول مطالعه بود.

تألیفات

[ویرایش]

آثار او تماماً به اُردو و بدین شرح است: لمعات بدریه، مجموعه نامه‌های او که حکیم محمد شعیب نیّر در چندین جزو گردآورده و تاکنون پنج جزو از آن چاپ شده است.
بیشتر این نامه‌ها درباره مسایل فقهی و اجتماعی مسلمانان هند است؛ بیان المعانی، در تفسیر قرآن (ناتمام)؛ تذکره انساب خاندان امیر عطاءالله (نسخه خطّی)؛ ردّ اعتراض عمدة الطالب فی انساب آل ابی طالب؛ رسالة طاعون؛ الوسیلة و التوسل و مجموعه اشعار
[۱۱] هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۶۲، پتنه ۱۴۱۰.
سه اثر اخیر چاپ شده است.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
(۲) هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، پتنه ۱۴۱۰.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۸، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
۲. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۳ ـ ۵۴، پتنه ۱۴۱۰.
۳. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۲۵، پتنه ۱۴۱۰.
۴. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۸، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
۵. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۵ ـ ۵۶، پتنه ۱۴۱۰.
۶. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
۷. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۵۶-۶۰، پتنه ۱۴۱۰.
۸. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
۹. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۶۰، پتنه ۱۴۱۰.
۱۰. عبدالحی حسنی، نزهة الخواطر و بهجة المسامع والنواظر، ج۸، ص۸۹، حیدرآباد دکن ۱۳۸۲-۱۴۱۰/۱۹۶۲-۱۹۸۹.
۱۱. هلال احمد قادری پهلواروی، سوانح حضرت مولانا سیّد شاه محمد امان الله قادری پهلواروی، ج۱، ص۶۲، پتنه ۱۴۱۰.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بدرالدین بن محمدپهلواروی»، شماره۷۲۳.    






جعبه ابزار