ایدئولوژی

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آرمان ایدئولوژی) Ideology (از دو کلمه «ایده» به معنای فکر و نظر و «لوژی» به معنای شناختن ترکیب یافته است.
[۱] فرهنگ علوم سیاسی، ج۱، ص۹۲.

در اصطلاح عبارت است از دسته‌ای از آرای کلی و هماهنگ درباره رفتارهای انسان . بنابر این تعریف، نظام کلی احکام عملی - که در اصطلاح مذهبی «فروع دین» نام دارد- ایدئولوژی خوانده می‌شود.
[۲] آموزش عقاید، ص۲۹.



تفاوت جهان‌بینی با ایدئولوژی

[ویرایش]

ایدئولوژی بر جهان بینی استوار است.
جهان بینی عبارت از نظر درباره جهان است آن چنان که هست؛ اما ایدئولوژی نظر درباره انسان است آن چنان که باید باشد.
[۳] تکامل اجتماعی انسان، ص۱۱۵.
انسان برای نیل به سعادت نیازمند برنامه‌ای جامع، هماهنگ و منسجم است. عقل بشر این نیاز را برنمی آورد هر چند شرط لازم آن است.
[۴] کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۶۸.
[۵] کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۴۸.
[۶] کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۴۹.


اهمیت ایدئولوژی برای سعادت انسان

[ویرایش]

آنچه انسان را یاری می‌دهد تا به کمال انسانی خویش دست یازد، بایدها و نبایدهایش را نشان دهد و مسئولیت‌ها و تکلیف‌های او را باز شناساند، ایدئولوژی جامع، جاودان و پایدار است. این ایدئولوژی، در آیین اسلام ، همان شریعت است.
[۷] مجموعه آثار، ج۲، ص۵۵_ ۵۶.
گاه آدمی به خطا می‌لغزد و به ایدئولوژی‌های مادی می‌گراید؛ اما این ایدئولوژی به سعادت نمی‌انجامد. آفریدگار هستی همواره با ارسال رسل و انزال کتب آسمانی، ایدئولوژی توحیدی را به انسان رسانیده و او را راه نموده است.
[۸] النجاة، ص۷۰۹.
بنابر آموزه‌های اسلامی، نمی‌توان ایدئولوژی را به زور پذیرفت و امید بر بقا و دوام آن داشت. از این رو، ایمان و علاقه درونی در پذیرفتن ایدئولوژی نقشی بنیادی دارد.

ایدئولوژی بر پایه عقل

[ویرایش]

ایدئولوژی اسلام از گذر بیان عقل مدارانه و هدفمند معارف اسلامی، که بر فطرت انسانی استوارند، در جان آدمی نهال ایمان را می‌نشاند و او را در سیر به سوی تکامل یاری می‌بخشد. این ویژگی موجب می‌شود که اصول و ارکان ایدئولوژی اسلامی- بر خلاف ایدئولوژی‌های مادی- پایدار و ماندگار ماند. بدین سان، ایدئولوژی اسلامی به معنای برنامه اسلام برای رسیدن انسان به زندگی سعادتمند دنیوی و اخروی است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فرهنگ علوم سیاسی، ج۱، ص۹۲.
۲. آموزش عقاید، ص۲۹.
۳. تکامل اجتماعی انسان، ص۱۱۵.
۴. کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۶۸.
۵. کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۴۸.
۶. کلینی، اصول کافی، ج۱، ص۴۹.
۷. مجموعه آثار، ج۲، ص۵۵_ ۵۶.
۸. النجاة، ص۷۰۹.
۹. روم/سوره۳۰، آیه۳۰.    
۱۰. نهج البلاغه، خ ۱۹۸.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ شیعه، ج۱، ص۱۴۵، برگرفته از مقاله«ایدئولوژی».    



جعبه ابزار