افغانستانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



افغانستان یکی از کشورهای اسلامی است. این کشور تاریخ مشترکی با برخی از کشورهای همسایه‌اش به ویژه با تاریخ کشور ایران دارد.


تاریخ

[ویرایش]

آغاز پادشاهی احمد شاه ابدالی در سال میلادی، آغاز تاریخ مستقل افغانستان است. تا پیش از این تاریخ، این کشور تاریخ مشترکی با برخی از کشورهای همسایه‌اش به ویژه با تاریخ کشور ایران دارد. مهمترین تغییرات جغرافیایی افغانستان پس از این تاریخ عبارت است از:
۱ پیوستن هرات به افغانستان در معاهده پاریس در سال؛
۲ جدایی بلوچستان در سال؛
۳ جدایی نیمی از پشتونستان در معاهده دیورند در سال.
از تاریخ تا زمان استقلال در سال، افغانستان زیر سلطه دو امپراتوری آن دوران یعنی بریتانیا و روسیه بود. یک دوره کوتاه مدت دموکراسی و آزادی خواهی که از سال آغاز شده بود با کودتای کمونیستی به پایان رسید. در سال، یک نیروی خودجوش و چریکی به نام مجاهدین (که متشکل از گروههای مختلف اسلامی بود)، شکل گرفت و رژیم کمونیستی ساله را شکست داد. البته مجاهدین موفق به تشکیل دولت ملی نشدند و جای آنها را طالبان که از حمایت مادی و معنوی پاکستان سود می‌برد، گرفتند. طالبان نتوانست بقایای مجاهدین را که علیه آنها مقاومت می‌کردند به طور کامل سرکوب نماید. رژیم طالبان با حمله ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا از هم پاشید. از سال میلادی و بعد از کنفرانس بن در اثر توافق گروه‌های افغان، دولت موقت به رهبری حامد کرزای روی کار آمد. حکومت در دسامبر میلادی به ریاست جمهوری حامد کرزای شکل گرفت و در دسامبر، مجلس قانون گذاری آن را تکمیل کرد.

موقعیت جغرافیایی

[ویرایش]

سرزمین افغانستان در طول تاریخ گلوگاه تهاجم به هند بوده است. جنگجویان بسیاری چون «اسکندر مقدونی» و «تیمور گورکانی» از پیچ و خم کوه‌ها و دره‌های این کشور خود را به هندوستان رسانده‌اند. علاوه بر این، تا قبل از کشف راه‌های آبی در قرون جدید و توسعه راههای هوایی، خط مسیر بازرگانی شرق و غرب راه ابریشم بود که از دشت شمال این کشور عبور می‌کرد. این راه محل عبور کاروان‌های جاده ابریشم از این سرزمین بوده که عموما از طریق قندهار به هند و از طریق بلخ به چین می‌رفت. افغانستان از نظر جغرافیایی بین تا درجه شرقی و بین تا درجه شمالی قرار دارد و مساحت آن/ کیلومتر مربع است که از نظر مساحت در جهان مقام چهلم و در قاره آسیا جایگاه یازدهم را دارا می‌باشد. مرزهای افغانستان کیلومتر است که مرزهای مشترک آن عبارتند از:
ایران (غرب): کیلومتر؛
ترکمنستان (شمال): کیلومتر؛
ازبکستان (شمال): کیلومتر؛
تاجیکستان (شمال): کیلومتر؛
چین (شرق): کیلومتر؛
پاکستان (جنوب): کیلومتر.
افغانستان دارای آب و هوای حاره‌ای، تابستان گرم و زمستان سرد، و از جمله کشورهایی است که محصور در کوهستان‌ها و خشکی‌ها می‌باشد. مناطق مختلف این کشور اغلب پوشیده از کوه است اما در جنوب و جنوب شرقی مناطق پستی نیز وجود دارد. بلندترین نقطه: قله نوشاخ به ارتفاع/ متر از سطح دریا و پست‌ترین نقطه رود آمودریا به ارتفاع متر از سطح دریا است.

منابع طبیعی

[ویرایش]

از نظر منابع طبیعی در افغانستان می‌توان به گاز طبیعی، نفت، زغال سنگ، مس، کرومیت، طلق () (clat نوعی کانی شفاف به رنگ‌های سفید و سبز و خاکستری)، سولفات باریم، گوگرد، سرب، روی، سنگ آهن، نمک طعام و سنگ‌های قیمتی (گوهر) و اورانیوم اشاره کرد.

محیط زیست

[ویرایش]

شاید بتوان مهمترین مشکل زیست محیطی افغانستان را خطر انقراض حیواناتی چون پلنگ، سمور، غزال‌های وحشی، قوچ و... دانست. این حیوانات بیشتر برای استفاده از پوستشان کشته می‌شوند. از شاخص‌ترین محدودیت‌های زیست محیطی این کشور می‌توان به محدویت در دسترسی به منابع آب (مصرف کشاورزی و آشامیدنی)، چرای بیش از حد دام، آلودگی آب و هوا، عدم دسترسی به آب‌های آزاد و... اشاره کرد. در افغانستان سیستم دفع زباله به روش مدرن تقریبا وجود ندارد. از بلایای طبیعی معمول این کشور نیز می‌توان به زلزله‌های متوالی در میان کوه‌های هندوکش، سیل و خشکسالی اشاره کرد.

ولایات

[ویرایش]

طبق آمار سال، افغانستان دارای ولایت است. پرجمعیت‌ترین شهرهای افغانستان به ترتیب کابل، قندهار، مزار شریف، جلال آباد و... هستند. روابط خویشاوندی و خانوادگی در میان مردم افغانستان بسیار نزدیک وصمیمانه است که این نشان دهنده عواطف و احساسات عمیق خانوادگی می‌باشد. البته هنوز در این کشور مسائل حاد میان مردم توسط ریش سفیدان و بزرگان حل و فصل می‌شود. اما افغانستان دارای ولایت (استان) است که نام آنها به شرح زیر می‌باشد:
ارزگان، بادغیس، بامیان، بدخشان، بغلان، بلخ، پروان، پکتیا، پکتیکا، پنجشیر، تخار، جوزجان، خوست، دایکندی، زابل، سر پل، سمنگان، غزنی، غور، فاریاب، فراه، قندهار، کابل، کاپیسا، کندوز، کنر، لغمان، لوگر، ننگرهار، نورستان، نیمروز، وردک. ، هرات و هلمند.

جمعیت

[ویرایش]

جمعیت افغانستان حدود میلیون نفر برآورد می‌شود. براساس سرشماری مقدماتی کمیته ملی احصائیه، جمعیت افغانستان در سال، میلیون نفر است. گفته می‌شود از این تعداد// مرد و// نفرشان زن هستند که/ ۱ درصد جمعیت کشور شهرنشین می‌باشند. مرحله اصلی نفوس شماری افغانستان در ماه سنبله صورت خواهد گرفت. این آمار شامل میلیون‌ها مهاجر افغانی مقیم ایران، پاکستان و کشورهای دیگر نمی‌باشد. سازمان ملل پیش از این جمعیت افغانستان را میلیون نفر برآورد کرده بود.
آمار زیر به صورت تقریبی وضعیت سنی را در این کشور نشان می‌دهد.
تا سال: ۶ درصد؛ مرد/ زن؛
تا سال: ۳ درصد؛ مرد/ زن؛
به بالا: درصد؛ مرد/ زن؛
متوسط سن: ۳ سال.

وضعیت قومی و مذهبی

[ویرایش]

گروه‌های قومی و نژادی در افغانستان عبارتند از: پشتون، تاجیک، هزاره و ازبک، پشهیی، ایماق، ترکمن، بلوچ و.... از طرفی ۹ درصد مردم افغانستان را مسلمانان تشکیل میدهند که حدود ۰ درصد آنان مسلمان سنی و ۹ درصد شیعیان میباشند. مذاهب دیگری چون هندو و سیک نیز در افغانستان پیروانی دارد. پیش از جنگ‌های سال اخیر، اقلیت یهودیای نیز در افغانستان و به ویژه در شهر هرات وجود داشتند، اما امروزه اغلب آنان به اسرائیل مهاجرت کرده‌اند.

زبان

[ویرایش]

در مورد زبان، در این کشور باید به یک پراکندگی زبانی اشاره کرد. مردم افغانستان به یکی از زبان‌های دری (فارسی) ۰ درصد، پشتو ۵ درصد، ازبکی، ترکمنی، پشهیی، نورستانی و بلوچی سخن میگویند. بر اساس قانون اساسی افغانستان، زبانهای دری و پشتو زبان‌های رسمی دولت افغانستان می‌باشند و در مناطقی که گویش‌های زبانی دیگر زیاد باشند، آن زبان به عنوان زبان رسمی سوم تلقی میشود. اگر کسی به یکی از دو زبان رسمی افغانستان تسلط داشته باشد، میتوان گفت تقریبا در برقراری ارتباط در هیچ جای افغانستان مشکلی ندارد. زبان غالب در کابل و بیشتر شهرهای شمال، مرکز و شمال غرب افغانستان دری است. زبان غالب در شهرهای قندهار و جلال آباد و بیشتر شهرهای جنوب شرق افغانستان پشتواست. زبان غالب در شهرهای شبرغان و میمنه، ازبکی است.
ماده شانزدهم قانون اساسی افغانستان زبان‌های فارسی (در گویش رسمی و دولتی دری) و پشتو را زبان‌های رسمی افغانستان اعلام می‌کند و چنین می‌گوید که: «زبان‌های پشتو، دری، ازبکی، ترکمنی، بلوچی و پشه یی، نورستانی، پامیری و سایر زبان‌های رایج در کشور، زبانهای رسمی دولت می‌باشند. در مناطقی که اکثریت مردم به یکی از زبان‌های ازبکی، ترکمنی، پشه یی، نورستانی، بلوچی و یا پامیری تکلم می‌نمایند، آن زبان علاوه بر پشتو و دری به حیث زبان سوم رسمی می‌باشد و نحوه تطبیق آن توسط قانون تنظیم می‌گردد. دولت برای تقویت و انکشاف همه زبانهای افغانستان برنامه‌های موثر طرح و تطبیق می‌نماید. نشر مطبوعات و رسانه‌های گروهی به تمام زبانهای رایج در کشور آزاد می‌باشد.

آموزش و پرورش

[ویرایش]

در زمان اشغال افغانستان توسط شوروی و جنگهای داخلی دهه، شالوده آموزش و پرورش از هم پاشید. در دوره قدرت طالبان دختران خانه نشین شده و اجازه تحصیل از آنها گرفته شد. در این دوره، به جای درسهای علمی مانند شیمی و فیزیک، در مدارس بیشتر بر آموزش‌های مذهبی تاکید می‌شد. اکنون برآورد می‌شود که کمتر از نیمی از مدارس افغانستان دسترسی به آب آشامیدنی داشته باشند. پس از حمله آمریکا به افغانستان در سال میلادی و فروپاشی طالبان، با روی کار آمدن دولت انتقالی وضعیت تحصیل اندک اندک رو به بهبودی می‌رود اما با این وجود هنوز بیش از ۰ درصد مردم افغانستان از سواد خواندن و نوشتن بی بهره‌اند. در حال حاضر سیزده دانشگاه و شش مرکز تربیت معلم در سراسر افغانستان وجود دارد. در کنکور ورود به دانشگاه سال، هزار نفر شرکت کرده‌اند. برآورد مسئولان این است که حدود سی هزار دانشجو به علت نبود امکانات از ورود به دانشگاه محروم شوند. البته ۱۰ درصد بودجه سالانه افغانستان به امور آموزشی اختصاص دارد که از این میان هفت درصد آن مربوط به وزارت معارف (آموزش وپرورش)، یک درصد مربوط به نهادهای تحقیقاتی و یک درصد مربوط به آموزش عالی است.

دولت

[ویرایش]


← نظام قانونی


نظام حکومتی افغانستان جمهوری اسلامی است. بر اساس ساختار جدید در این کشور، قوانین بر اساس تعالیم دین اسلام است. بر اساس قانون اساسی، حکومت متبوع متعهد به قانون اساسی، یک کشور مترقی و کامیاب، یک نظام مبتنی بر عدالت اجتماعی، محفوظ نگه داشتن حقوق و کرامت انسانی مردم افغانستان، تفهیم و نهادینه کردن یک کشور دموکراتیزه، حفظ اتحاد ملی، برابری و تساوی حقوق اقوام و قبایل گوناگون ساکن در کشور است. بر اساس قانون اساسی، افغانستان متعهد به رعایت قوانین سازمان ملل و قوانین بین المللی در دفاع از حقوق بشر است. بر اساس قانون اساسی افغانستان، یک جوان با سال سن تمام می‌تواند رای بدهد.

← قوای اجراییه


۱ رئیس جمهور افغانستان: حامد کرزای؛
۲ وزیر خارجه افغانستان: دادفر سپنتا؛

← قوه قانون‌گذاری


مجلس نمایندگان افغانستان (لویه جرگه): نفر؛
مجلس سنا افغانستان (مشرانو جرگه) نفر؛
ستره محکمه (دیوان عالی): عبدالسلام عظیمی؛

ارتش

[ویرایش]

ارتش ملی افغانستان ( (ymrA lanoitaN nahgfA بعد از سقوط طالبان به تدریج شروع به تجدید سازمان کرد. در سال، نیروی هوایی این کشور رسما آغاز به کار کرد و البته خدمت سربازی در افغانستان اجباری نیست.

اقتصاد

[ویرایش]

افغانستان به لحاظ اقتصادی یکی از فقیرترین کشورهای جهان محسوب می‌شود که این امر ناشی از نابسامانی‌های سیاسی است. اقتصاد افغانستان بعد از فروپاشی حکومت طالبان در سال، رو به بهبودی نهاده است. نرخ آمار زیر خط فقر این کشور بسیار وحشتناک است؛ به موجب این نرخ از هر صد افغانی نفر آنان زیر خط فقر هستند. از دیگر نرخ‌های نگران کننده این کشور فقیر، نرخ درصدی بیکاری است. حدود درصد مردم کشاورز و بقیه شامل درصد در صنعت (اغلب بافندگی) و درصد در خدمات مشغول به کار هستند. به موجب آمار سال، میلیون نفر کارگر هستند. نرخ تورم در سال،/ و در سال بنا بر پیش بینی‌ها درصد است. عمده‌ترین صادرات این کشور به سه کشور آمریکا (/)، پاکستان () و هند (/) درصد است که حجم آن میلیون دلار تخمین زده می‌شود؛ و عمده‌ترین واردات این کشور عبارتند از: پاکستان (/)، آمریکا (/)، هند (/)، آلمان (/)، ترکمنستان (/)، روسیه (/)، کنیا (/) و ترکیه (/) درصد می‌باشد که حجم آن به بیش از میلیارد دلار می‌رسد. بیشترین بدهی افغانستان به روسیه و بانک بین المللی پول است که بالغ بر میلیارد دلار می‌شود. پس از سقوط طالبان بیش از کشور جهان قول کمک دادند که به فاصله تا،/ میلیارد دلار به افغانستان کمک بلاعوض کنند. واحد پول افغانستان، افغانی نام دارد که از سال به بعد ارزش آن نسبت به دلار رو به افزایش است. سال مالی افغانستان از اول فروردین (مارس) تا اسفند (مارس) است. عمده‌ترین محصول صادراتی مرفین یا تریاک است. از دیگر اقلام صادراتی می‌توان به جامه پشمی بومی، فرش‌های دستباف، پوست گاو، گوسفند، سمور، پلنگ و مار اشاره کرد. به هر حال افغانستان، کوهستانی با آب و هوای سرد می‌باشد. این کشور دارای رشته کوههای بلند و سر به فلک کشیده زیادی میباشد. به دلیل سه دهه جنگ و خرابی این کشور از توسعه و پیشرفت باز مانده است. افغانستان معادن زیادی ندارد اما اگر در این بخش سرمایه گذاری و تحقیقات گسترده به عمل آید مطمئنا رشد اقتصادی سریعی را در پیش خواهد گرفت و نیز فرصتهای شغلی چشمگیری ایجاد خواهد شد. افغانستان دارای معادنی چون طلا، لاجورد، زمرد، فیروزه و معدن زغال سنگ می‌باشد. معدن زغال سنگ در استان بغلان که در نوع خود در جهان بی نظیر است، حدود ۱۳ نوع زغال سنگ از آن استخراج می‌شده و حتی در زمان جنگ نیز به فعالیت خود ادامه می‌داده است. بعضی از تجهیزات و وسائل موجود در این معدن به حدود ۴۵ سال پیش بر می‌گردد که از طرف دولت اتریش به افغانستان داده شده بود. البته به دلیل نبود دانش کافی و اطلاعات مفید چند تن از کارگران این معدن به دلیل استنشاق گازهای سمی موجود معدن جان خود را از دست دادند. در مورد صنایع نیز باید اشاره کرد که صنایع زیادی در افغانستان موجود نمی‌باشد و اگر هم باشد اطلاعات کافی در دسترس نیست. اما صنعت قالی بافی، فرشهای دستی، گلیم، نمد و جاجیم بافی به طور خود محور موجود میباشد. افغانستان سالانه حدود دو و نیم میلیون متر مربع فرش صادر میکند.

جنبش‌های اسلامی

[ویرایش]

جنبش‌های اسلامی زمانی در افغانستان شکل گرفت که مدرسه‌های رسمی ایجاد شد و حقوق اسلامی در دانشگاه کابل شروع به تربیت محققین در زمینه مسایل اسلامی در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ کرد. حکومت، بسیاری از جوانان این دانشکده را برای ادامه تحصیل در رشته حقوق اسلامی به دانشگاه الازهر فرستاد. در اوایل دهه ۶۰ و زمانی که آنها به خانه برگشتند تحت تاثیر ایده‌های اسلامی و اهداف سیاسی اخوان المسلمین و مبارزات آنان علیه جمال عبدالناصر قرار گرفته بودند. این گروه تحت تاثیر تفکرات، نوشته‌ها و ترجمه‌های حسن البنا، سید قطب، معدووی و دیگران قرار داشتند. حامی این گروه در حال شکل‌گیری غلام محمود نیازی بود که بعدها رئیس دانشگاه شریعت کابل نیز گردید. متفکرین و اندیشمندان دینی اصلاح طلبی همچون منهاج الدین گاهیز، مولانا خلیس، مولوی فیزانی و دیگران گروههایی را خارج از دانشگاه تشکیل دادند.
پس از پذیرش قانون اساسی لیبرال ۱۹۶۴ افغانستان و ایجاد حزب کمونیست خلق در ۱ ژانویه ۱۹۶۵، فعالیتهای سیاسی این گروههای اسلامی تشدید شد. اظهارات و بیانیه‌های مختلف علیه حکومت و برخوردهای خشونت آمیز میان اعضای جنبشهای اسلامی و احزاب کمونیست، ویژگی بارز سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۲ بود. شاخه دانشجویی" سازمان جوانان مسلمان" با نام مستعار" برادران" فعالیتهایش را گسترش داد. در سال ۱۹۷۲، استادان دانشگاه نیز به طور رسمی اما مخفیانه در گروهی به عنوان" جماعت اسلامی افغانستان" سازمان دهی شدند و شورای اجرایی ۱۵ نفره‌ای را از دانشجویان و اعضای دانشکده تشکیل دادند که اساسا دارای ریشههای شهرستانی و شهری بودند. آنان غلام محمد نیازی را به عنوان بنیانگذار و رهبر غیررسمی خود معرفی کردند و برهان الدین ربانی را به امیری جنبش منصوب کردند.
اهداف اعلام شده جنبش، ایجاد یک نظم تماما اسلامی بود که با هرگونه استثمار، نظم و ترتیبات تبعیض آمیز سیاسی و اقتصادی، فساد، الحاد و کمونیست مخالفت میکرد. استراتژی اولیه این گروه همکاری به صورت منظم و صلح آمیز با حکومت و کمونیستها بود. پس از سقوط پادشاهی در ۱۷ ژولای ۱۹۷۳، محمد داد و حزب پرچم ( (mahcrap حزب کمونیست حامی شوروی نیازی و ۱۸۰ عضو حکومت را زندانی و در ۲۹ می ‌۱۹۷۸ اعدام کردند.
فقط تعداد کمی از رهبران موفق به فرار شدند از جمله آنها گلبدین حکمت یار بود که توانست در دوران حکومت داد به پاکستان بگریزد. در ۱۹۷۵ آنها نتوانستند علیه داد شورش کنند. تلاشهای این گروهها زمانی موثرتر گردید که خود را در قالب مفهومی به نام "جهاد" علیه ائتلاف کمونیستی خلق/ پرچم که به دنبال یک کودتا به قدرت رسیده بودند، سازماندهی کردند. ۴ حزب از ۷ حزب اصلی مجاهدین که در مبارزات ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ علیه شورویها و متعاقبا جنگ داخلی پس از سقوط شوروی شرکت کرده بودند، در اصل گروههای کوچکی از جنبش اسلامی جماعت بودند. اهداف این گروهها مشابه بود اگر چه استراتژیها و شیوههای سازمان دهی متفاوتی داشتند. سازمانهای مختلف اسلامی شیعه افغان و سه تا از گروههای اسلامی سنت‌گرا پس از کودتای ۱۹۷۸ کمونیستها شکل گرفت.
اپوزوسیون اسلامی به طور جدی با رژیم کمونیست می‌جنگید و به همین دلیل توانست آنها را در آوریل ۱۹۹۲ شکست دهد و قدرت را برای ایجاد یک دولت اسلامی در افغانستان به دست گیرد. اسلام‌گرایان قادر به درک تفاوت نگرشهای سیاسی مختلف نبودند و این امر موجب جنگها و آشوبهای بسیاری در کشور گردید. جنگ، گروههای مختلف حکومت جدید که به وسیله ربانی هدایت میشد را به ستوه آورد و همین امر سقوط دولت را توسط طالبان تسهیل کرد.
جنبش اسلامی طالبان به وسیله محمد ملا عمر و دیگر دانشجویان مذهبی و در پاسخ به ناامنی‌های سیاسی که در سراسر افغانستان به خاطر حکومت ربانی به وجود آمده بود، شکل گرفت. رهبران طالبان، بیشتر و یا تمام تحصیلات مذهبی خود را در مدرسه‌های جنبش محافظه‌کار دیوبندی ( (idnaboed خوانده بودند که در مناطق شهری پشتون افغانستان و پاکستان بسیار قوی بودند. نگرش دئوباندی به اسلام نشات گرفته از ایده‌های مذهبی یک هندی مسلمان یعنی محمد بن عبدالوهاب است. هم چون پیروان وهاب در عربستان سعودی (موحدین)، این گونه از مسلمان نیز این گونه در مدارس دئورانیتربیت شده بودند که تفسیرهای لیبرال از متون مقدس را رها کنند و صرفا به برداشت‌های مو به مو و دقیق کلمات قرآن تاکید کنند. شباهت بین رویکردهای موحدین و دئوباندی به اسلام، طالبان را به پذیرا شدن سعودی‌هایی از قبیل اسامة بن لادن که اقامت دائم در افغانستان در ۱۹۹۵ یا ۱۹۹۶ (اطلاعات دقیقی در این مورد در دسترس نیست) گرفته بود، علاقه‌مند ساخت.
طالبان از بیشتر رهبران مجاهدین متنفر بود و به آنها همچون کسانی نگاه می‌کرد که اسلام حقیقی را به دلیل منافع شخصی خود رها ساخته‌اند. بنابراین در ۱۹۹۴، طالبان مبارزه را برای رها کردن کشور با تصرف قندهار (دومین شهر بزرگ افغانستان) آغاز کرد. تا تابستان ۱۹۹۶، بیشتر بخش‌های شرقی، جنوبی و غربی افغانستان تحت کنترل طالبان قرار گرفت و پس از آن کابل اشغال شد و حکومت ربانی به شمال افغانستان فرار کرد. در شمال افغانستان، ربانی مقاومت علیه طالبان را سازمان دهی کرد. طالبان، حکومت را به رهبری ملا عمر تشکیل داد و در آگوست ۱۹۹۸، نیروهای طالبان بیشتر بخشهای شمالی را تصرف نموده و قسمتهای تحت کنترل ربانی کاهش یافت. بعد از گذشت ۳ سال و پس از حملات یازده سپتامبر، آمریکا با متهم کردن بن لادن و طالبان به دست داشتن در این حملات، به افغانستان حمله کرد و قدرت را از دست آنان خارج نمود.

احزاب

[ویرایش]

احزابی که هم اکنون در افغانستان به فعالیت می‌پردازند به شرح زیر میباشد:

← احزاب اصلی در حال فعالیت


جماعت اسلامی، جبهه ملی متحد، حزب وحدت، حزب اسلامی، حزب کنگره ملی افغانستان، جنبش ملی افغانستان و جنبش اسلامی ملی افغانستان.

← احزاب اقلیت در حال فعالیت


حزب لیبرال دموکراتیک افغانستان، ملت افغان، حزب سیاسی محلی خلیل امین شینواری و فواد حبیب.

← احزاب ممنوع شده


حزب دموکراتیک مردمی افغانستان طالبان، حزب کمونیست (مائوئیست) افغانستان، حزب دموکراتیک وطن افغانستان و سازمان آزادی بخش افغانستان.
در این زمینه عمده‌ترین گروه‌های اسلامی فعال در افغانستان را به طور مختصر توضیح می‌دهیم:

← جماعت اسلامی


جماعت اسلامی یکی از احزاب اسلامی در افغانستان است که ارتباط نزدیکی با جنبشهای اسلامی در مصر دارد. این حزب قدیمی‌ترین حزب در افغانستان به حساب می‌آید. از منظر ایدئولوژیکی این حزب بر پایه قوانین اسلامی است و البته میانه رو به حساب می‌آید. در طول جنگ با شوروی و جنگهای داخلی در افغانستان به عنوان یکی از قدرتمندترین گروههای مجاهدین به شمار می‌رفتند. اکثر اعضای این حزب از تاجیک‌های شمالی و و افغانی‌های غربی تشکیل شده‌اند. رهبری این حزب از سال ۱۹۶۸، بر عهده برهان الدین ربانی بود، اگرچه میتوان گفت قدرت اغلب در میان افراد در نوسان بود.

← حزب وحدت


این حزب در حال حاضر به عنوان بزرگترین گروه سیاسی شیعه در حال فعالیت است. بیشتر اعضای آن از ساکنین منطقه مرکزی افغانستان که از نظر نژادی هزاره نام دارند تشکیل شده است. رهبر ایدئولوژیکی و بنیان گذار حزب، عبدل علی مزاری بود که ۹ گروه سیاسی شیعه و هزارا را در طی دوره تهاجم شوروی از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹ متحد ساخت. حزب وحدت در مقاومت ملت افغانستان و شکست دادن نیروهای شوروی کمک بسیاری کرد. آنها همچنین به سقوط حکومت کمونیستی در کابل که عروسک دست شوروی (نجیب الله) بود نیز کمکهای فراوانی کردند. زمانی که یک حکومت جدید به وسیله جنگ سالاران حزب جماعت اسلامی توانست کابل را فتح کند، حزب وحدت هرگونه شرکت در کابینه آنان را رد کرد.
در طی حمله سال ۲۰۰۱ آمریکا به افغانستان و سقوط حکومت طالبان، یک حکومت انتقالی از گروه‌های مختلف از قبیل حزب وحدت تشکیل گردید. اعضای حزب وحدت در حال حاضر در پارلمان افغانستان فعالیت دارند.

← حزب اسلامی


این حزب عموما به دلیل مبارزات سنگینی که با اشغال شوروی داشت شناخته می‌شود. رهبری و بنیانگذار این حزب "گلبدین حکمت یار" است که این حزب را در پاکستان و در سال ۱۹۷۵ تاسیس کرد و سازمان جوانان مسلمان را گسترش داد. حکمت یار و حزباش اساسا پشتونی‌هایی هستند که در نزدیکی مرز پاکستان علیه کمونیست‌های شوروی فعالیت میکردند. مناطقی از قبیل کونار، لغمان، جلال آباد و پاکتیا از جمله حامیان قوی حزب اسلامی هستند.
در ۱۹۷۹، مولوی یوناس خلیس از حکمت یار جداشد و خودش یک حزب اسلامی به نام اقلیت خلیس که پایه قدرتش در ننگرهار بود تشکیل داد. بخش حکمت یار به عنوان حزب اسلامی گلبدین یا GIH به عنوان یک سازمان تروریستی به وسیله نیروهای ائتلاف در افغانستان شناخته شد.
در حال حاضر بخش غیر نظامی حزب اسلامی به عنوان یک حزب اسلامی در افغانستان به وسیله ارغندیوال ثبت نام کرده است.
GIH
پیش از این عملیاتی در پاکستان داشت و در حال حاضر گفته میشود که با ملا عمر و بقایای طالبان متحد گردیده است. گزارشهای اخیر حکایت از این دارد که GIH و طالبان در حال حاضر فرماندهی تعداد قابل ملاحظه‌ای از نیروهای مبارز را در اختیار دارند. GIH اخیرا در حال مبارزه با ناتو و نیروهای آمریکایی در افغانستان است اما باید توجه داشت که این گروه در حال حاضر به هیچ وجه توانایی‌های دهه هشتاد را ندارد.

← جنبش اسلامی ملی افغانستان


جنبش اسلامی ملی افغانستان (جنبش ملی اسلامی افغانستان)
این یک حزب سیاسی ازبک در افغانستان است. رهبر این حزب ژنرال عبدل رشید دوستم است. گستره حزب چندان مشخص نیست. از زمان انتخابات پارلمانی، این حزب توانسته پایگاه غیر چریکی پیدا کند. این حزب به دلیل مخالفت‌های بسیار زیاد خود با طالبان در دهه نود شناخته میشود. [۱]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. آشنایی با کشورهای اسلامی، حسن روحانی، ص۳۴-۳۵.


منبع

[ویرایش]
نرم افزار کتابخانه جامع حج، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.










جعبه‌ابزار