افطارذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



باطل کردن روزه و رسیدن زمان گشودن روزه و همچنین خوردن اوّلین غذا بعد از مدّتی امساک را افطار می‌گویند و دو مفهوم نخست در باب صوم آمده است و از مفهوم سوم در باب صلات و صوم سخن گفته شده است.


انواع بطلان روزه به لحاظ حکم

[ویرایش]

باطل کردن روزه به لحاظ حکم چند گونه است که در ذیل به آنها اشاره می‌شود.

← واجب بودن افطار مسافر


اگر روزه دار پیش از ظهر سفر کند، واجب است ـ هرچند با دست برداشتن از نیت روزه ـ افطار کند. همچنین اگر شخص در میان روز متوجه شود که ادامه روزه برای وی زیان آور است.

← وجوب افطار زن آبستن و شیرده


افطار بر زن آبستن که زاییدن وی نزدیک است و بر زن شیرده در صورت زیان آور بودن روزه برای وی یا کودک، واجب است.

← وجوب افطار کهنسالان


اگر برای زن و مرد کهنسال و کسی که بیماری تشنگی دارد، روزه گرفتن مشقّت بسیار داشته باشد، در اینکه افطار بر آنان واجب است یا جایز، اختلاف است. نظر اکثر فقها وجوب افطار است.

← حرمت افطار


افطار روزه واجب معین، مانند روزه ماه رمضان و روزه نذر معیّن و قضای روزه ماه رمضان بعدازظهر، و نیز به قول مشهور، افطار روزه ماه رمضان در سفر در صورت مسافرت بعدازظهر و باطل کردن روزه اعتکاف بعد از واجب شدن آن، حرام و موجب کفاره است.

← کراهت افطار


افطار روزه مستحب بعد از زوال کراهت دارد.

← افطار مستحب


کسی که روزه مستحب گرفته، اگر مهمان مؤمنی شود، مستحب است بدون آنکه میزبان را از روزه بودن خود مطّلع سازد، افطار کند.

← مباح بودن افطار در روزه واجب


به قول مشهور، کسی که قضای روزه ماه رمضان را گرفته، می‏تواند پیش‌ازظهر افطار کند؛ خواه با عذر یا بدون عذر.

← مباح بودن افطار روزه مستحب


افطار روزه مستحب قبل از ظهر مباح است.

نیّت افطار

[ویرایش]

نیت افطار یا به معنای نیّت قطع (دست برداشتن از قصد روزه) است یا نیّت قاطع (قصد ارتکاب یکی از مفطرات روزه، مانند خوردن).

← اقوال در بطلان روزه به نیت افطار


در بطلان روزه به نیّت افطار سه قول معروف است:
بطلان به طور مطلق، عدم بطلان به طور مطلق و تفصیل بین نیّت قطع که موجب بطلان روزه است و نیّت قاطع که پیش از ارتکاب، موجب بطلان نیست.
[۱۴] مستند العروة (الصوم) ج۱، ص۵۸.
[۱۵] مستند العروة (الصوم) ج۱، ص۸۳-۸۵.


مفطرات روزه

[ویرایش]

مفطرات روزه عبارت است از:
۱. خوردن و آشامیدن.
۲. آمیزش در قُبل و به قول مشهور، در دبُرُ.
۳. دروغ بستن به خدا و معصومان علیهم السّلام.
۴. فروبردن سر در آب به قول مشهور.
۵. رساندن غبار غلیظ بر حلق به قول مشهور.
۶. باقی ماندن عمدی بر جنابت تا اذان صبح و نیز حیض و نفاس به قول مشهور.
۷. استمناء.
۸. در اینکه اماله با مایعات موجب بطلان روزه می‏شود یا نه، اختلاف است.

آثار افطار

[ویرایش]

افطار عمدی روزه، موجب بطلان آن و در روزه ماه‏رمضان، موجب ثبوت قضا نیز می‏شود. افطار عمدی روزه واجب معیّن، مانند روزه ماه رمضان، نذر معین و نیز قضای روزه ماه رمضان در صورت افطار بعدازظهر موجب ثبوت کفّاره است.

افطار عمدی ماه رمضان

[ویرایش]

افطار آگاهانه و عمدی در روز ماه رمضان، موجب ثبوت تعزیر در بار اول و دوم است و چنانچه شخصی بار سوم بنابر قولی یا چهارم بنابر قولی دیگر آن را تکرار کند کشته می‏شود، به شرط آنکه بار اول و دوم تعزیر شده باشد.

افطار و عدم ضرر به تتابع روزه ها

[ویرایش]

اگر افطار روزه‏هایی که واجب است پی در پی گرفته شود ـ همچون شصت روز روزه کفاره ـ از روی عذر، مانند حیض باشد، ضرری به تتابع نمی‏زند و پس از رفع عذر، روزه را ادامه می‏دهد. امّا اگر بدون عذر باشد، تتابع از بین می‏رود و باید روزه را از سر بگیرد.

حکم اضطرار به افطار

[ویرایش]

اگر روزه دار به گونه‏ای که اختیار از او سلب گردد مجبور به افطار شود، روزه‏اش باطل نمی‏شود، کفّاره نیز ندارد؛ امّا اگر تهدید شود و او برای در امان ماندن از عواقب تهدید با اختیار خود افطار کند، روزه‏اش باطل می‏شود، ولی کفّاره ندارد.

حکم افطار از روی تقیه

[ویرایش]

اگر روزه دار از روی تقیه افطار کند، مانند افطار در روز عید ِ مخالفان یا پس از غروب خورشید و پیش از مغرب شرعی، در صحّت و بطلان این روزه اختلاف است. بنابر قول به بطلان روزه، قضای آن واجب است؛ لیکن کفّاره ندارد.

حکم حلال شمردن افطار

[ویرایش]

حلال شمردن افطار روزه ماه رمضان از سوی مسلمان موجب ارتداد وی می‏گردد.

افطار در مفهوم سوم(خوردن غذا)

[ویرایش]

خوردن غذا پس از مدّتی امساک، اعم از این است که امساک تا پایان زمان روزه و با قصد آن باشد یا چنین نباشد.

زمان افطار روزه دار

[ویرایش]

زمان افطار، غروب خورشید است که به قول مشهور با از بین رفتن سرخی از ناحیه مشرق تحقق می‏یابد.

آداب افطار

[ویرایش]

برای افطار آدابی ذکر شده، از جمله: خواندن دعا، اعم از مأثور و غیر مأثور و تلاوت سوره قدر هنگام افطار مستحب است. نیز مستحب است افطار پس از خواندن نماز مغرب صورت گیرد، مگر روزه دار بسیار گرسنه یا تشنه باشد، به حدّی که خضوع و حضور قلب را از او سلب کند یا دیگران برای افطار منتظر او باشند.
افطار با آب، بویژه آب نیمه گرم، شیر و شیرینی، بویژه خرما مستحب است.

حکم افطار در عیدین

[ویرایش]

مستحب است افطار در روز عید فطر، پیش از نماز عید و در عید قربان، بعد از نماز عید صورت گیرد.



پانویس

[ویرایش]
 
۱. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۳۳.    
۲. جواهر الکلام ج۱۶، ص۳۴۷.    
۳. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۵۱-۱۵۴.    
۴. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۵۰.    
۵. جواهر الکلام ج۱۶، ص۲۴۶-۲۶۶.    
۶. جواهر الکلام ج۲۹، ص۵۰.    
۷. العروة الوثقی ج۳، ص۶۶۰.    
۸. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۱۵.    
۹. جواهر الکلام ج۲۹، ص۵۰-۵۱.    
۱۰. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۵۲.    
۱۱. جواهر الکلام ج۱۷، ص۵۱-۵۳.    
۱۲. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۱۵.    
۱۳. العروة الوثقی ج۳، ص۶۶۰.    
۱۴. مستند العروة (الصوم) ج۱، ص۵۸.
۱۵. مستند العروة (الصوم) ج۱، ص۸۳-۸۵.
۱۶. جواهر الکلام ج۱۶، ج۲۱۷.    
۱۷. جواهر الکلام ج۱۶، ص۲۵۳.    
۱۸. عروة الوثقی ج۳، ص۵۴۱-۵۷۰.    
۱۹. جواهر الکلام ج۱۶، ص۲۷۴-۲۷۵.    
۲۰. جواهر الکلام ج۱۶، ص۳۰۷-۳۰۸.    
۲۱. جواهر الکلام ج۱۷، ص۷۱-۷۷.    
۲۲. جواهر الکلام ج۳۳، ص۲۵۵-۲۵۶.    
۲۳. جواهر الکلام ج۱۶، ص۲۵۸-۲۶۷.    
۲۴. عروة الوثقی ج۳، ص۵۸۳.    
۲۵. تحریر الوسیلة ج۱، ص۲۸۷.    
۲۶. منهاج الصالحین(خویی) ج۱، ص۲۶۹.    
۲۷. جواهر الکلام ج۱۶، ص۳۰۷.    
۲۸. جواهر الکلام ج۱۶، ص۳۸۴.    
۲۹. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۴۹-۱۵۱.    
۳۰. جواهرالکلام ج۱۶، ص۳۸۴-۳۸۵.    
۳۱. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۵۶-۱۶۱.    
۳۲. جواهرالکلام ج۱۱، ص۳۵۴.    
۳۳. عروة الوثقی ج۳، ص۳۹۶.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۲۴-۶۲۶.    



رده‌های این صفحه : روزه | فقه




جعبه‌ابزار