اف

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اُفّ کلمه‌ای است که در اظهار کراهت از کسی یا چیزی به کار می‌رود واز آن به مناسبت در باب جهاد سخن رفته است.


حرام بودن اف گفتن به والدین

[ویرایش]

آزار رساندن و اهانت کردن به پدر و مادر، هرچند با گفتن اُفّ که کمترین اهانت است حرامو در قرآن کریم از آن نهی شده است.
«وقضی ربک الا تعبدوا الا ایاه وبالولدین احسـنـا اما یبلغن عندک الکبر احدهما او کلاهما فلاتقل لهما اف ولا تنهرهما وقل لهما قولا کریمـا؛و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستید! و به پدر و مادر نیکی کنید! هر گاه یکی از آن دو، یا هر دوی آنها، نزد تو به سن پیری رسند، کمترین اهانتی به آنها روا مدار! و بر آنها فریاد مزن! و گفتار لطیف و سنجیده و بزرگوارانه به آنها بگو.»
افّ که در آیه، از آن نهی شده، همان کلمه و حرکتی است که ناخشنودی شخص را نشان می‌دهد و از کراهت و سختی او درباره طرف مقابل حکایت می‌کند.
در روایات، از افّ به کم‌ترین چیزی که سبب عقوق والدین است، یاد‌ می‌شود: «نهر» در این آیه نیز به‌معنای تند‌شدن، فریاد زدن، بالا بردن دست به نشانه اعتراض و «قول کریم» به سخن نرم، فرمان‌برداری از آنان، صدا نکردن پدرو مادر به اسم، ترک ناسزا و فحش به آنان، پیشی نگرفتن از ایشان، ننشستن پیش از آنان و «خفض جناح ذلّ» در آیه بعد به‌معنای اطاعت از پدر و مادر و عدم مخالفت از خواسته‌های ایشان، خاک‌ساری و تواضع نزد آنان، رأفت و رحمت و نرمی در حقّ ایشان دانسته شده است. از وجوه دیگر احترام به پدر و مادر، دعا برای ایشان حتّی پس از وفات است. برخی از مفسّران ارتباط با دوستان و آشنایان پدر و مادر را نوعی احترام به آنان می‌دانند. در روایت اهل‌بیت ، «احسان به والدین» به‌معنای برخورد نیکو و رسیدگی به نیازهای آنان پیش از درخواست و «قول کریم» به‌معنای طلب مغفرت آمده است. «جناح ذلّ» نیز به نگاه با رأفت و رحمت، و ترک نگاه تند و تیز به آنان، بلند نکردن صدا، بالا نبردن دست، پیش نیفتادن از آنان معنا شده است. احترام به پدر و مادر، از آیه‌۱۰۰ یوسف نیز فهمیده می‌شود. آن‌جا که حضرت یوسف با دیدار پدر و مادر خود آن‌ها را بر تخت خویش نشاند:«و‌رَفَعَ اَبَوَیهِ عَلَی العَرشِ».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۴.    
۲. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۳.    
۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیانفی تفسیر القرآن، ج‌۶‌، ص‌۶۳۱‌.    
۴. سید قطب، فی ظلال القرآن، ج‌۴، ص‌۲۲۲۱.    
۵. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۶‌، ص‌۶۳۱‌.    
۶. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج۱۵، ص۴۱۴-۴۲۱.    
۷. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۶‌، ص۶۳۱‌.    
۸. سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الدر المنثور، ج‌۵، ص۲۵۹‌ ۲۶۲.    
۹. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج‌۲، ص‌۱۲.    
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج‌۲، ص‌۱۵۷‌ ۱۶۳.    
۱۱. یوسف/سوره۱۲، آیه۱۰۰.    
۱۲. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۵، ص‌۴۰۵.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۱۵.    
دائرةالمعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله «احترام».    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | واژگان قرآنی | والدین




جعبه ابزار