اضلال (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اضلال و گمراه ساختن دیگر انسان‌ها امری مذموم و ناپسند است. در این مقاله آیات مرتبط با اضلال معرفی می‌شوند.


بازگشت اثر اضلال

[ویرایش]

بازگشت اثر سوء گمراهگرى، به گمراهگر:
۱. وَدَّتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ.
۲. وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْ‌ءٍ ....

آثار اضلال‌

[ویرایش]


← شركت در گناه‌


اضلال ديگران، موجب شريك شدن در گناه آنان:
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ‌ لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ.

← ظلم‌


گمراه ساختن انسانها، امرى ظالمانه:
۱. ... فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ.
۲. احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ‌ وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى‌ بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ‌ قالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْيَمِينِ‌ قالُوا بَلْ لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ‌ وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ‌ فَحَقَّ عَلَيْنا قَوْلُ رَبِّنا إِنَّا لَذائِقُونَ‌ فَأَغْوَيْناكُمْ إِنَّا كُنَّا غاوِينَ.
۳. وَ قَدْ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلالًا.
۴. إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً رَبِ‌ ... وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَباراً.

← محروميّت از هدايت‌


اضلال مردم، درپى‌دارنده محروميّت از هدایت الهی:
... فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ.

اصرار بر اضلال‌

[ویرایش]

اصرار شیاطین بر گمراه نمودن بی‌تقوایان:
إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ‌ وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ. بر اين اساس كه ضمير در «لايقصرون» به شياطين باز گردد. «اقصار» مصدر «يقصرون» به معناى دست برداشتن است.

تبرئه از اضلال‌

[ویرایش]

مستکبران، تبرئه‌كننده خود در قیامت، از نسبت گمراه‌كنندگى مستضعفان به آنان:
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ نُؤْمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ وَ لا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لَوْ تَرى‌ إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلى‌ بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ‌ قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى‌ بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ.

سنّت اضلال‌

[ویرایش]


← اضلال بی‌تقوایان


سنّت الهی در اضلال بى‌تقوايان:
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ. گاهى گمراهگرى را به خداوند نسبت مى‌دهند كه‌ معنايش به تحیّر و شك انداختن است و يا مجازات و خذلان است، به سبب سوء اختيارى كه بنده دارد و يا از اين جهت است كه خداوند، فطرت انسان را به‌گونه‌اى آفريده كه اگر راهى را برود، چه نيكو باشد، چه مذموم به آن انس مى‌گيرد و آن را صواب مى‌پندارد و منصرف شدن از آن راه بر او سخت مى‌گردد و گويا مانند طبعش مى‌شود؛ از طرفى چون هر چيزى كه سبب وقوع فعلى باشد مى‌توان فعل را به آن نسبت داد، ضلالت بنده را نيز به خداوند نسبت مى‌دهند.

← اضلال پیروان شیطان


گمراه شدن انسانها به سبب پيروى از شیطان، سنّتى الهى:
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَنْ تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَ يَهْدِيهِ إِلى‌ عَذابِ السَّعِيرِ.

← اضلال متجاوزان و تردیدکنندگان


سنّت الهى در گمراه نمودن متجاوزان از حدّ و ترديدكنندگان در حقّانیّت دین:
۱. ... كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ. با استفاده از كلمه «كذلك» كه مفيد سنّت الهى است‌.
۲. مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا ... «من كان فى الضّلالة فليمدد له الرّحمن مدًّا» به اين معنا است كه هر كس در ضلالت غرق شده، گمراهى‌اش مستمرّ مى‌گردد- و به عبارتى- خداوند بر خود واجب كرده است كه با فراهم نمودن زمينه‌ها مثل زخارف دنيايى کافران را به اضلال بكشاند.
۳. مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُوا مِنْ قَبْلُ شَيْئاً كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ الْكافِرِينَ.

عوامل اضلال‌

[ویرایش]


← ابليس‌



← استكبار


نقش استکبار، در اغواى انسانها:
۱. وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ مَحِيصٍ.
۲. وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ‌ وَ إِذا تُتْلى‌ عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً فَبَشِّرْهُ بِعَذابٍ أَلِيمٍ.
۳. ... يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ‌ قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى‌ بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ.
۴. فَأَغْوَيْناكُمْ إِنَّا كُنَّا غاوِينَ‌ إِنَّهُمْ كانُوا إِذا قِيلَ لَهُمْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ.

← جهل‌


جهل و نادانی، زمينه و بسترى مناسب، براى گمراه كردن ديگران:
۱. ... وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ.
۲. ... فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى‌ عَلَى اللَّهِ كَذِباً لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ.
۳. لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ.

← رهبران باطل‌



← شيطان‌



← يهود


اظهار ایمان در ابتداى روز و کفر در انتهاى آن، حيله یهود براى گمراه‌سازى مسلمانان:
وَ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ.

اضلال‌گران‌

[ویرایش]
[۴۳] رجوع شود به مقاله اضلال‌گران (قرآن).


پانویس

[ویرایش]
 
۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۶۹.    
۲. نساء/سوره۴، آیه۱۱۳.    
۳. نحل/سوره۱۶، آیه۲۴.    
۴. نحل/سوره۱۶، آیه۲۵.    
۵. انعام/سوره۶، آیه۱۴۴.    
۶. صافّات/سوره۳۷، آیه۲۲.    
۷. صافّات/سوره۳۷، آیات۲۷-۳۲.    
۸. نوح/سوره۷۱، آیه۲۴.    
۹. نوح/سوره۷۱، آیه۲۷.    
۱۰. نوح/سوره۷۱، آیه۲۸.    
۱۱. انعام/سوره۶، آیه۱۴۴.    
۱۲. اعراف/سوره۷، آیه۲۰۱.    
۱۳. اعراف/سوره۷، آیه۲۰۲.    
۱۴. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۷۹۰.    
۱۵. سبأ/سوره۳۴، آیه۳۱.    
۱۶. سبأ/سوره۳۴، آیه۳۲.    
۱۷. توبه/سوره۹، آیه۱۱۵.    
۱۸. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۱، ص ۱۶۷.    
۱۹. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱، ص ۹۶.    
۲۰. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص ۲۹۹، «ضل».    
۲۱. حج/سوره۲۲، آیه۴.    
۲۲. غافر/سوره۴۰، آیه۳۴.    
۲۳. مریم/سوره۱۹، آیه۷۳.    
۲۴. مریم/سوره۱۹، آیه۷۵.    
۲۵. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱۴، ص ۱۰۱.    
۲۶. حقی، اسماعیل، روح البیان، ج ۵، ص ۳۵۳.    
۲۷. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج ۸، ص ۴۴۲.    
۲۸. غافر/سوره۴۰، آیه۷۴.    
۲۹. رجوع شود به مقاله مصادیق اضلال‌گران (قرآن)، ابلیس.
۳۰. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲۱.    
۳۱. لقمان/سوره۳۱، آیه۶.    
۳۲. لقمان/سوره۳۱، آیه۷.    
۳۳. سبأ/سوره۳۴، آیه۳۱.    
۳۴. سبأ/سوره۳۴، آیه۳۲.    
۳۵. صافّات/سوره۳۷، آیه۳۲.    
۳۶. صافّات/سوره۳۷، آیه۳۵.    
۳۷. انعام/سوره۶، آیه۱۴۴.    
۳۸. انعام/سوره۶، آیه۱۴۴.    
۳۹. نحل/سوره۱۶، آیه۲۵.    
۴۰. رجوع شود به مقاله مصادیق اضلال‌گران (قرآن)، رهبران باطل.
۴۱. رجوع شود به مقاله مصادیق اضلال‌گران (قرآن)، شیطان.
۴۲. آل‌عمران/سوره۳، آیه۷۲.    
۴۳. رجوع شود به مقاله اضلال‌گران (قرآن).


منبع

[ویرایش]

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱۹، ص۵۲، برگرفته از مقاله «اضلال».    



رده‌های این صفحه : موضوعات قرآنی | هدایت و ضلالت

منابع اين صفحه : فرهنگ قرآن




جعبه ابزار