اشاعه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اشاعه در سه معنا به کار رفته است:
۱. انتشار سهم هر یک از مالکان و صاحبان حق در تمام مال یا حق.
۲. مقابل افراز.
۳. انتشار خبر.
بیشتر کاربرد اشاعه در فقه، معنای نخست آن است و معنای دوم آن بیشتر با واژگان شیاع و استفاضه به کار می‌رود.
از اشاعه به معنای نخست، در باب‌های تجارت، رهن، شرکت، مضاربه، مزارعه، اجاره، وقف، هبه، وصیّت و قضاء سخن رفته است.


حق مشاع

[ویرایش]

به مال یا حقّی که چند مالک یا صاحب حق در تمام آن به طور مشاع سهیم باشند، مال یا حق مشاع (مقابل مفروز) گفته می‌شود.

کاربرد اشاعه در فقه

[ویرایش]

بیشتر کاربرد اشاعه در فقه، معنای نخست آن است و معنای دوم آن بیشتر با واژگان شیاع و استفاضه به کار می‌رود.

اشاعه به معنای نخست

[ویرایش]

از اشاعه به معنای نخست، در باب‌های تجارت، رهن، شرکت، مضاربه، مزارعه، اجاره، وقف، هبه، وصیّت و قضاء سخن رفته است.

مورد اشاعه

[ویرایش]

مورد اشاعه یا ملک است- خواه متعلّق آن، عین باشد مانند زمین، یا منفعت مانند منفعت خانه‌ای که چند نفر با هم آن را اجاره کرده‌اند، یا حق مانند حق خیار و حق شفعه.

سبب اشاعه

[ویرایش]

سبب اشاعه نیز شرکت دو یا چند نفر در مال یا حقّی است؛ خواه اختیاری باشد همچون شرکت حاصل از عقد شرکت یا حاصل از معاملات مانند خرید و فروش و خواه قهری به معنای شرکت حاصل از مخلوط شدن قهری سهم دو نفر یا بیشتر در مالی به گونه‌ای که قابل تمیز نباشد همچون شرکت ورثه در مال میت که به سبب ارث حاصل شده است.

اشاعه در بیع

[ویرایش]

اشاعه در بیع دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود.

← فروختن مشاع معلوم از کالای مشخص


فروختن جزء مشاع معلوم از کالایی مشخص مانند یک سوم خانه یا زمین جایز است.

← فروش میوه سر درخت به صورت مشاع


در فروش میوه سر درخت، فروشنده می‌تواند سهمی مشاع از آن را مانند یک سوم، استثنا کند.

← خریدن قسمتی معین از حیوان


خریدن قسمتی معیّن از حیوان زنده به طور مشاع مانند نصف یا یک چهارم جایز است، امّا در جواز این گونه خرید در حیوان ذبح شده، اختلاف می‌باشد.

اشاعه در رهن

[ویرایش]

اشاعه در رهن دارای احکامی است که به آنها اشاره می‌شود.

← حکم اشاعه در رهن


رهن مال مشاع صحیح است.

← اختلاف شریک راهن و مرتهن


در صورت اختلاف شریک راهن با مرتهن در نگهداری گرو، قاضی آن را می‌گیرد و خود، از جانب آن دو مال را نگهداری می‌کند و یا شخص عادلی را بر این کار می‌گمارد.

اجاره، وقف و هبه مال مشاع

[ویرایش]

اجاره،وقفو هبۀمال مشاع صحیح است.
البته در اجاره باید تسلیم عین به مستأجر با اذن شریک باشد و در صورت اجازه ندادن وی، به حاکم شرع مراجعه می‌شود.

مضاربه با مال مشاع

[ویرایش]

نیز مضاربه با مال مشاع صحیح است، امّا باید جنس و مقدار آن معلوم باشد.

← شرائط صحت این نوع عقود


مشاع بودن تمام سود میان عامل و مالک در عقد مضاربه،خواه به طور مساوی باشد مانند نصف و خواه یکی بیشتر و دیگری کمتر مانند دو سوم و یک سوم و نیز مشاع بودن سهم زارع و مالک در تمام محصول در عقد مزارعهو مساقاتاز شرایط صحّت این عقود است.

اشاعه در وصیّت

[ویرایش]

هر گاه موصی برای مثال یک سوم مالش را به طور مشاع برای کسی وصیّت کند، یک سوم اموال وی برای آن کس (موصی له) خواهد بود.

اشاعه در قسمت

[ویرایش]

برای تقسیم مال مشترک میان شریکان، اشاعۀ مالکیّت آنان در تمام آن مال شرط است و بدون آن، موضوع قسمت محقّق نمی‌شود.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۲۸۸.    
۲. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۴۱۸-۴۱۹.    
۳. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۴، ص۸۴.    
۴. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۴، ص۱۵۷.    
۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۲۶.    
۶. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۵، ص۲۵۶.    
۷. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۷، ص۲۱۴.    
۸. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۸، ص۱۹.    
۹. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام ج۲۸، ص۱۷۶.    
۱۰. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۷، ص۲۱۴.    
۱۱. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۳۵۸.    
۱۲. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۶، ص۳۶۴-۳۶۵.    
۱۳. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۷، ص۸.    
۱۴. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۷، ص۷۱.    
۱۵. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۸، ص۳۱۳.    
۱۶. نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۴۲.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۱، ص۵۲۵-۵۲۶.    


رده‌های این صفحه : شرکت | فقه




جعبه‌ابزار