استعاره

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اِستعاره اصطلاحی در علم بیان، نوعی مجاز لغوی با علاقه مشابهت است.


معنای لغوی

[ویرایش]

استعاره از ریشه «ع‌-و‌-ر» گرفته شده و به معنای عاریه خواستن و عاریه گرفتن است. این واژه، از اصطلاحات علم بیان است.

از نخستین مسائل علوم بلاغت

[ویرایش]

استعاره از نخستین مسائل علوم بلاغی است که مورد توجّه مفسّران قرار گرفت و نخست از دامن مباحث مربوط به دفع شبهات از قرآن و اعجاز قرآن برخاست.

تعریف استعاره

[ویرایش]

در تعریف استعاره گفته‌اند: کاربرد لفظ در معنای غیر حقیقی آن همراه با علاقه تشابه میان معنای حقیقی و مجازی و قرینه‌ای که مانع از اراده معنای حقیقی می‌شود.
[۲] جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.
در حقیقت، استعاره نوعی مجاز لغوی است که علاقه آن مشابهت باشد و گاه از آن به «مجاز استعاری» تعبیر می‌کنن،د
[۳] جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.
در برابر مجاز مرسل، و آن مجازی است که علاقه آن غیر مشابهت باشد؛ برای مثال، کسی که انسان شجاعی را در مدرسه دیده است و می‌گوید: «رأیت اسداً فی‌المدرسه» لفظ «اسد» را که نام شیر است به معنای مرد شجاع به‌کار برده است و رابطه میان معنای حقیقی (شیر) و معنای مجازی (انسان شجاع) شباهت است. گوینده، آن مرد شجاع را در ذهن خود به شیر تشبیه، آنگاه نام شیر را به‌صورت استعاره بر او اطلاق کرده است، ازاین‌رو استعاره را تشبیه مختصر نیز نامیده‌اند؛ یعنی تشبیهی که یکی از دو رکنش (مشبّه‌ یا مشبّهٌ‌به) حذف شده باشد.
[۴] جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.
این تعریف از استعاره از زمان عبدالقاهر جرجانی رایج و ازسوی دانشمندان پس از وی، حدود آن به‌طور روشن و مشخّص بیان شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. لسان‌العرب، ج‌۴، ص‌۶۱۸، «عور».    
۲. جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.
۳. جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.
۴. جواهرالبلاغه، ص‌۳۱۵.


منبع

[ویرایش]
دائرةالمعارف قرآن کریم برگرفته از مقاله استعاره.    


رده‌های این صفحه : مجاز مفرد




جعبه‌ابزار