استضعاف

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



استضعاف از ریشه ضَعْف و ضُعف است که در دو معنای «ضعیف یافتن» یا «ضعیف شمردن» و «به ضعف کشاندن» کاربرد دارد.


کاربرد و معنای اصطلاحی

[ویرایش]

پدیده استضعاف غالباً در برابر نوعی برتری‌طلبی نمایان می‌شود. کاربرد واژه استضعاف در برابر «استکبار» در بسیاری از آیات، گواهی بر این سخن است. این ویژگی معنایی استضعاف و کاربرد قرآنی آن سبب شده است که در پی رویکرد اجتماعی مسلمانان به قرآن، معنایی اصطلاحی برای استضعاف در تقابل با اصطلاح استکبار در ادبیات سیاسی اجتماعی مسلمانان فراهم آید. از این دو اصطلاح برای تقسیم جوامع انسانی به دو طبقه «مستضعَف» و «مستکبِر» استفاده می‌شود؛ مستضعفین کسانی هستند که بیرون از کانون قدرت و ثروت زندگی را با محرومیت از امکانات رفاهی و معیشتی موجود در جامعه‌ می‌گذرانند. در فرهنگ اسلامی، مستضعف کسی است که در شناخت حق یا عمل به آن ناتوان شده باشد.

مشتقات استضعاف در قرآن

[ویرایش]

واژه استضعاف در قرآن نیامده است؛ اما مشتقات آن مجموعاً ۱۳ بار به‌کار رفته که ۸ مورد آن به‌صورت فعلی و در قالب واژه‌های «اُسْتُضْعِفُوا»، «اِستَضْعَفُونی»، «یُستضعَفُون» و «یَستضعِفُ» آمده است و ۵ مورد دیگر به‌گونه اسم مفعول به‌صورت «مستضعفین» و «مستضعفون» استعمال شده‌ است.

فهرست منابع

[ویرایش]

بحارالانوار؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ تفسیر التحریر والتنویر؛ تفسیر راهنما؛ التفسیر الکبیر؛ تفسیر کنز‌الدقائق و بحرالغرائب؛ تفسیر المنار؛ تفسیر نورالثقلین؛ جامع‌البیان عن تأویل آی القرآن؛ الجامع لاحکام القرآن، قرطبی؛ الجواهر الحسان فی تفسیر القرآن، ثعالبی؛ روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم؛ الفرقان فی تفسیر القرآن؛ قاموس قرآن؛ مجمع البحرین؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن؛ مفردات الفاظ قرآن؛ المیزان فی تفسیر‌القرآن.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص‌۲۹۵.    
۲. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ج‌۳، ص‌۱۹.    
۳. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، ج‌۷، ص‌۳۱، «ضعف».    
۴. اعراف/سوره۷، آیه۷۵.    
۵. قصص/سوره۲۸، آیه۵.    
۶. سبإ/سوره۳۴، آیه۳۱‌۳۳.    
۷. اعراف/سوره۷، آیه۱۵۰.    
۸. اعراف/سوره۷، آیه۱۳۷.    
۹. قصص/سوره۲۸، آیه۴.    
۱۰. نساء/سوره۴، آیه۷۵.    
۱۱. نساء/سوره۴، آیه۹۷‌۹۸.    
۱۲. نساء/سوره۴، آیه۱۲۷.    
۱۳. انفال/سوره۸، آیه۲۶.    


منبع

[ویرایش]

دائرةالمعارف قرآن کریم برگرفته از مقاله استضعاف.    


رده‌های این صفحه : استضعاف




جعبه ابزار