ارشاد الزراعة (کتاب)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



«ارشاد الزراعة» تالیف قاسم بن یوسف ابونصری هروی ، در موضوع اصول و روش زراعت و کشاورزی و شناخت گیاهان و درختان از جمله نگاشته‌های کهن فارسی عهد صفوی است. تاریخ تالیف این اثر چنان که در آغاز آن آمده سال ۹۲۱ ق است.


معرفی اجمالی

[ویرایش]

مؤلف سبب تالیف کتاب را بر حسب امر و اشاره خواجه عبدالله انصاری ، در عالم خواب ، ذکر می‌کند که به وی دستور می‌دهد کاری را شروع کند تا سبب خشنودی باری تعالی باشد. وی برای رفع سرگردانی از کلام خداوند ( قرآن کریم ) تفال می‌کند و چون آیات مناسبی مشتمل بر محسنات زراعت می‌آید، لذا شروع در امر زراعت را واجب می‌داند و از مردم صاحب تجربه قواعد آن را پرسیده و پس از مراجعه به اهل تحقیق و صاحبان صلاحیت کتاب را به نگارش در آورده است.

ساختار

[ویرایش]

کتاب با مقدمه‌ای از محقق کتاب درباره کتاب و مؤلف آن آغاز شده است. متن اثر نیز در هشت بخش (روضه) تحریر و تدوین شده است.

گزارش محتوا

[ویرایش]

کتاب ارشاد الزراعه از متون ارزشمند و علمی زبان فارسی در رشته کشاورزی است فوائدی که از چاپ این کتاب می‌توان منظور داشت علاوه بر حفظ و نگهداری یکی از متون علمی قدیمی زبان فارسی عبارت است از:
۱. آشنا شدن با اصطلاحات معمول زمان مؤلف درباره کارهای زراعی و نام انواع مختلف میوه‌ها (مثلا متجاوز از صد نوع انگور )، غلات (نام‌های مختلف انواع گندم ، جو ، ارزن ، سبزی‌ها و صیفی کاری) و حبوبات و امثال آن.
۲. اصطلاحات باغداری و طرز باغبانی، طرح و احداث باغهای میوه و امثال آن.
۳. آشنا شدن به طرز آیش گذاردن و تناوب زراعی معمول آن زمان.
۴. شرایط و رسوم کشت باغ و تاکستان و طرز نشاندن تاک.
۵. آشنا شدن به طرز زراعت‌های بزرگ: یونجه، کنجد و کرچک، خشخاش، شاهدانه، گندم و جو و غیره.
۶. فهرست سبزی‌های معمول آن زمان و طرز کشت سبزی‌های مختلف.
۷. نامهای میوه‌ها و طرز پیوند آنها که چه درخت میوه‌ای را به کدام درخت میوه دیگر می‌توان پیوند نمود.
۸. گلاب کشی و عرق کشی از انواع گیاهان معطر.
۹. زنبورداری و پرورش زنبورعسل .
۱۰. پرورش کرم ابریشم .
۱۱. طرز ساختن پنیر و انواع مرباها و حلوبات و پختن شیرینی‌های مختلف.
۱۲. سرکه انداختن و طرز تهیه ترشی‌های متنوع و طرز تهیه آب غوره.
۱۳. خشک کردن میوه‌ها و نگهداری سبزی‌ها به طور صحیح.
۱۴. طرز کود دادن به زراعات و آبیاری و شناختن خاکها.
و بسیاری مطالب دیگر که امروز هم می‌تواند برای مشتاقان این مباحث راهنمای بسیار ارزنده‌ای باشد.

وضعیت کتاب

[ویرایش]

کتاب ارشاد الزراعة برای اولین بار با چند رساله دیگر توسط مرحوم عبدالغفار نجم الدوله به سال ۱۳۲۳ ق به صورت سربی و سنگی طبع شد و پس ازآن که نسخ آن کمیاب گردید، محمد مشیری براساس چهار نسخه خطی موجود این کتاب را تصحیح و تحقیق نموده‌اند و در سال ۱۳۴۶ ش در ۳۲۸ صفحه آن را چاپ و منتشر نمود.
محقق پس از نگارش مقدمه‌ای پیرامون کتاب و مؤلف آن، متن تصحیح شده کتاب را می‌آور و در پایان نیز فهرست نام‌ها، اماکن، اصطلاحات نجومی، پرندگان، حشرات و حیوانات، گیاهان و نام علمی آنها، لغات و اصطلاحات، خوردنی‌ها و آشامیدنیها، اوزان و مقادیر، آلات و ابزارها، و فهرست موضوعات تدوین و تنظیم نموده است.

منبع

[ویرایش]

نرم افزار جامع طب، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.



جعبه ابزار