احکام شرعیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



به مجموعه قوانين و مقرّرات اسلام، احكام شرعى می‌گویند.
احکام شرعی، اعتبارات شرعیِ متعلق به افعال مکلفان را می‌گویند.


تعریف احکام شرعی

[ویرایش]

احكام شرعى مجموعه قوانين و مقرراتى است كه شارع و قانون‌گذار مقدس اسلام، براى اصلاح امور معاش و معاد مردم و جامعه تشريع كرده است.
احکام شرعی، به آن دسته از مجعولات و اعتبارات شرعی گفته می‌شود که به صورت مستقیم یا با واسطه به افعال بندگان تعلق گرفته است.بدیهی است که احکام شرعی از طریق ادله شرعی در دست رس بندگان قرار می‌گیرد، مانند: خطاب «صلّ» که از آن وجوب شرعی به دست می‌آید.

← نکته


تعریف یاد شده شامل تمامی مراحل حکم مرحله جعل ، انشا ، ابلاغ ، وصول و فعلیت می‌گردد؛ بر خلاف تعریف به «انه خطاب الشارع المتعلق بافعال المکلفین» که مرحله جعل حکم را در بر نمی‌گیرد. علاوه بر این‌که همه خطاب‌های شارع در بردارنده حکم شرعی نیست و بعضی از احکام وضعی مانند: جزئیت و شرطیت و سببیت ، خطابی به آن‌ها تعلق نگرفته است. [۱] [۲] [۳] [۴] [۵] [۶]

تقسیمات احکام شرعی

[ویرایش]

احكام شرعى به اعتبارهاى گوناگون داراى تقسيم‌هاى مختلفى است كه مهمترين آن‌ها تقسيم احکام به تكليفى و وضعى است.

← حكم تكليفى


همان بايدها و نبايدها است كه به طور مستقيم به فعل مكلّف مرتبط است و موضوع آن انجام يا ترك فعلى به وسيله مكلّف است.
حكم تكليفى به پنج نوع- وجوب، حرمت، استحباب، کراهت و اباحه- تقسيم مى‌شود.

← حكم وضعى


حكمى است كه صفت شيئ و يا فعل و تركى را تبيين مى‌كند و همواره به طور مستقيم به فعل مكلّف مرتبط نيست و بيشتر، موضوع احكام تكليفى قرار مى‌گيرد.
موضوع حكم وضعى ممكن است اشياء و اعيان خارجى باشد، مانند نجاست و طهارت و يا افعال مكلّفين، همچون صحّت بیع و جزئيّت و ركنيّت رکوع در نماز.
بجز احكام پنج‌گانه تكليفى، تمامى احكام شرعى ديگر مانند نجاست، طهارت، صحّت، بطلان، ملكيّت، شرطيّت و مانعيّت، احكام وضعى‌اند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نائینی، محمد حسین، فوائد الاصول، ج۴، ص۳۸۴.    
۲. طباطبایی حکیم، محمد تقی، الاصول العامة للفقه المقارن، ص۵۵.    
۳. اصفهانی، محمد حسین، الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، ص۳۳۶.    
۴. جرجانی، علی بن محمد، التعریفات، ص۴۱.    
۵. حکیم، محمد سعید، المحکم فی اصول الفقه، ج۱، ص۱۹.    
۶. فاضل لنکرانی، محمد، کفایة الاصول، ج۵، ص۳۱۳.


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق با مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۱، ص۴۲.    
فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۱۰۹، برگرفته از مقاله «احکام شرعی».    






جعبه‌ابزار