اجیرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



به کسی که خود را برای انجام کاری مانند بنّایی و خیّاطی اجاره می‌دهد، اجیر گفته می‌شود. از این رو، این عنوان، به اجارۀ اعمال اختصاص دارد و در باب اجاره از آن سخن رفته است.


اجیر در لغت و اصطلاح

[ویرایش]

اجیر در لغت به معنی مزد گیر است. [۱]
یعنی کسی که با گرفتن دستمزد برای دیگری کار می‌کند. [۲]
و در اصطلاح فقهاء عبارتست از:
«الانسان الذی یُؤجر نفسه أویوجرهُ غیره للاشفاع من عمله و علی هذا یختص الاجیر بإجارة الاَعمال » انسانی است که خودش را اجاره می‌دهد یا غیر از خودش او را اجاره می‌کند تا از عمل او نفع ببرد بنابراین عنوان أجیر اختصاص به اجاره ی اعمال دارد، نه اعیان. [۳]

جایگاه اجیر در باب اجاره

[ویرایش]

اجیر در باب اجاره از آن جهت بحث می‌شود که تمام شرایطی که در اجاره اعیان مثل خانه و ماشین و زمین لازم است (مثل اینکه متعاقدین بالغ باشند – عاقل باشند – منغعت حلال و مقصوده باشد اجرت باید مختص باشد. زمان معلوم باشد)؛ همه اینها در اجاره اشخاص لازم است. مثلاً اگر کسی، شخصی را اجیر کند تا برایش در امر قاچاق شراب، کار کند این اجاره باطل است و اجرت نیز حرام می‌باشد یا اگر زمان مشخص نباشد. اینجا اجاره باطل است.

انواع اجیر

[ویرایش]

اجیر بر دو نوع است.

← اجیر خاص


کسی است که مستاجر وی را برای مدت معینی به کار گماشته است. تا خود اجیر مباشرتاً کار کند. اعم از اینکه مدت معین از حیث ابتدا و انتها، حقیقتاً معین و مشخص باشد یا در حکم معین باشد؛؛ نظیر آنکه اجیری را برای عمل معین اجیر می‌کند، که اول زمان کارش روز معیّن بوده و با او قرار می‌گذارد که کار را بدون سستی و تنبلی انجام دهد، تا تمام کند وچون عمل معین است و زمان انجام آن از دید عرف مشخص است با تعیین ابتدای آن در حکم تعیین حقیقی است.

←← اجیر شدن اجیر خاص برای غیر مستاجر


اگر اجیر خاص برای غیر کاری انجام دهد، که با حق مستاجر اول تنافی نداشته باشد. مثل خواندن صیغه عقد یا یاد دادن قرآن به دیگری در حال اشتغال: اینجا دو احتمال است.
جایز نباشد، اگر چه عمل با حق مستاجر تنافی ندارد ولی زمان مال مستاجر است. و صرفاً منافع اجیر در این وقت باید صرف کار مستاجر گردد. پس حق ندارد بدون رضایت وی برای دیگری عملی انجام دهد.
مجاز و مشروع باشد. قرائن و احوال دیگر شهادت می‌دهند که مستاجر از این گونه تصرفات و اعمال ناراضی نبوده و اجیر می‌تواند این کارها را انجام دهد.

← اجیر مطلق


اجیر معین از دو جهت (مباشرت و زمان) معین بود و اجیر مطلق می‌تواند از یکی یا هر دو جهت مطلق و رها باشد بنابراین اجیر مطلق آن است که جهت انجام عملی اجیر شده بدون اینکه در اجاره قید شده باشد، کار را خودش انجام دهد. ولی زمان مشخص شده است. مثل اینکه اجیر شده برای خیاط در روز جمعه. ولی زمان تحصیل متعلق اجاره، بدون تعین می‌باشد. مثلاً شخصی را اجیر می‌کند می‌گوید لباسم را بدوز فقط خودت ولی زمان را مشخص نمی‌کند در چند روز باید بدوزی.

←← اجیر شدن دوباره اجیر مطلق


اجیر می‌تواند برای دیگری کار انجام دهد. و اذن مستاجر اول لازم نیست، زیرا منفعتش در شخص معین یا زمان معین منحصر نیست. [۴] [۵]

امین بودن اجیر

[ویرایش]

اجیر نسبت به مال مستأجر که در دست او است، امین به شمار می‌رود. بدین جهت، در صورت بروز نقص یا تلف مال- جز در صورتی که کوتاهی کرده یا بنا بر قول مشهور، بر او شرط ضمان شده باشد- ضامن نیست. [۶]

مالک شدن اجیر به اجرت

[ویرایش]

اجیر با عقد اجاره، مالک اجرت می‌شود. [۷]

به کارگیری اجیر بدون تعیین اجرت

[ویرایش]

به‌کارگیری اجیر بدون تعیین اجرت کراهت دارد و در صورت به کارگیری، مستحق اجرة المثل است. [۸]

پانویس

[ویرایش]
 
۱. فرهنگ المنجد (عربی بفارسی) ج۱، ص۸.
۲. فرهنگ عمید، ص۹۲.
۳. الموسوعة الفقهیه المسیره ج۱، ص۲۷۳.    
۴. اللمعة الدمشقیه ص۱۴۱.    
۵. الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیة ج۴، ص۳۴۳-۳۴۴.    
۶. مهذّب الاحکام ج۱۹، ص۹۸.
۷. جواهر الکلام ج۲۷، ص۲۳۷.    
۸. العروة الوثقی ج۵، ص۱۱۷.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۱، ص۲۸۵.    
سایت پژوهه    


رده‌های این صفحه : اجاره | فقه




جعبه‌ابزار