اثر (فقه)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اثر به معنی باقی مانده از چیزی و نتیجه شی‌ء است. از اثر به مناسبت در باب‌های طهارت، صلات و صید و ذباحه بحث شده است.


تعریف و معانی اثر

[ویرایش]

اثر به معنی باقی مانده از چیزی و نتیجه شی‌ء است و دارای چندین معنی است.
۱. به معنی باقی مانده از چیزی.
۲. به معنی نتیجه و آن چیزی است که از چیزی بدست آید.
۳. بمعنی نشانه و آن علامتی است که دلالت بر چیزی می‌کند.
۴. به معنی خبر است و بر سخنان گذشته دلالت دارد نه بر عمل آنان.
۵. آنچه در پی شی‌ء بیاید که فقها آن را حکم گویند.
لفظ اثر گاهی به چیزی که تحقق و فعلیت یافته است به اعتبار این که از چیز دیگر به وجود آمده اطلاق می‌شود و از جهتی به معنی معلول به کار می رود.
اثر مورد بحث، اثر به معنای اول می‌باشد.

تناسب اثر با شیء مؤثر

[ویرایش]

اثر در اصل، به معنای باقی مانده از چیزی است، لیکن باقی مانده از هر چیز، متناسب با آن است؛ به عنوان مثال:

← اثر عقد، ایقاع، زوجیت و...


اثر هر یک از عقد، ایقاع، زوجیّت، مالکیّت و مانند آن‌ها، احکام تکلیفی یا وضعی مترتّب بر آن‌ها است.

← اثر متکلّم


اثر متکلّم، کلام او است؛ چنانچه در علم درایه، بر حدیث، اثر اطلاق شده است.

← اثر مسجد، قبر و نجاست


اثر مسجد و قبر، اجزای بر جای مانده از آن دو و اثر نجاست، ذرّات، رنگ، طعم و بویی است که از آن باقی می‌ماند.

← اثر انگشت


اثر انگشت، علامت و نشانۀ آن است، و گاه به طور مجاز به مناسبت حالّ و محل، اثر بر محل عارض شدن اثر اطلاق می‌شود مانند آثار سجده که بر مواضع هفت‌گانه که هنگام سجده بر زمین نهاده می‌شوند اطلاق می‌گردد.

اثر در ابواب فقهی

[ویرایش]
بحث تفصیلی آثار عقود، ایقاعات، زوجیّت، ملکیّت و مانند آن‌ها در جای خود می‌آید. در این جا به نمونه‌هایی از مسائل آن که در باب‌های طهارت، صلات و صید و ذباحه آمده است اشاره می‌کنیم.

← اثر نجاست در پاک شدن شیء نجس


در تطهیر چیز نجس به وسیلۀ آب، اثر نجاست به معنای ذرّات باقی مانده از آن نیز باید زایل شود، لیکن برطرف شدن اثر آن به معنای بو، رنگ و طعم، شرط نیست.

← باقی ماندن اثر مدفوع در استنجاء با سنگ


در استنجاء موضع مدفوع به سنگ، زوال اثر به معنای ذرّات بسیار ریزی که به طور معمول تنها با شستن از بین می‌رود، لازم نیست.

← استحباب در دفن مرده بر تشییع کنندگان


مستحب است، تشییع‌کنندگان پس از دفن مرده، انگشتان خود را در خاک قبر فرو برند؛ به گونه‌ای که اثر آن باقی بماند.

← اثر استعمال مسلمان در اجزاء حیوان


اجزاء حیوان اعم از گوشت و پوست در صورتی که اثر استعمال مسلمان بر آن باشد، در حکم حیوان تذکیه شده است.

← اثر مالکیت در حیوان شکار شده


شکار حیوانی که اثر مالکیّت بر آن است مانند آن که بالش چیده شده باشد، موجب حصول ملکیّت نمی‌گردد.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. العروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج۱، ص۲۲۵.    
۲. العروة الوثقی،سید کاظم یزدی، ج۱، ص۳۳۳.    
۳. العروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج۲، ص۱۲۳.    
۴. العروة الوثقی، سید کاظم یزدی،ج۲، ص۳۳۴.    
۵. جواهر الکلام،نجفی، محمد حسن، ج۳۶، ص۲۲۶-۲۳۳.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۱، ص۲۴۹.    
خاتمی،احمد،فرهنگ علم کلام،ص۵۰.


رده‌های این صفحه : فقه | معاملات | واژه شناسی




جعبه ابزار