ابن‌شرقی ابوحامد احمد بن‌ محمدحسین‌ نیشابوری‌ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اِبْن‌ِ شَرْقى‌، ابوحامد نیشابوری‌، احمد بن‌ محمد حسین‌ (۲۴۰- ۳۲۵ق‌/۸۵۴ ۹۳۷م‌)، محدث‌ شافعی‌ مذهب‌ بوده است.


اساتید

[ویرایش]

از آنجا که‌ وی‌ ساکن‌ محله‌ای‌ در شرق‌ بود، او را ابن‌ شرقى‌ خوانده‌اند.
[۱] سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۳، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
[۲] یاقوت‌، بلدان، ج۳، ص۲۷۹‌.
وی‌ در شهرهای‌ مختلف‌ در محضر دانشمندان‌ بسیاری‌ به‌ فراگرفتن‌ حدیث‌ پرداخت‌ و پس‌ از چندی‌ در این‌ علم‌ یگانه عصر خود شد.
[۳] سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
[۴] ابن‌ جوزی‌، عبدالرحمان‌، المنتظم، ج ۶، ص۲۸۹‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.
در نیشابور از محمد بن‌ یحیى‌ ذُهلى‌، عبدالرحمان‌ بن‌ بشربن‌ حکم‌، احمد بن‌ ازهر، احمد بن‌ یوسف‌ سلمى‌، احمد بن‌ حفض‌ بن‌ عبدالله‌ و جز آنان‌ حدیث‌ شنید.
[۵] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۶، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
[۶] ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۷، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
[۷] ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۸، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
چنانکه‌ از قراین‌ برمى‌آید، بیشتر دانش‌ خود را از مسلم‌ بن‌ حجاج‌ نیشابوری‌ فراگرفته‌ است‌ و از این‌ رو اغلب‌ منابع‌ از وی‌ به‌ عنوان‌ «شاگرد مسلم‌» یاد کرده‌اند.
[۸] سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
[۹] یاقوت‌، بلدان، ج۳، ص۲۷۹‌.
[۱۰] ابن‌ اثیر، اللباب‌، ج ۲، ص۱۷، قاهره‌، ۱۳۵۶ق‌.
ابن‌ شرقى‌ ابتدا به‌ ری‌ مسافرت‌ کرد و از ابوحاتم‌ رازی‌ حدیث‌ شنید. به‌ همین‌ ترتیب‌ در بغداد از محمد بن‌ اسحاق‌ صاغانى‌، عباس‌ بن‌ محمد دوری‌، عبدالله‌ بن‌ محمّد بن‌ شاکر و احمد بن‌ ابى‌ خیثمه‌، در کوفه‌ از ابوحازم‌ احمد بن‌ ابى‌ غرزه‌ و معاصران‌ وی‌، و در مکه‌ از عبدالله‌ بن‌ ابى‌ مَسّره‌، استماع‌ حدیث‌ نمود.
[۱۱] سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
[۱۲] ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۱، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.


شاگردان

[ویرایش]

ابن‌ شرقى‌ بسیار به‌ حج‌ مى‌رفت‌ و در راه‌ مکه‌ به‌ املای‌ حدیث‌ مى‌پرداخت‌ و همراهان‌ مى‌نوشتند.
افراد متعددی‌ از او روایت‌ کرده‌اند: از جمله‌ ابوالعباس‌ ابن‌ عقده‌، ابواحمد عَسّال‌، ابواحمد ابن‌ عدی‌، ابوعلى‌ نیشابوری‌، زاهد بن‌ احمد سرخسى‌، حسن‌ بن‌ احمد مَخلَدی‌، محمد بن‌ عبدالله‌ جوزقى‌، ابوالحسن‌ علوی‌، ابواحمد حاکم‌ و ابوالحسین‌ حجاجى‌.
[۱۳] ابن‌ جوزی‌، عبدالرحمان‌، المنتظم، ج ۶، ص۲۸۹‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.
[۱۴] سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
[۱۵] ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۸، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.


جایگاه علمی

[ویرایش]

او در شناختن‌ حدیث‌های‌ صحیح‌ از ساختگى‌ تبحر خاصى‌ داشت‌، تا آنجا که‌ ابن‌ خزیمه‌ (د ۳۱۱ق‌/۹۲۳م‌) وی‌ را ملاک‌ و معیار تشخیص‌ حدیث‌ صحیح‌ از دروغین‌ دانسته‌ است‌.
[۱۶] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۷، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
دارقطنى‌ وثاقت‌ و امانت‌ او را در نقل‌ حدیث‌ ستوده‌ و کلام‌ ابن‌ عقده‌ را که‌ در تضعیف‌ ابن‌ شرقى‌ بیان‌ شده‌، مردود دانسته‌ است‌.
[۱۷] ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۹، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
[۱۸] ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۲، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
[۱۹] ذهبى‌، محمد، میزان‌ الاعتدال، ج ۱، ص۱۵۶‌، به‌ کوشش‌ على‌ محمد بجاوی‌، بیروت‌، ۱۳۸۲ق‌/ ۱۹۶۳م‌.
[۲۰] خطیب‌ بغدادی‌ خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۶، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
[۲۱] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۷، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
نیز وی‌ را توثیق‌ کرده‌، و ابن‌ عدی‌ گفته‌ که‌ کسى‌ را در حفظ حدیث‌ و بیان‌ آن‌ همانند او نیافته‌ است‌.
[۲۲] ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۲، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.


آثار

[ویرایش]

تنها اثر وی‌ احادیث‌ من‌ المسند الصحیح‌ است‌ که‌ فقط ۴ برگ‌ آن‌ به‌ صورت‌ دست‌ نوشته‌ای‌ در ظاهریه‌ موجود است‌.
[۲۳] ظاهریه‌، ص ۴۰۲، خطى‌ (مجامیع‌).
[۲۴] ظاهریه‌، ص۴۰۳، خطى‌ (مجامیع‌).


فهرست منابع

[ویرایش]

۱) ابن‌ اثیر، اللباب‌، قاهره‌، ۱۳۵۶ق‌.
۲) ابن‌ جوزی‌، عبدالرحمان‌، المنتظم‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.
۳) خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
۴) ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
۵) ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
۶) ذهبى‌، محمد، میزان‌ الاعتدال‌، به‌ کوشش‌ على‌ محمد بجاوی‌، بیروت‌، ۱۳۸۲ق‌/ ۱۹۶۳م‌.
۷) سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۸) ظاهریه‌، خطى‌ (مجامیع‌).
۹) یاقوت‌، بلدان‌.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۳، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۲. یاقوت‌، بلدان، ج۳، ص۲۷۹‌.
۳. سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۴. ابن‌ جوزی‌، عبدالرحمان‌، المنتظم، ج ۶، ص۲۸۹‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.
۵. خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۶، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
۶. ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۷، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
۷. ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۸، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
۸. سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۹. یاقوت‌، بلدان، ج۳، ص۲۷۹‌.
۱۰. ابن‌ اثیر، اللباب‌، ج ۲، ص۱۷، قاهره‌، ۱۳۵۶ق‌.
۱۱. سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۱۲. ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۱، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
۱۳. ابن‌ جوزی‌، عبدالرحمان‌، المنتظم، ج ۶، ص۲۸۹‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.
۱۴. سمعانى‌، عبدالکریم‌، الانساب‌، ج ۸، ص۸۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۹۷ق‌/ ۱۹۷۷م‌.
۱۵. ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۸، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
۱۶. خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۷، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
۱۷. ذهبى‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۳۹، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و ابراهیم‌ ذیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.
۱۸. ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۲، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
۱۹. ذهبى‌، محمد، میزان‌ الاعتدال، ج ۱، ص۱۵۶‌، به‌ کوشش‌ على‌ محمد بجاوی‌، بیروت‌، ۱۳۸۲ق‌/ ۱۹۶۳م‌.
۲۰. خطیب‌ بغدادی‌ خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۶، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
۲۱. خطیب‌ بغدادی‌، احمد، تاریخ‌ بغداد، ۴ج، ص۴۲۷، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.
۲۲. ذهبى‌، محمد، تذکرة الحفاظ، ج ۳، ص۸۲۲، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
۲۳. ظاهریه‌، ص ۴۰۲، خطى‌ (مجامیع‌).
۲۴. ظاهریه‌، ص۴۰۳، خطى‌ (مجامیع‌).


منبع

[ویرایش]
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن شرقی»، ج۴، ص۱۳۸۰.    


رده‌های این صفحه : حدیث شناسی | محدثین اهل سنت




جعبه‌ابزار