ابن‌سراقه ابوالحسن‌ محمد بن یحیی‌ عامری‌ بصری‌

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



اِبن سُراقه‌، ابوالحسن‌ محمد بن یحیی‌ عامری‌ بصری‌ (د ح‌ ۴۱۰ق‌/۱۰۱۹م‌)، محدث، فقیه‌ و رجالی شافعی ‌ بود.


بیوگرافی

[ویرایش]

از زندگی‌ وی‌ اطلاعی‌ در دست‌ نیست‌. همین‌ اندازه‌ می‌دانیم‌ که‌ در فقه‌ شافعی‌ و حدیث ‌ بسیار توانا بوده‌ و در این‌ میان‌ به‌ حدیث‌ دلبستگی‌ وافر داشته‌ و به‌ قصد فراگیری‌ حدیث‌ به‌ فارس ‌، اصفهان ‌، دینور و اهواز مسافرت‌ کرده‌ و مدتی‌ نیز درآمِد (دیار بکر) اقامت‌ گزیده‌ است‌.
[۱] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
[۲] سبکی‌، عبدالوهاب‌، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، ج۴، ص۲۱۱، به‌ کوشش‌ عبدالفتاح‌ محمد حلو و محمود محمد طناحی‌، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.


اساتید

[ویرایش]

وی‌ از ابن داسه‌ ، ابواسحاق‌ هُجَیْمی‌ و ابن عبّاد روایت کرده‌ است‌.
[۳] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
از دیگر استادانش‌ می‌توان‌ ابوالفتح‌ اَزْدی‌ موصلی‌ (د ۳۷۴ق‌/۹۸۴م‌) که‌ در موصل‌ از او استفاده‌ کرده‌، ابوالحسین‌ ابن لبّان‌ ، و ابوالحسن‌ دارقطنی‌ (د ۳۸۵ق‌/۹۵۵م‌) را نام‌ برد.
[۴] عبادی‌، محمد، طبقات‌ الفقهاءِ الشافعیة، ج۱، ص۱۰۰، به‌ کوشش‌ گوستا ویتستام‌، لیدن‌، ۱۹۶۴م‌.
[۵] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
[۶] اسنوی‌، عبدالرحیم‌، طبقات‌ الشافعیة، ج۲، ص۲۷، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌، بغداد، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.


ملقب به حافظ

[ویرایش]

ملقب‌ بودن‌ او به‌ حافظ
[۷] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
حکایت از مهارتش‌ درحدیث و پایگاه‌روایی‌ِ او دارد.

آثار

[ویرایش]

ابن‌سراقه‌ ۱۵ تألیف‌ در فقه ‌، حدیث‌، فرایض ‌، سجلاّت‌ (عهود و احکام‌) و علم‌ اعداد پدید آورده‌ که‌ نسخ آن‌ها در دست‌ نیست‌، و آن‌ها عبارتند از کتاب‌ مالایسع‌ المکلّف‌ جهله‌، الاعجاز، الا´دب‌ الشّاهد و ما یثبت‌ به‌ الحق‌ علی‌ الجامد، ادب‌ القضاة، الا´عداد که‌ ابن الصّلاح‌ از آن‌ فواید و غرایبی‌ نقل‌ کرده‌ است‌، کتاب‌ التلّقین‌، کتاب‌ الحیل‌، الکشف‌ عن‌ اصول‌ِ، الفرائض‌ بذکر البراهین‌ و الدّلائل‌ که‌ کتابی‌ قطور است‌، الشّافی‌ که‌ در باب‌ وصیت ‌ و ارث ‌ است‌، شرح‌ مختصر المزنی‌، و نیز کتابی‌ درباره شهادات ‌ است‌.
[۸] سبکی‌، عبدالوهاب‌، بقات‌ الشافعیة الکبری‌، ج۴، ص۲۱۲، ط به‌ کوشش‌ عبدالفتاح‌ محمد حلو و محمود محمد طناحی‌، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.
[۹] اسنوی‌، عبدالرحیم‌، طبقات‌ الشافعیة، ج۲، ص۲۷، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌، بغداد، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
[۱۰] ابن قاضی‌ شهبه‌، ابوبکر، طبقات‌ الشّافعیة، ج۱، ص۱۹۴- ۱۹۵، به‌ کوشش‌ حافظ عبدالعلیم‌ خان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۹۷۸.
[۱۱] طاش‌ کوپری‌زاده‌، احمد، مفتاح‌ السعادة، ج۲، ص۴۸۲- ۴۸۸، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
[۱۲] حاجی‌ خلیفه‌، کشف‌ الظنون، ج۲، ص۱۶۳۵.
زرکلی
[۱۳] زرکلی‌، خیرالدین‌، الاعلام‌، ج۷، ص۱۳۶، بیروت‌، ۱۹۸۶م‌.
گوید: یکی‌ از آثار ابن سراقه‌ را با عنوان‌ التفّاحة فی‌ مقدمات‌ المساحة (رساله‌ای‌ در یک‌ برگ‌) در واتیکان‌ دیده‌ است‌.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابن قاضی‌ شهبه‌، ابوبکر، طبقات‌ الشّافعیة، به‌ کوشش‌ حافظ عبدالعلیم‌ خان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۹۷۸.
(۲) اسنوی‌، عبدالرحیم‌، طبقات‌ الشافعیة، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌، بغداد، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
(۳) حاجی‌ خلیفه‌، کشف‌ الظنون.
(۴) ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
(۵) زرکلی‌، خیرالدین‌، الاعلام‌، بیروت‌، ۱۹۸۶م‌.
(۶) سبکی‌، عبدالوهاب‌، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، به‌ کوشش‌ عبدالفتاح‌ محمد حلو و محمود محمد طناحی‌، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.
(۷) طاش‌ کوپری‌زاده‌، احمد، مفتاح‌ السعادة، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
(۸) عبادی‌، محمد، طبقات‌ الفقهاءِ الشافعیة، به‌ کوشش‌ گوستا ویتستام‌، لیدن‌، ۱۹۶۴م‌.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
۲. سبکی‌، عبدالوهاب‌، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، ج۴، ص۲۱۱، به‌ کوشش‌ عبدالفتاح‌ محمد حلو و محمود محمد طناحی‌، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.
۳. ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
۴. عبادی‌، محمد، طبقات‌ الفقهاءِ الشافعیة، ج۱، ص۱۰۰، به‌ کوشش‌ گوستا ویتستام‌، لیدن‌، ۱۹۶۴م‌.
۵. ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
۶. اسنوی‌، عبدالرحیم‌، طبقات‌ الشافعیة، ج۲، ص۲۷، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌، بغداد، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
۷. ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۷، ص۲۸۱، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
۸. سبکی‌، عبدالوهاب‌، بقات‌ الشافعیة الکبری‌، ج۴، ص۲۱۲، ط به‌ کوشش‌ عبدالفتاح‌ محمد حلو و محمود محمد طناحی‌، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.
۹. اسنوی‌، عبدالرحیم‌، طبقات‌ الشافعیة، ج۲، ص۲۷، به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌، بغداد، ۱۳۹۱ق‌/۱۹۷۱م‌.
۱۰. ابن قاضی‌ شهبه‌، ابوبکر، طبقات‌ الشّافعیة، ج۱، ص۱۹۴- ۱۹۵، به‌ کوشش‌ حافظ عبدالعلیم‌ خان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۹۷۸.
۱۱. طاش‌ کوپری‌زاده‌، احمد، مفتاح‌ السعادة، ج۲، ص۴۸۲- ۴۸۸، بیروت‌، ۱۹۸۵م‌.
۱۲. حاجی‌ خلیفه‌، کشف‌ الظنون، ج۲، ص۱۶۳۵.
۱۳. زرکلی‌، خیرالدین‌، الاعلام‌، ج۷، ص۱۳۶، بیروت‌، ۱۹۸۶م‌.


منبع

[ویرایش]
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن‌سراقه»، ج۳، ص۱۳۰۱.    






جعبه ابزار