آیه نبا (علوم قرآنی)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آیه ۶ حجرات، درباره وظیفه شنونده در قبال خبر فاسق که به آیه نبا معروف است بحث می کند.


تعریف

[ویرایش]

به آیه ۶ سوره حجرات «آیه نبا» می‌گویند

آیه مربوطه

[ویرایش]

(یا ایها الذین آمنوا ان جاءکم فاسق بنبا فتبینوا ان تصیبوا قوما بجهالة فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین)؛
"‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید اگر فاسقی برایتان خبری آورد نیک وارسی کنید مبادا به نادانی گروهی را آسیب برسانید و (بعد) از آنچه کرده‌اید پشیمان شوید ".

شان نزول

[ویرایش]

مفسران در شان نزول این آیه نوشته‌اند که ولید بن عقبه برادر مادری عثمان، از سوی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم ماموریت یافت نزد قبیله بنی مصطلق رفته، از ایشان زکات بستاند. او رفت و بنی مصطلق برای احترام وی شادی کنان به استقبالش رفتند. چون در عهد جاهلیت بین او و آنان دشمنی بود، ولید هراسان شد و پنداشت برای کشتن او هجوم آورده‌اند؛ لذا گریخت و به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم گفت آن‌ها از دادن زکات ابا کردند و قصد ریختن خون مرا داشتند.

تفحص در مورد خبر ولید

[ویرایش]

حضرت صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم یکی را فرستاد تا در کار آنان تفحص کند. او رفت و بنی مصطلق را مشغول عبادت یافت و زکات را از آنان گرفت و بازگشت. این جا بود که این آیه نازل شد و دستور تفحص در اخبار فاسقان را صادر کرد.

وظیفه امت در قبال رهبر

[ویرایش]

این آیه، یکی از وظایف امت درباره رهبر بزرگ جامعه را بیان می‌کند و می‌گوید وقتی مردم خبری نزد او می‌آورند باید از روی تحقیق باشد، و اگر شخص فاسقی از چیزی خبر داد، بدون تحقیق نپذیرند و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم و رهبر جامعه را برای پذیرش آن تحت فشار قرار ندهند.

اثبات حجیت خبر واحد

[ویرایش]

بعضی از اصولیان به این آیه برای اثبات حجیت خبر واحد، استناد کرده‌اند. آن‌ها می‌گویند: این آیه، مفهوم دارد؛ یعنی اگر در خبر فاسق باید جست و جو و بررسی کرد، پس در خبر عادل نباید فحص و بررسی کرد و باید آن را پذیرفت؛ اما از قدما شیخ طوسی و ابوالفتوح رازی آن را نپذیرفته، استدلال می‌کنند که فرد عادل هم ممکن است در خبری اشتباه کند.
[۳] منصور، عبدالحمید یوسف، نیل الخیرات فی القراءات العشرة، ج۱۸، ص۳۱۱.
[۴] حجتی، محمد باقر، پژوهشی در تاریخ قرآن کریم، ص۹۸-۹۹.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. حجرات/سوره۴۹، آیه۶.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲۲، ص۱۵۲.    
۳. منصور، عبدالحمید یوسف، نیل الخیرات فی القراءات العشرة، ج۱۸، ص۳۱۱.
۴. حجتی، محمد باقر، پژوهشی در تاریخ قرآن کریم، ص۹۸-۹۹.


منبع

[ویرایش]

علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «آیه نبا».    



جعبه ابزار