آیه فیء

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آیه مربوط به حکم غنائم به دست آمده بدون جنگ و درگیرى را آیه فیء گویند.


منظو از آیه فیء

[ویرایش]

به آیه ۷ سوره حشر "آیه فى ء" مى گویند: "ما أفاءالله على رسوله من اهل القرى فلله و للرسول و لذى القربى و الیتمى والمسکین و ابن السبیل کى لا یکون دولة بین الاغنیاء منکم و ما اتکم الرسول فخذوه و ما نهکم عنه فانتهوا و اتقواالله ان الله شدید العقاب ؛ آن چه خدا از (مال و زمین) مردم آبادى ها به پیامبرش باز گردانید از آن خدا و پیامبر و خویشاوندان و یتیمان و مستمندان و در راه ماندگان است، تا میان توانگرانتان دست گردان نباشد. و آن چه را پیامبر براى شما آورد بگیرید - و اجرا کنید - و از آن چه شما را باز داشت، باز ایستید، و از خدا پروا کنید، که خدا سخت کیفر است ."

معنای لغوی فیء

[ویرایش]

"فیء" در اصل به معناى "رجوع و بازگشت " است.

معنای اصطلاحی فیء

[ویرایش]

در اصطلاح فقهی به آن دسته از غنایم جنگی گفته مى شود که بدون دردسر و زحمت و رنج و خون ریزى نصیب جامعه اسلامی مى شود.

شأن نزول آیه فیء

[ویرایش]

این آیه و آیه ۶ همین سوره ناظر به داستان شکست یهود "بنی نضیر" است که پس از بیرون رفتن آنان از مدینه، باغ ها و زمین هاى کشاورزى و خانه ها و قسمتى از اموال شان در مدینه باقى ماند و مسلمانان در اندیشه تقسیم آن ها براساس سنت جاهلی بودند که این آیه (آیه فىء) نازل شد و با صراحت بیان کرد که چون براى این اموال، جنگى نشده و مسلمانان زحمتى نکشیده اند تمام آن به رسول خدا (رئیس حکومت اسلامی) تعلق دارد و او هرگونه صلاح بداند تقسیم مى کند. و از آن جایى که شخص پیامبر مدافع و حافظ حقوق نیازمندان است، قسمت عمده را در مورد آنان صرف مى کند.

مصارف فیء

[ویرایش]

در نتیجه مى توان گفت که این آیه مصارف "فی ء" و غنایمى که بدون زحمت و خون ریزى به دست آمده را بیان مى کند، که شش مصرف دارد:
۱ - سهم خدا؛
۲ - سهم پیامبر خدا؛
۳ - سهم ذی القربی؛
۴ - سهم یتیمان؛
۵ ـ سهم مسکینان؛
۶ - سهم در راه ماندگان.

اهدا فدک طبق آیه فیء

[ویرایش]

از دیگر نکات مهم درباره این آیه، که به آن ارتباط دارد، داستان غم انگیز "فدک " است .
پیامبر (ص) با توجه به این آیه و آیه ۶ همین سوره - که خداوند فى ء را مخصوص پیامبر دانست - مجاز بود که آن را در راههاى ذکر شده مصرف نماید ؛ یکى از آن راه ها مصرف در زندگى ذى القربى یعنى خاندان علی (ع) و فاطمه (س) بود. با توجه به این، پیامبر (ص) فدک - دهکده اى آباد در اطراف مدینه و از یهودیان خیبر، که بدون خون ریزى و جنگ به غنیمت گرفته بود - را به دخترش فاطمه (س) بخشید.

سند اهداء فدک

[ویرایش]

این ( ا هداء فدک از سوی پیامبر (ص) به دخترش فاطمه ) سخنى است که بسیارى از مورخان شیعه و سنی به آن تصریح کرده اند.

عاقبت فدک

[ویرایش]

ولى بعد از پیامبر کسانى که نمى توانستند وجود این قدرت اقتصادی را در دست علی (ع) و فاطمه (س) ببینند و آن را مخالف قدرت سیاسی خود مى دیدند، به بهانه هاى واهى آن را به چنگ خود گرفتند.

مستندات مقاله

[ویرایش]

طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج۱۹، ص۲۰۳.    
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیرنمونه، ج۲۳، ص۵۰۱-۵۱۲.    
جمعی از محققان، مجله رسالة القرآن فصلنامه، ش ۱۹، ص۲۰۱-۲۱۰.

منبع

[ویرایش]

مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.    


رده‌های این صفحه : اسامی آیات و سور | فدک | قرآن شناسی




جعبه ابزار