آیات عصمت انبیاء

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آیات دالّ بر مصونیت پیامبران از هر گونه لغزش و خطا را آیات عصمت انبیا گویند.


معنای لغوی و اصطلاحی عصمت

[ویرایش]

لفظ " عصمت " باتمام مشتقاتش، سیزده بار در قرآن آمده است و این لفظ از نظر " ریشه شناسى " یک معنا بیش ندارد و آن " نگاه داری و بازداری " است و در قرآن نیز، به همین معنا به کار رفته است.
در اصطلاح یک حالت راسخ نفسانی و یک نیروی باطنی است که معصوم را از ارتکاب گناه به صورت مطلق، و حتى از اندیشه درباره گناه باز مى دارد.
البته مقام عصمت تنها به معناى " مصونیت از ارتکاب معصیت و گناه " نیست، بلکه شاخه مهم دیگرى دارد که آن " مصونیت از هرگونه خطا و لغزش و انحراف و گمراهی " است .

معنای عصمت در قرآن

[ویرایش]

لفظ "عصمت" با تمام مشتقاتش سیزده بار در قرآن آمده است. این لفظ از نظر ریشه شناسی بیش از یک معنا ندارد و آن "نگاهداری و بازداری" بوده و در قرآن نیز به همین معنا به کار رفته است. و در اصطلاح، یک حالت راسخ نفسانی و یک نیروی باطنی است که معصوم را از ارتکاب گناه به صورت مطلق و حتی از اندیشه درباره گناه بازمی دارد.

شاخه‌های عصمت

[ویرایش]

البته مقام عصمت تنها به معنای مصونیت از ارتکاب گناه نیست؛ بلکه شاخه مهم دیگر آن مصونیت از هرگونه خطا و لغزش و انحراف و گمراهی است.
این دو شاخه اصلی عصمت نیز هر کدام شاخه‌های مختلفی دارد؛ مانند:
۱. عصمت از گناهان کبیره و صغیره پیش از نبوت و پس از آن؛
۲. مصونیت از خیانت در ابلاغ وحی و رسالت؛
۳. مصونیت از خطا در اعمال دنیوی و شخصی.

معنای آیات عصمت

[ویرایش]

آیات متعددى از قرآن کریم دلالت بر عصمت دارد که آن را " آیات عصمت انبیا " مى نامند.

مصادیق آیات عصمت

[ویرایش]

آیات عصمت انبیا عبارت اند از آیات : ۱۲۴ و ۲۱۳ سوره بقره؛ ۷ سوره حشر؛ ۶۵ و ۸۰ سوره نساء؛ ۲۱ و ۳۳ و ۶۴ سوره احزاب؛ ۹ سوره انعام، ۳ و ۴ سوره نجم، ۱ و ۲ سوره فتح و ...

ترک اولی

[ویرایش]

اما آیاتى که متضمن لغزش برخى از انبیا است، از سوى مفسران به "ترک اولی " تفسیر و تأویل شده است.
[۲] سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۵، ص۴-۶۶.
[۳] سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۱۰، ص۱۴۹-۱۸۷.
[۴] قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۸.
[۵] مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن , روش تازه اى درتفسیر موضوعى قرآن، ج۷، ص۷۵-۱۷۳.
[۶] معرفت، محمد هادی، التمهید فى علوم القرآن، ج۳، ص۴۱۸-۴۶۰.


برخی آیات عصمت

[ویرایش]

آیات: ۱۲۴ و ۲۱۳ سوره بقره ، ۷ سوره حشر ، ۶۵ و ۸۰ سوره نساء ، ۲۱ و ۳۳ و ۶۴ سوره احزاب ، ۹ سوره انعام ، ۳ و ۴ سوره نجم ، ۱ و ۲ سوره فتح و… به دلیل این که بر عصمت انبیا دلالت دارند، "آیات عصمت" نامیده می‌شوند.
اما در برخی آیات به لغزش برخی از انبیا اشاره شده است که مفسران آن‌ها را به "ترک اولی" تفسیر و تاویل کرده‌اند.
[۱۸] سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۵، ص۴-۶۶.
[۱۹] سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۱۰، ص۱۴۹-۱۸۷.
[۲۲] مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، روش تازه‌ای درتفسیر موضوعی قرآن، ج۷، ص۷۵-۱۷۳.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج۲، ص۱۳۳-۱۳۹.    
۲. سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۵، ص۴-۶۶.
۳. سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۱۰، ص۱۴۹-۱۸۷.
۴. قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۸.
۵. مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن , روش تازه اى درتفسیر موضوعى قرآن، ج۷، ص۷۵-۱۷۳.
۶. معرفت، محمد هادی، التمهید فى علوم القرآن، ج۳، ص۴۱۸-۴۶۰.
۷. بقره/سوره۲، آیه۱۲۴.    
۸. بقره/سوره۲، آیه۲۱۳.    
۹. حشر/سوره۵۹، آیه۷.    
۱۰. نساء/سوره۴، آیه۶۵.    
۱۱. نساء/سوره۴، آیه۸۰.    
۱۲. احزاب/سوره۳۳، آیه۲۱.    
۱۳. احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.    
۱۴. احزاب/سوره۳۳، آیه۶۴.    
۱۵. انعام/سوره۶، آیه۹.    
۱۶. نجم/سوره۵۳، آیه۳ ۴.    
۱۷. فتح/سوره۴۸، آیه۱ ۲.    
۱۸. سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۵، ص۴-۶۶.
۱۹. سبحانی، جعفر، منشور جاوید قرآن، ج۱۰، ص۱۴۹-۱۸۷.
۲۰. قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۵، ص۸.    
۲۱. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۳۳-۱۳۹.    
۲۲. مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، روش تازه‌ای درتفسیر موضوعی قرآن، ج۷، ص۷۵-۱۷۳.
۲۳. معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، ج۳، ص۴۱۹.    


منبع

[ویرایش]

مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.    
فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «آیات عصمت انبیاء».    


رده‌های این صفحه : اسامی آیات و سور | عصمت | قرآن شناسی




جعبه ابزار