آیات صفت وجه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آیات صفت وجه به آیات بیانگر صفت وجه برای خدا اطلاق می‌شود.


تعریف

[ویرایش]

"آیات صفت وجه" به آیاتی اشاره دارد که وصف وجه را به خداوند نسبت داده و مقصود از آن "ذات خداوند" یا "خشنودی خداوند" و مانند آن است.

واژه وجه در قرآن

[ویرایش]

واژه "وجه" در قرآن در معانی متعددی به کار رفته است:
۱. صورت (عضو بدن): ؛
۲. اول و ابتدای زمان : ؛
۳. ثواب و خشنودی: ؛
۴. طرف و جهت: ؛
۵. دوستی و محبت : ؛
۶. ذات و عین: .

اقسام آیات وجه

[ویرایش]

در بسیاری از آیات قرآن "وجه" به خدا نسبت داده شده است که این آیات دو قسمند:

← ایات نسبت دهنده وجه به ذات خداوند


آیاتی که "وجه" را به خداوند نسبت داده‌اند و منظور آن‌ها ذات پروردگار است؛ مانند:
۱) آیه ۲۶ و ۲۷ سوره الرحمن : (کل من علیها فان ویبقی وجه ربک ذو الجلال والاکرام)؛ "هر چه بر [۱۶]     است فانی شونده است و ذات باشکوه و ارجمند پروردگارت باقی خواهد ماند".
۲) آیه ۸۸ سوره قصص : (… کل شیء هالک الا وجهه…)؛ " جز ذات او همه چیز نابودشونده است".
در جوامع الجامع ، مجمع البیان ، کشاف ، تفسیر بیضاوی و… مراد از "وجه" در هر دو آیه را "ذات خداوند" دانسته‌اند.

← آیات نسبت دهنده وجه به صفات خداوند


آیاتی که "وجه" را به خدا نسبت داده‌اند؛ ولی منظور رحمت، ثواب و خشنودی خداوند است؛ مانند:
۱) آیه ۲۲ سوره رعد : (والذین صبروا ابتغاء وجه ربهم…)؛ "و کسانی که برای طلب خشنودی پروردگارشان شکیبایی کردند".
۲) آیه ۹ سوره انسان : (انما نطعمکم لوجه الله…)؛ "ما برای خشنودی خداست که به شما می‌خورانیم".
۳) آیه ۵۲ سوره انعام : (ولا تطرد الذین یدعون ربهم بالغداة والعشی یریدون وجهه…)؛ "و کسانی را که پروردگار خود را بامدادان و شامگاهان می‌خوانند در حالی که خشنودی او را می‌خواهند مران".

اعتقاد مشبهه

[ویرایش]

مشبهه با استناد به ظواهر برخی آیات مذکور مثل آیه ۱۱۵ سوره بقره (… فاینما تولوا فثم وجه الله…)؛ گفته‌اند خداوند تبارک و تعالی نیز همانند انسان صورت دارد. بطلان این اعتقاد ، واضح است؛ زیرا "وجه" در برخی از آیات به معنای "ذات" و در آیه ۱۱۵ سوره بقره به معنای "جهت و طرف" است؛ نه صورت خداوند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. نساء/سوره۴، آیه۴۳.    
۲. بقره/سوره۲، آیه۱۴۴.    
۳. بقره/سوره۲، آیه۱۴۹.    
۴. بقره/سوره۲، آیه۱۵۰.    
۵. بقره/سوره۲، آیه۱۷۰.    
۶. آل عمران/سوره۳، آیه۱۰۶.    
۷. آل عمران/سوره۳، آیه۱۰۷.    
۸. آل عمران/سوره۳، آیه۷۲.    
۹. بقره/سوره۲، آیه۲۷۲.    
۱۰. انعام/سوره۶، آیه۵۲.    
۱۱. بقره/سوره۲، آیه۱۱۵.    
۱۲. یوسف/سوره۱۲، آیه۹.    
۱۳. رحمن/سوره۵۵، آیه۲۷.    
۱۴. قصص/سوره۲۸، آیه۸۸.    
۱۵. رحمن/سوره۵۵، آیه۲۶ ۲۷.    
۱۶. قصص/سوره۲۸، آیه۸۸.    
۱۷. رعد/سوره۱۳، آیه۲۲.    
۱۸. انسان/سوره۷۶، آیه۹.    
۱۹. انعام/سوره۶، آیه۵۲.    
۲۰. بقره/سوره۲، آیه۱۱۵.    
۲۱. معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، ج۳، ص۱۴۷.    
۲۲. قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۷، ص۱۸۴-۱۸۷.    
۲۳. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، ج۳، ص۱۸-۱۹.    
۲۴. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۲۵۸-۲۵۹.    
۲۵. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۶، ص۹۰-۹۵.    
۲۶. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۳، ص۳۰۱-۳۰۲.    
۲۷. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱۳، ص۴۵-۴۸.    
۲۸. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱، ص۴۱۵.    
۲۹. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۲، ص۳۵۴.    


منبع

[ویرایش]

فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته ازمقاله «آیات صفت وجه».    






جعبه ابزار