آل داود (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آلِ داوود، یا آل داود (در رسم‌الخط قرآن) یکی از اعلام قرآنی است و عنوانی می‌ باشد برای خاندان داود بن اشعیا (۱۰۰۸ یا ۱۰۳۳-۹۸۷ق م) علیه‌السلام.
[۱] خرمشاهی، دانش‌ نامه قرآن، ج ۱، ص ۴۶.
و مقصود از آل داود علیه‌السلام فرزندان آن حضرت مانند سليمان علیه‌السلام هستند.


مفهوم شناسی

[ویرایش]

آل داود از دو کلمه تشکیل شده است:
۱-آل: این واژه مقلوب لفظی اهل می‌ باشد. و اهل به کسانی گفته می‌ شود که نسبی یا دینی یا چیزی همانند آن، آنها را با یکد یگر جمع و مربوط کند. "آل" به شریف‌ تر و با فضیلت ‌تر ها اضافه می ‌شود مثل آل الله، ولی اهل اضافه شدنش کلی و عمومی است.
۲-داود: در لغت کلمه "داود" به معنی محبوب می‌ باشد و در اصطلاح نام یکی از پیامبران بنی اسرائیل است که در بیت لحم متولد شد. داود از فرزندان یهود پسر یعقوب و از پیامبران بنی‌اسرائیل است که در هزاره یکم قبل از میلاد مسیح می‌زیسته و سِفر مزامیر در کتاب تورات از اوست. وی به جای شائول(طالوتپادشاه بنی اسرائیل گردید.
[۵] مستر هاکس، قاموس کتاب مقدس، ص ۳۶۸.


یاد کردن قرآن از آل داود

[ویرایش]

عنوان آل داود تنها یک بار در قرآن آمده است، قرآن برای حضرت داود(علیه‌السلام) و فرزندش حضرت سلیمان علیه‌السلام نعمات و مواهبی ذکر می‌کند.
هم‌آواز شدن کوه ‌ها و پرندگان در تسبیح با داود و آموزش نرم کردن آهن و ساختن زره به وی، مسخر کردن باد بر سلیمان و روان ساختن چشمه مس مذاب (ذوب کردن مس) و کارگزاری جنیان بر وی از جمله این مواهب می‌ باشد.
بعد از ذکر این نعمتها خطاب به آل داود می ‌فرماید: «اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُکرًا وَقَلِیلٌ مِّنْ عِبَادِی الشَّکورُ ؛(و به آنان گفتیم)، ای آل داود، شکر (این همه نعت را) به جا آورید، ولی عده کمی از بندگان من شکر گذارند.»

مقصود از آل‌داوود

[ویرایش]

مفسّران صحابى و تابعى، درباره اين كه آل‌داوود چه كس يا كسانى هستند، اظهار نظرى نكرده‌اند؛ ولى نظر به اختلاف اهل لغت در معناى آل و سياق برخى از آيات و قراين موجود در آن‌ها، وجوهى را براى آل‌داوود برشمرده‌اند:
۱. از كلام زمخشری كه مخاطب «اِعمَلوا» را داوود و اهلش دانسته، استفاده مى‌شود كه خود داوود نيز مشمول آل‌داوود بوده است. آلوسی نيز همين نظر را از بعضى نقل‌كرده.
۲. برخى، آل‌داوود را فقط فرزندان داوود دانسته‌اند. و به نقل ابن اثیر نوزده نفر بودند. كه شايد از عهد عتیق متأثّر باشد كه براى داوود، نوزده پسر شمرده است.
۳. بنا به نقلى، داوود عليه‌السلام نماز را بر خانواده، فرزندان و زنانش تقسيم كرد و پس از آن، هر ساعتى از شبانه روز، يكى از آنان در محراب عبادت به نماز مى‌ايستاد. براساس اين نقل، منظور از آل‌داوود مى‌تواند خانواده، فرزندان و همسران وى باشد.
۴. بُرسُوى با‌ استناد به سیاق آيات مربوط به حضرت سليمان عليه‌السلام و يادآورى نعمت‌هاى بزرگ و متنوّع خداوند به وى، آل‌داوود را سليمان‌بن‌داوود و علّت جمع آمدن «اعمَلوا» را تعظیم و تکریم سليمان دانسته است؛ به صورت ذکر عام و اراده خاص بیان شده؛ ولى علاّمه طباطبايى، با همين استدلال، در كنار سليمان، ساير آل‌داوود را نيز مخاطب آیه مى‌داند.
۵‌. قول ديگر، آن دسته از امّت داوود را كه شكرگزار خداوند بودند، آل‌داوود مى‌داند. بر اساس روايتى در قصص‌الانبیا از راوندی، امام صادق علیه‌السلام فقط به تعداد آل‌داوود اشاره كرده، بدون بيان نسبت آن‌ها با داوود مى‌گويد: آل‌داوود هشتاد‌ مرد و هفتاد زن بودند كه هيچ‌گاه محراب عبادت از آن‌ها خالى‌نبود.
[۲۰] بجنوردی، دایرة المعارف، ج ۱، ص ۷۰۷.


مسؤولیت آل داود

[ویرایش]
بر اساس آیات قرآن آل داود علیه‌السّلام موظف به انجام عمل صالح شده‌اند.

← انجام عمل صالح


آل داود علیه‌السّلام موظف به انجام عمل صالح برای ادای شکر به درگاه خدا:
«... اعملوا ءال داود شکرا...؛... اي آل داود شكر (اينهمه نعمت را) بجا آوريد....»

← شکرگزاری


ماموریت آل داود علیه‌السّلام برای شکرگزاری به درگاه خدا:
«و لقد ءاتینا داود منا فضلا یـجبال اوبی معه و الطیر و النا له الحدید ان اعمل سـبغـت وقدر فی السرد واعملوا صــلحا انی بما تعملون بصیر اعملوا ءال داود شکرا...؛ما به داود از فضل خود نعمتي بزرگ بخشيديم، (ما به كوهها و پرندگان) گفتيم اي كوهها! و اي پرندگان! با او هم آواز شويد (و همراه او تسبيح خدا گوئيد) و آهن را براي او نرم كرديم.(و دستور داديم) زره‌ هاي كامل و فراخ بساز، و حلقه‌ ها را به اندازه و متناسب كن، و عمل صالح بجا آوريد كه من به آنچه انجام ميدهيد بينا هستم. آنها هر چه سليمان ميخواست برايش درست ميكردند، معبدها، تمثالها، ظروف بزرگ غذا همانند حوضها! و ديگهاي ثابت (كه از بزرگي قابل حمل و نقل نبود، و به آنها گفتيم:) اي آل داود شكر (اينهمه نعمت را) بجا آوريد....»
(لازم به توضیح است که شکر حقیقی می‌تواند هم در عمل و هم در زبان نمود داشته باشد و حقیقت شکر به کار گیری نعمات است در مسیر کمال و یاد کردن صاحب نعمت است در همه حال) این که به شما آل داود گفتیم شکر بگزارید، براى این است که خواستیم عده شکر گزاران زیاد شوند، چون شکر گزاران، خیلى کم هستند پس عده آنها را زیاد کنید.

نعمت‌های آل داود

[ویرایش]

آل داود علیه‌السلام برخوردار از نعمت‌های الهی:
«يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِن مَّحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَّاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ؛ آنها هر چه سليمان ميخواست برايش درست ميكردند، معبدها، تمثالها، ظروف بزرگ غذا همانند حوضها! و ديگهاي ثابت (كه از بزرگي قابل حمل و نقل نبود، و به آنها گفتيم:) اي آل داود شكر (اينهمه نعمت را) بجا آوريد، اما عده كمي از بندگان من شكر گذارند!»

ذریه داود

[ویرایش]

به دلیل نزدیک بودن معنای ذریه و آل به ذریه داود علیه‌السلام که در قرآن در ضمن ذریه دیگر پیامبران آمده، اشاره‌ای می ‌کنیم.
در سوره انعام نام تعدادی از پیامبران آمده است که در میان ایشان، نام حضرت داود(علیه‌السلام) هم به چشم می‌خورد در ادامه می‌ فرماید:
وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّیاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَینَاهُمْ وَهَدَینَاهُمْ إِلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ.
و از پدران و فرزندان و برادران آنها (افرادی را برتری دادیم) و بر گزید یم و به راه راست هدایت نمودیم.
و در آیه ۸۹ همین سوره می ‌فرماید:
«أُوْلَـئِک الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْکتَابَ وَالْحُکمَ وَالنُّبُوَّة؛آنها کسانی هستند که کتاب و حکم و نبوت به آنها دادیم.»
برخی از مفسران احتمال داده‌اند، حضرت داود و حضرت سلیمان از جمله پیامبرانی بوده‌اند که علاوه بر مقام نبوت و رسالت دارای حکومت و زمامداری نیز بوده‌اند و در زمان حکومت خود بر مردم نیکی ‌های فراوان نمودند.
حکم را به عقل و فهم، مقام داوری، حکومت و زمامداری معنا کرده‌اند.

داوری آل داود

[ویرایش]

داوری آل داود نیز همچون حکمت ایشان در روایات متعددی مورد توجه قرار گرفته، بر اساس این روایات، امام حسین علیه‌السلام و حضرت سجاد علیه‌السلام و امام صادق علیه‌السلام می‌ فر مایند: «ما مانند آل داود قضاوت می‌کنیم».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. خرمشاهی، دانش‌ نامه قرآن، ج ۱، ص ۴۶.
۲. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰.    
۳. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰.    
۴. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰.    
۵. مستر هاکس، قاموس کتاب مقدس، ص ۳۶۸.
۶. سبأ/سوره۳۴، آیه۱۰-۱۳.    
۷. سبأ/سوره۳۴، آیه۱۳.    
۸. مرکز فرهنگ و معارف قرآن، اعلام قرآن، ج ۱، ص ۱۲۴.    
۹. زمخشری، محمود بن عمر، الکشّاف، ج۳، ص۵۷۱.    
۱۰. آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، ج‌۱۱، ص۲۹۰.    
۱۱. حقی، اسماعیل، روح البیان، ج‌۷، ص‌۲۶۸.    
۱۲. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج‌۱، ص‌۲۲۸.    
۱۳. دمشقی، اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص ۵۳۶.    
۱۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۱۴، ص ۷۱.    
۱۵. حقی، اسماعیل، روح البیان، ج‌۷، ص‌۲۶۸.    
۱۶. اسماعیل، حقی، روح البیان، ج‌۷، ص‌۲۷۶.    
۱۷. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج‌۱۶، ص‌۳۶۳.    
۱۸. حقی، اسماعیل، روح البیان، ج‌۷، ص‌۲۷۶.    
۱۹. راوندی، قطب الدین، قصص الانبیاء، ص‌۲۰۸.    
۲۰. بجنوردی، دایرة المعارف، ج ۱، ص ۷۰۷.
۲۱. سبا/سوره۳۴، آیه۱۳.    
۲۲. سبا/سوره۳۴، آیه۱۰.    
۲۳. سبا/سوره۳۴، آیه۱۱.    
۲۴. سبا/سوره۳۴، آیه۱۳.    
۲۵. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۸، ص۴۱-۴۲.    
۲۶. ترجمه طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان،‌ ج ۱۶، ص ۵۴۸.    
۲۷. سبا/سوره۳۴، آیه۱۳.    
۲۸. انعام/سوره۶، آیه۸۴-۸۶.    
۲۹. انعام/سوره۶، آیه۸۹.    
۳۰. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۵، ص ۳۲۹.    
۳۱. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۵، ص ۳۳۳.    
۳۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۲۵، ص۵۷ –۵۶.    
۳۳. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.    


منبع

[ویرایش]
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۳۷۴، برگرفته از مقاله «آل داود».    
پژوهشکده باقر العلوم(علیه السلام)    
دایره المعارف طهور    
دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «آل داود»، ج۱، ص۴۱۶.    


رده‌های این صفحه : حضرت داود | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار