آل‌لوط (قرآن)

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



‌آلِ لوط، اصطلاحی قرآنی و عنوان خاندان و یا پیروان لوط بن هاران، برادرزادۀ ابراهیم خلیل (علیه‌السلام) و هم‌عصر وی و پیامبر شهرهای سَدوم و عَموره از اردن می‌باشد. این عنوان چهار بار در قرآن به کار رفته است.


مفهوم شناسی آل‌لوط

[ویرایش]

«آل»، برگرفته شده از اهل است، با این تفاوت که آل به نزدیکان افراد بزرگ و شریف، مانند «آل الله» و «آل سلطان»؛ ولی اهل بر همه اطلاق می‌شود. از سوی دیگر، اهل به زمان و مکان و غیر آن نسبت داده می‌شود؛ مانند اهل فلان شهر؛ ولی آل فلان شهر نمی‌گویند. و آل به کسانی گفته می‌شود که از نظر خویشاوندی یا معنوی با فرد خصوصیتی داشته باشند. و اهل کسانی را گویند که نسبی یا دینی یا چیزی همانند آن، آنها را با یکد یگر جمع و مربوط کند و "آل" به شریف تر و با فضیلت ‌تر‌ ها اضافه می شود، مثل آل الله و آل النبی، اما اهل اضافه شدنش کلی و عمومی است.
مفسّران قرآن در این‌باره که منظور از آل لوط چه کسانی هستند، آرای متفاوت، ولی مشابه اظهار کرده‌اند. برخی گفته‌اند: مراد خود لوط و پیروان دین او یا خواصّ مؤمنان اوست؛ و برخی گفته‌اند: منظور کلّیۀ پیروان و معتقدان به دین لوط است؛ برخی دیگر خویشاوندان و نزدیکان لوط را مصداق آل لوط دانسته‌اند؛ و بعضی تنها شخص لوط و دختران وی، و برخی تنها دختران او را آل لوط خوانده‌اند. قول دیگری نیز هست و آن این‌که منظور از آل لوط شخص لوط پیامبر است و از باب احترام و تعظیم، از وی چنین تعبیر شده است.

آواره كردن آل‌لوط

[ویرایش]

قوم‌لوط، خواستار اخراج آل‌لوط از شهر و ديار خويش:
۱. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛و (به خاطر بياوريد) لوط را هنگامي كه به قوم خود گفت آيا عمل شنيعي انجام مي‌دهيد... » به قرينه آيه ۲۷ نمل، مرجع ضماير در آيه ۸۲ اعراف آل‌لوط است.
۲. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• فما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوا ءال لوط من قريتكم ...؛ و لوط را به ياد آور هنگامي كه به قومش گفت آيا شما به سراغ كار بسيار قبيح مي‌رويد ... آنها پاسخي جز اين نداشتند كه به يكديگر گفتند: خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد....»

← علت آوارگی حضرت لوط

قوم لوط به دلایل زیر آل‌لوط را اخراج کردند.

←← مبارزات حضرت لوط


مبارزه لوط با برنامه‌هاى ضدّ اخلاقى قوم خود، سبب طرح پيشنهاد اخراج وى و همراهانش از ديارشان:
۱. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛و (به خاطر بياوريد) لوط را هنگامي كه به قوم خود گفت آيا عمل شنيعي انجام مي‌دهيد ...» پيشنهاد اخراج از يك‌سو به مبارزات وى مرتبط شده است؛ زيرا جمله «الا ان قالوا» در پاسخ تبليغات و هدايتگرى‌هاى لوط ايراد، و از سوى ديگر، اين پيشنهاد با جمله «انهم اناس ...» تعليل شده است، بنابراين، تصميم قوم لوط به اخراج وى و همراهانش به دو علّت، يكى مبارزه وى با فساد و ديگرى پاك زيستن وى و همراهانش بوده است.
۲. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• فما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوا ءال لوط من قريتكم ...؛ و لوط را به ياد آور هنگامي كه به قومش گفت آيا شما به سراغ كار بسيار قبيح مي‌رويد ... آنها پاسخي جز اين نداشتند كه به يكديگر گفتند: خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد ....»

←← پاکی آل‌لوط


پاكى آل‌لوط، دليل قوم‌لوط براى اخراج آنان:
۱. «و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛ولي پاسخ قومش چيزي جز اين نبود كه گفتند اينها را از شهر و آبادي خود بيرون كنيد كه اينها افراد متظاهري هستند!»
۲. «فما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوا ءال لوط من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛آنها پاسخي جز اين نداشتند كه به يكديگر گفتند: خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد كه اينها افرادي پاكدامن هستند!»

استهزاى آل‌لوط

[ویرایش]

مورد استهزا قرار گرفتن آل‌لوط از سوى قوم خود:
۱. «و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛ولي پاسخ قومش چيزي جز اين نبود كه گفتند اينها را از شهر و آبادي خود بيرون كنيد كه اينها افراد متظاهري هستند!» به قرينه آيه ۵۶ سوره نمل، مرجع ضمير مفعولى «اخرجوهم» آل‌لوط است.
۲. «فما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوا ءال لوط من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛آنها پاسخي جز اين نداشتند كه به يكديگر گفتند: خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد كه اينها افرادي پاکدامن هستند!» «إنّهم أناس يتطهّرون»، احتمال دارد بيان واقعيّتى از سوى قوم‌لوط يا از روى استهزا باشد. برداشت ياد شده، بنابر احتمال دوم است.

پاكى آل‌لوط

[ویرایش]

آل‌لوط، انسان‌هايى پاك و وارسته:
۱. «و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛ولي پاسخ قومش چيزي جز اين نبود كه گفتند اينها را از شهر و آبادي خود بيرون كنيد كه اينها افراد متظاهري هستند!»
۲. «... أخرجوا ءال لوط من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛... خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد كه اينها افرادي پاكدامن هستند!»

تهديد آل‌لوط

[ویرایش]

تهدید شدن آل لوط به اخراج از خانه و كاشانه خود:
۱. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون؛و (به خاطر بياوريد) لوط را هنگامي كه به قوم خود گفت آيا عمل شنيعي انجام مي‌دهيد... ولي پاسخ قومش چيزي جز اين نبود كه گفتند اينها را از شهر و آبادي خود بيرون كنيد كه اينها افراد متظاهري هستند!»
۲. «و لوطا إذ قال لقومه أتأتون الفحشة ...• فما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوا ءال لوط من قريتكم ...؛ و لوط را به ياد آور هنگامي كه به قومش گفت آيا شما به سراغ كار بسيار قبيح مي‌رويد ... آنها پاسخي جز اين نداشتند كه به يكديگر گفتند: خاندان لوط را از شهر و ديار خود بيرون كنيد....»

شكر آل‌لوط

[ویرایش]

شکرگزاری آل‌لوط به درگاه خدا، باعث رهايى آنان از عذاب نازل شده بر قوم‌لوط:
«إنّا أرسلنا عليهم حاصبا إلّاءال لوط نجّينهم بسحر• نعمة من عندنا كذلك نجزى من شكر؛ما بر آنها تندبادي كه ريگها را به حركت درمي آورد فرستاديم (و همه را هلاك كرديم) جز خاندان لوط را كه سحرگاهان آنها را نجات داديم. اين نعمتي بود از ناحيه ما، اينگونه كسي را كه شكرگزار است پاداش مي‌دهيم.»

كوچ آل‌لوط

[ویرایش]

کوچ شبانه لوط و آل‌او به سوى مكان تعيين شده:
«فأسر بأهلك بقطع من اليل و اتّبع أدبرهم و لايلتفت منكم أحد و امضوا حيث تؤمرون؛بنابر اين خانواده‌ ات را در اواخر شب با خود بردار و از اينجا ببر، تو بدنبال سر آنها حركت كن، احدي از شما به پشت سر خويش ننگرد. و به همانجا كه ماءمور هستيد برويد.»

← سفارش به کوچ


كوچ شبانه آل‌لوط از ديار خود، مورد سفارش فرشتگان:
۱. «قالوا يلوط إنّا رسل ربّك لن يصلوا إليك فأسر بأهلك بقطع من اليل و لا يلتفت منكم أحد إلّاامرأتك ...؛گفتند: اي لوط! ما رسولان پروردگار توايم، آنها هرگز دسترسي به تو پيدا نخواهند كرد، در دل شب با خانواده‌ ات (از اين شهر) حركت كن و هيچيك از شما پشت سرش را نگاه نكند، مگر همسر تو ....»
۲. «فأسر بأهلك بقطع من اليل و اتّبع أدبرهم و لايلتفت منكم أحد و امضوا حيث تؤمرون؛بنابر اين خانواده‌ ات را در اواخر شب با خود بردار و از اينجا ببر، تو بدنبال سر آنها حركت كن، احدي از شما به پشت سر خويش ننگرد. و به همانجا كه ماءمور هستيد برويد.»

← بازمانده کوچ آل‌لوط


بازماندن همسر لوط در كوچ شبانه آل‌لوط از ديار خويش:
۱. «قالوا يلوط إنّا رسل ربّك لن يصلوا إليك فأسر بأهلك بقطع من اليل و لا يلتفت منكم أحد إلّاامرأتك ...؛گفتند: اي لوط! ما رسولان پروردگار توايم، آنها هرگز دسترسي به تو پيدا نخواهند كرد، در دل شب با خانواده‌ ات (از اين شهر) حركت كن و هيچيك از شما پشت سرش را نگاه نكند، مگر همسر تو....»
۲. «إلّا ءال لوط إنّا لمنجّوهم أجمعين‌• يزكريّآ إنّا نبشّرك بغلم اسمه يحيى‌ إلّاامرأته قدَّرنآ إنَّها لمن الغبرين‌• فأسر بأهلك بقطع من اليل و اتّبع أدبرهم و لايلتفت منكم أحد و امضوا حيث تؤمرون؛مگر خاندان لوط كه همگي آنها را نجات خواهيم داد. بجز همسرش كه مقدر داشتيم از بازماندگان (در شهر و هلاك شوندگان) باشد. بنابر اين خانواده‌ ات را در اواخر شب با خود بردار و از اينجا ببر، تو بدنبال سر آنها حركت كن، احدي از شما به پشت سر خويش ننگرد. و به همانجا كه ماءمور هستيد برويد.»

مجرم آل‌لوط

[ویرایش]

همسر لوط يگانه مجرم از آل‌لوط:
«فأنجينه وأهله إلّاامرأته كانت من الغبرين‌• وأمطرنا عليهم مّطرا فانظر كيف كان عقبة المجرمين؛(چون كار به اينجا رسيد) ما او و خاندانش را رهائي بخشيديم جز همسرش كه با بازماندگان (در شهر) بود.و (سپس چنان) باراني بر آنها فرستاديم (باراني از سنگ كه آنها را نابود ساخت) اكنون بنگر سرانجام كار مجرمان به كجا كشيد. »

ملائكه و آل‌لوط

[ویرایش]

وارد شدن ملائکه بر آل‌لوط:
«فلمّا جاء ءال لوط المرسلون؛هنگامي كه فرستادگان (خدا) به سراغ خاندان لوط آمدند.»

نجات آل‌لوط

[ویرایش]

رهایی آل‌لوط از عذاب الهى:
۱. «و ما كان جواب قومه إلّاأن قالوا أخرجوهم من قريتكم إنّهم أناس يتطهّرون‌• فأنجينه و أهله ...؛ولي پاسخ قومش چيزي جز اين نبود كه گفتند اينها را از شهر و آبادي خود بيرون كنيد كه اينها افراد متظاهري هستند! (چون كار به اينجا رسيد) ما او و خاندانش را رهائي بخشيديم....»
۲. «قالوا يلوط إنّا رسل ربّك لن يصلوا إليك فأسر بأهلك بقطع من اليل و لا يلتفت منكم أحد إلّاامرأتك ...؛گفتند: اي لوط! ما رسولان پروردگار توايم، آنها هرگز دسترسي به تو پيدا نخواهند كرد، در دل شب با خانواده‌ ات (از اين شهر) حركت كن و هيچيك از شما پشت سرش را نگاه نكند، مگر همسر تو ....»
۳. «إلّا ءال لوط إنّا لمنجّوهم أجمعين؛مگر خاندان لوط كه همگي آنها را نجات خواهيم داد.»
۴. «فأسر بأهلك بقطع من اليل و اتّبع أدبرهم و لايلتفت منكم أحد و امضوا حيث تؤمرون؛بنابر اين خانواده‌ ات را در اواخر شب با خود بردار و از اينجا ببر، تو بدنبال سر آنها حركت كن، احدي از شما به پشت سر خويش ننگرد. و به همانجا كه ماءمور هستيد برويد.»
۵. «فنجّينه وأهله أجمعين؛ما او و خاندانش را همگي نجات داديم.»
۶. «فأنجينه و أهله ...؛ ما او و خانواده‌ اش را نجات داديم....»
۷. «قال إنّ فيها لوطا ... لننجّينّه و أهله إلّاامرأته ...؛(ابراهيم) گفت: در اين آبادي لوط است،... ما او و خانواده‌ اش را نجات مي‌دهيم، جز همسرش....» به قرينه آيات ۵۹ و ۶۵ حجر، منظور از اهل‌لوط، آل‌لوط است.
۸. «... ءال لوط نجّينهم بسحر؛...خاندان لوط را كه سحرگاهان آنها را نجات داديم.»

← درخواست نجات آل‌لوط


رهايى آل‌لوط از عذاب الهى، مورد درخواست آن حضرت از پروردگار:
«قالوا لئن لّم تنته يلوط لتكوننّ من المخرجين‌• ربّ نجّنى وأهلى ممّا يعملون؛ گفتند: اي لوط اگر از اين سخنان خودداري نكني از اخراج شوندگان خواهي بود. پروردگارا! من و خاندانم را از آنچه اينها انجام مي‌دهند رهائي بخش.»

← اخبار فرشتگان از نجات


رهايى آل‌لوط از عذاب الهى، مورد اخبار فرشتگان به ابراهیم علیه‌السلام:
«ونبّئهم عن ضيف إبرهيم‌• قال فما خطبكم أيّها المرسلون‌• إلّاءال لوط إنّا لمنجّوهم أجمعين؛و به آنها (بندگانم) از ميهمانهاي ابراهيم خبر ده.(سپس) گفت ماءموريت شما چيست اي فرستادگان خدا؟ مگر خاندان لوط كه همگي آنها را نجات خواهيم داد.»

← نعمت بودن نجات آل‌لوط


رهايى آل‌لوط از عذاب نازل شده بر قومش، نعمتی از سوى خداوند:
«إنّا أرسلنا عليهم حاصبا إلّاءال لوط نجّينهم بسحر• نعمة من عندنا ...؛ما بر آنها تندبادي كه ريگها را به حركت درمي آورد فرستاديم (و همه را هلاك كرديم) جز خاندان لوط را كه سحرگاهان آنها را نجات داديم. اين نعمتي بود از ناحيه ما....»

← زمان نجات آل‌لوط


رهايى آل‌لوط به هنگام سَحَر قبل از نزول عذاب بر قوم لوط:
«إنّا أرسلنا عليهم حاصبا إلّاءال لوط نجّينهم بسحر؛ما بر آنها تندبادي كه ريگها را به حركت درمي آورد فرستاديم (و همه را هلاك كرديم) جز خاندان لوط را كه سحرگاهان آنها را نجات داديم.»

← علت نجات آل‌لوط


شكرگزارى آل‌لوط به درگاه خدا، باعث رهايى آنان از عذاب نازل شده بر قوم‌لوط:
«إنّا أرسلنا عليهم حاصبا إلّاءال لوط نجّينهم بسحر• نعمة من عندنا كذلك نجزى من شكر؛ما بر آنها تندبادي كه ريگها را به حركت درمي آورد فرستاديم (و همه را هلاك كرديم) جز خاندان لوط را كه سحرگاهان آنها را نجات داديم. اين نعمتي بود از ناحيه ما، اينگونه كسي را كه شكرگزار است پاداش مي‌دهيم.»

پانویس

[ویرایش]
 
۱. حِجر/سوره۱۵، آیه۵۹.    
۲. حِجر/سوره۱۵، آیه۶۱.    
۳. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۴. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۵. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۳۰.    
۶. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰    
۷. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج ۱، ص ۳۰    
۸. آلوسی، محمود، روح المعانی، ج۲۰، ص۲.    
۹. آلوسی، محمود، روح المعانی، ج۲۷، ص۹۰.    
۱۰. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، ج۱۷، ص۱۱۴.    
۱۱. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۰، ص۳۶.    
۱۲. آلوسی، محمود، روح المعانی، ج۲۰، ص۲.    
۱۳. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۵۲۴.    
۱۴. دمشقی، اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۲۸۵.    
۱۵. آلوسی، محمود، روح المعانی، ج۲۷، ص۹۰.    
۱۶. بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوارالتنزیل، ج۱، ص۵۴۴.    
۱۷. اعراف/سوره۷، آیه۸۰.    
۱۸. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۱۹. نمل/سوره۲۷، آیه۵۴.    
۲۰. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۲۱. اعراف/سوره۷، آیه۸۰.    
۲۲. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۲۳. نمل/سوره۲۷، آیه۵۴.    
۲۴. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۲۵. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۲۶. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۲۷. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۲۸. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۲۹. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۳۰. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۳۱. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۳۲. اعراف/سوره۷، آیه۸۰.    
۳۳. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۳۴. نمل/سوره۲۷، آیه۵۴.    
۳۵. نمل/سوره۲۷، آیه۵۶.    
۳۶. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۳۷. قمر/سوره۵۴، آیه۳۵.    
۳۸. حجر/سوره۱۵، آیه۶۵.    
۳۹. هود/سوره۱۱، آیه۸۱.    
۴۰. حجر/سوره۱۵، آیه۶۵.    
۴۱. هود/سوره۱۱، آیه۸۱.    
۴۲. حجر/سوره۱۵، آیه۵۹.    
۴۳. حجر/سوره۱۵، آیه۶۰.    
۴۴. حجر/سوره۱۵، آیه۶۵.    
۴۵. اعراف/سوره۷، آیه۸۳.    
۴۶. اعراف/سوره۷، آیه۸۴.    
۴۷. حجر/سوره۱۵، آیه۶۱.    
۴۸. اعراف/سوره۷، آیه۸۲.    
۴۹. اعراف/سوره۷، آیه۸۳.    
۵۰. هود/سوره۱۱، آیه۸۱.    
۵۱. حجر/سوره۱۵، آیه۵۹.    
۵۲. حجر/سوره۱۵، آیه۶۵.    
۵۳. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۷۰.    
۵۴. نمل/سوره۲۷، آیه۵۷.    
۵۵. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۲.    
۵۶. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۵۷. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۶۷.    
۵۸. شعراء/سوره۲۶، آیه۱۶۹.    
۵۹. حجر/سوره۱۵، آیه۵۱.    
۶۰. حجر/سوره۱۵، آیه۵۷.    
۶۱. حجر/سوره۱۵، آیه۵۹.    
۶۲. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۶۳. قمر/سوره۵۴، آیه۳۵.    
۶۴. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۶۵. قمر/سوره۵۴، آیه۳۴.    
۶۶. قمر/سوره۵۴، آیه۳۵.    


منبع

[ویرایش]
فرهنگ قرآن، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ج۱، ص۳۸۸، برگرفته از مقاله «آل‌لوط».    
مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، ج۲، ص۴۵۸، برگرفته از مقاله «آل‌لوط».    


رده‌های این صفحه : آل لوط | موضوعات قرآنی




جعبه ابزار