آق‌شمس‌الدین محمد بن حمزه

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آقْ‌شَمْسُ‌الدّین، محمّدبن حمزه (۷۹۲-۸۶۳ق/۱۳۹۰-۱۴۵۹م)، صوفی و پزشک نامدار می‌باشد.


زندگی‌نامه

[ویرایش]

وی را از نوادگان شیخ‌شهاب‌الدّین سهروردی شمرده‌اند، ولی معلوم نیست که مراد، شیخ اشراق است یا شهاب‌الدّین فقیه و صوفی بغدادی. در دمشق زاده شد و به هنگام کودکی با پدرش به آناتولی رفت و در آن‌جا به کسب دانش پرداخت. سپس در مدرسه عثمانجِق به تدریس پرداخت. در این هنگام به تصوّف گرایید.

صوفی‌گری

[ویرایش]

نخست به خدمت حاج‌بیرام، صوفی مشهور آن روزگار درآمد. چندی بعد طریقت بگرداند و از تدریس برید و به جست‌وجوی شیخ‌زین‌الدّین خوافی عازم حلب شد، اما باز به علّت خوابی که دید، به نزد مرشد نخستین بازگشت و ملازمت او را در اختیار کرد (ح ۸۳۰ق/۱۴۲۷م) و سپس جانشین او در سلسله بیرامیّه شد. درباره پیوستن او به حاج‌بیرام داستانی نقل کرده‌اند و کشف و کرامات بسیاری به او نسبت داده‌اند.
[۱] شوکانی، محمدبن علی، البدرالطّالع، قاهره، مطبعةالسعادة، ۱۳۴۸ق.
[۲] طاش کپری‌زاده، احمدبن مصطفی، الشفائق‌النّعمانیة، بیروت، دارالکتاب‌العربی، ۱۹۷۵م.
نیز در باب درمان های پزشکی او روایاتی نقل شده است.

پیشگویی

[ویرایش]

آق‌شمس‌الدّین در فتح قسطنطنیه (۸۵۷ق/۱۴۵۳م) به دعوت سلطان‌محمد دوم عثمانی ( فاتح ) او را همراهی کرد. گویا او قبلاً چیرگی سلطان را بر آن شهر پیشگویی کرده بود. وی در اثنای محاصره و فتح قسطنطنیه، به خواهش سلطان‌محمد، قبر ابوایوب انصاری را که در نخستین یورش مسلمانان به روم شرقی کشته شده بود، در پیرامون آن شهر کشف کرد و سلطان او را بسیار نواخت و در کنار مرقد انصاری، چند زاویه و نیز جامعی برای او ساخت،

وفات

[ویرایش]

اما شمس‌الدین از اقامت در آن‌جا سرباز زد و به قصبه گوینوک بازگشت و همان‌جا ماند تا درگذشت.

آثار

[ویرایش]

از آثار اوست:
۱. رساله فی دوران‌الصّوفیّه و رقصهمؤ درباره رقص و سماع صوفیان.
۲. رساله النوریه در تصوف.
۳. رساله فی دفع مطاعن‌الصوفیّه.
۴. رساله مادّة‌الحیاة ، در پزشکی ، که معالجات مجرب و سودمند خود را در آن گرد آورده است.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) اسلام آنسیکلوپدیسی.
(۲) امیرحسین، مناقب آق‌شمس‌الدّین، استانبول، ۱۳۰۱ق، جمـ.
(۳) بروسه‌لی، محمّدطاهر، عثمانلی مؤلّفلری، استانبول، مطبعة عامره، ۱۳۳۳ق، ۱/۱۲-۱۴.
(۴) سعدالدّین، محمد، تاج‌التّواریخ، استانبول، مطبعة عامره، ۱۲۷۹ق، صص ۴۱۹-۴۳۴.
(۵) شوکانی، محمدبن علی، البدرالطّالع، قاهره، مطبعةالسعادة، ۱۳۴۸ق.
(۶) طاش کپری‌زاده، احمدبن مصطفی، الشفائق‌النّعمانیة، بیروت، دارالکتاب‌العربی، ۱۹۷۵م.
(۷) کحّاله، عمررضا معجم‌المؤلفین، بیروت، داراحیاءالتراث‌العربی، ص ۲۶۵.
(۸) گولپینارلی، عبدالباقی، مولانا جلال‌الدین، ترجمة توفیق سبحانی، مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۳ش، ص ۳۷۶.

منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «آق‌شمس‌الدین»، شماره۳۱۹.    



جعبه ابزار