آذر

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آذَر، نام نهمین ماه از سال و سومین ماه از فصل پاییز در سال شمسی در تقویم کنونی ایرانی ، و نیز نام نهمین روز از هر ماه شمسی در تقویم ایرانیان قدیم است.


ایران باستان

[ویرایش]

‌آذر، ایزد نگهبان آتش نزد ایرانیان باستان بود و روز نهم هر ماه شمسی و ماه نهم هر سال شمسی بنام اوست.‌

معنا

[ویرایش]

آذر (آدُر، در تلفظ فارسی میانه) به معنی « آتش » است که به عقیده زردشتیان یکی از ایزدان بوده است.

برابری با اعتدال بهاری

[ویرایش]

در اواخر دوران ساسانی به سبب رعایت نکردن کبیسه‌ها در زمانی میان ۵۰۷ تا ۵۱۱م، آذرماه با اعتدال بهاری برابر شده بود.
[۱] ابوریحان بیرونی، التفهیم، ص۱۸۱، به کوشش جلال همایی، تهران، بابک، ۱۳۶۲ش.
[۲] ابوریحان بیرونی، الآثار الباقیه، ذیل آذرماه، به کوشش ادوارد زاخائو، لایپزیگ، ۱۹۲۳م و نسخه خطی ترکیه، شماره ۴۶۶۷.
[۳] علی بن حسین مسعودی، مروج‌الذهب، ج۱، ص۲۶۰، به کوشش باربیه دومنار و پاوه دو کورتل، پاریس، ۱۸۷۷م، ۳/۴۱۴.
[۴] حسن تقی‌زاده، گاهشماری در ایران قدیم، ص۲۲، حاشیه ۴۸، تهران، ۱۳۰۶ش.


تقویم

[ویرایش]

در زمان ملکشاه سلجوقی در ۴۶۷ق/۱۰۷۴م که تقویم جلالی وضع شد، آذر نیز ماه نهم تعیین گردید.

سنّت ایرانیان

[ویرایش]

نهمین روز ماه آذر یعنی «آذر روز» از آذرماه که ایزد «آذر» را نگهبان آن می‌دانستند، در سنّت ایرانیان قدیم یکی از اعیاد به شمار می‌رفت و آن را به روایتی «آذر جشن » می‌نامیدند.

فهرست منابع

[ویرایش]

(۱) ابوریحان بیرونی، الآثار الباقیه، به کوشش ادوارد زاخائو، لایپزیگ، ۱۹۲۳م و نسخه خطی ترکیه، شماره ۴۶۶۷، ذیل آذرماه.
(۲) ابوریحان بیرونی، التفهیم، به کوشش جلال همایی، تهران، بابک، ۱۳۶۲ش.
(۳) ابوریحان بیرونی، قانون مسعودی، حیدرآباد دکن، ۱۹۵۴م.
(۴) علی بن حسین مسعودی، مروج‌الذهب، به کوشش باربیه دومنار و پاوه دو کورتل، پاریس، ۱۸۷۷م، ۳/۴۱۴.
(۵) حسن تقی‌زاده، گاهشماری در ایران قدیم، تهران، ۱۳۰۶ش، ص ۱۹۳، ۲۵۷ق، ۱/۲۶۰.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. ابوریحان بیرونی، التفهیم، ص۱۸۱، به کوشش جلال همایی، تهران، بابک، ۱۳۶۲ش.
۲. ابوریحان بیرونی، الآثار الباقیه، ذیل آذرماه، به کوشش ادوارد زاخائو، لایپزیگ، ۱۹۲۳م و نسخه خطی ترکیه، شماره ۴۶۶۷.
۳. علی بن حسین مسعودی، مروج‌الذهب، ج۱، ص۲۶۰، به کوشش باربیه دومنار و پاوه دو کورتل، پاریس، ۱۸۷۷م، ۳/۴۱۴.
۴. حسن تقی‌زاده، گاهشماری در ایران قدیم، ص۲۲، حاشیه ۴۸، تهران، ۱۳۰۶ش.


منبع

[ویرایش]

دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «آذر»، ج۱، ص۱۴۳.    
فرهنگ علم کلام، احمد خاتمی، ص۴۳.


رده‌های این صفحه : لغات




جعبه ابزار