آب مضاف

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



آب در یک تقسیم‌بندی به آب قلیل و آب مضاف تقسیم می‌شود. آب مضاف مایعی است که اطلاق کلمه آب بر آن به تنهایی صحیح نباشد؛ اعمّ از این که از چیزی گرفته شده باشد یا با چیزی مخلوط شده باشد به طوری که دیگر به آن آب نمی‌گویند.

فهرست مندرجات

۱ - تعریف آب
۲ - اقسام آب
       ۲.۱ - آب مطلق
       ۲.۲ - آب مضاف
              ۲.۲.۱ - وجه تسمیه
              ۲.۲.۲ - طهارت
۳ - پانویس
۴ - منبع

تعریف آب

[ویرایش]

آب واژه‌ای است که مفهوم آن بدیهی و نزد همگان معلوم است. به طور خلاصه می‌توان گفت: منظور از آب، مایع سیّالی است که از ترکیب دو اتم ئیدروژن با یک اتم اکسیژن تشکیل یافته است که در حالت معمولی به صورت مایع است؛ ولی می‌تواند به شکل جامد (یخ) و گاز (بخار آب) نیز درآید و دارای رنگ و طعم و بوی خاصی نمی‌باشد.

اقسام آب

[ویرایش]

آب در یک تقسیم بندی بر دو قسم است: آب مطلق و آب مضاف.

← آب مطلق


آب مطلق، مایعی است که اطلاق کلمه آب بر آن بدون هیچ اضافه و قیدی صحیح باشد؛ و به عبارت دیگر آبی است که با چیزی دیگر مخلوط نشده باشد و اگر هم چیزی با آن مخلوط شد، به طوری نباشد که دیگر عرفاً به آن آب گفته نشود؛ مانند: آب باران و آب دریا؛ اگر چه چیزی به آنها مخلوط شده و این آب‌ها املاحی در خود دارند، ولی باز هم در عرف به آنها آب گفته می‌شود.

← آب مضاف


۱. آب مضاف: مایعی است که اطلاق کلمه آب بر آن به تنهایی صحیح نباشد؛ اعمّ از این که از چیزی گرفته شده باشد؛ مثل: آب هندوانه و گلاب؛ یا با چیزی مخلوط شده باشد به طوری که دیگر به آن آب نمی‌گویند؛ مانند: شربت یا آب گِل؛ و یا به شکل دیگری باشد؛ مثل: آب دهان و چشم و غیره.
۲. آب مضاف: مخلوط یا ترکیبی است که اگر چه درون آن مولکول‌های آب نیز وجود دارد، ولی این مولکول‌ها با مولکول‌های عناصر دیگر به نحوی مخلوط یا ترکیب شده است که دیگر در عرف به این مخلوط یا ترکیب، آب گفته نمی‌شود و اگر آب را بر آن استعمال کنند، به صورت مضاف و اضافه شده به مفهوم دیگری خواهد بود؛ مانند: آب گِل یا گلاب که بیانگر مخلوط یا ترکیبی است که از اجتماع مولکول‌های آب با مولکول‌های گِل (در آب گِل) یا از اجتماع مولکول‌های آب با مولکول‌های گُل (در گلاب) تشکیل شده است.

←← وجه تسمیه


در وجه تسمیه آب مضاف دو نظر می‌توان ارائه کرد:
اول: آب مضاف حکایت از آبی می‌کند که به چیز دیگری اضافه شده است؛ دوم: آب مضاف حکایت و بیانگر مفهومی است که برای بیان آن از اضافه شدن لفظ آب به یک لفظ دیگر استفاده می‌شود.
ذکر این نکته ضروری است که اگر آب با چیز دیگری مخلوط یا ترکیب شود، امّا به نحوی که باز هم به آن آب گفته شود، در این صورت آب مورد نظر، آب مطلق محسوب می‌شود نه آب مضاف، اگر چه رنگ یا طعم آب را تغییر داده باشد؛ مانند: آبی که مقداری رنگ یا نمک به آن اضافه شده باشد که در این صورت باز هم آب مطلق می‌باشد.
[۲] مشفقی‌پور، محمدرضا، روشی نوین در بیان احکام، ج۱، ص۷۰-۷۱، تهران، انتشارات راستان، چاپ اول، ۱۳۷۵.


←← طهارت


خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «و انزلنا من السماء ماءاً طهوراً؛ ما از آسمان آبی فرستادیم که پاک است و پاک‌کننده».
حال سوال این است که آیا این حکم شامل آب مضاف هم می‌شود یا نه؟ به عبارت دیگر آیا آب مضاف پاک است و در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا پاک کننده هم هست و آیا می‌توان با آن وضو یا غسل کرد یا نه؟
در جواب باید گفت آب مضاف به خودی خود پاک است مگر این که با نجاستی برخورد نماید. بنا به اجماع فقها، آب مضاف هر چه قدر هم زیاد باشد، به محض ملاقات با نجس – هر چه قدر کم باشد – نجس می‌شود. قریب به اتفاق فقها قائلند که آب مضاف پاک‌کننده نیست که در مقابل آن قول شیخ صدوق (رحمة‌الله‌علیه) به جواز وضو و غسل با گلاب و قول سید مرتضی (رحمة‌الله‌علیه) به جواز رفع حدث با آن است؛ نظر فقهای معاصر نیز این است که آب مضاف پاک است، ولی پاک کننده نیست.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. شهید اول، محمد بن جمال‌الدین، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج۱، ص۲۷۸.    
۲. مشفقی‌پور، محمدرضا، روشی نوین در بیان احکام، ج۱، ص۷۰-۷۱، تهران، انتشارات راستان، چاپ اول، ۱۳۷۵.
۳. فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸.    
۴. خمینی، سیدروح‌الله، تحریر الوسیله، ج۱، ص۱۱.    
۵. طباطبایی یزدی، محمدکاظم، العروة الوثقی، ج۱، ص۲۹.    


منبع

[ویرایش]

سایت پژوهه، برگرفته از مقاله «آب مضاف».    


رده‌های این صفحه : آب | احکام طهارت | مباحث فقهی




جعبه ابزار